ΚΛΕΙΝΕΙ ΤΟ ΜΑΤΙ ΣΤΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

Τζων Μπάνβιλ σημαίνει πολυσημία, υπαινικτικό ύφος, μαύρο χιούμορ και φιλοσοφικές παρεκβάσεις. Σημαίνει επίσης γραφή δουλεμένη, εφευρετική, πνευματώδης, που προσιδιάζει μάλλον στην ευρωπαϊκή παρά στην αγγλοσαξονική παράδοση και το Σάβανο διαθέτει όλα αυτά τα ατού. Γραμμένο το 2002, πριν από τη (λιγότερο σαγηνευτική) Θάλασσα που του χάρισε το βραβείο Μπούκερ (2005), κλείνει το μάτι στον αναγνώστη του καθώς ο κεντρικός γυναικείος χαρακτήρας, η τραγική Κας, είναι η κόρη του πρωταγωνιστή ενός παλιότερου μυθιστορήματός του, της Έκλειψης (2000, Καστανιώτης). Κάτι που παραπέμπει στο ενδιαφέρον του Μπάνβιλ για προσωπικότητες με αμφιλεγόμενο ρόλο (όπως και ο κατάσκοπος Άντονι Μπλαντ, πρότυπο του Αδιάφθορου – 1998).

Από την άλλη, ο τίτλος παραπέμπει στο σαβανωμένο παρελθόν του κεντρικού ήρωα, αλλά και στην Ιερά Σινδόνη του Ιησού με αποτυπωμένα υποτίθεται τα χαρακτηριστικά του, η οποία φυλάσσεται στο Τορίνο ως αντικείμενο χριστιανικής λατρείας και θεωρείται η πρώτη αυτοπροσωπογραφία.

Θα μπορούσε κανείς να διαβάσει αυτό το μυθιστόρημα αντικρυστά με τον Γυρισμό του Μπέρνχαρντ Σλινκ (Κριτική) ο οποίος επίσης παραπέμπει στην ανακατασκευασμένη ταυτότητα του Πωλ Ντε Μαν, καθώς και με τις Ευμενίδες του Τζόναθαν Λίτελ (Λιβάνης) που θέτουν το ζήτημα της απουσίας ηθικών αξιών σε έναν πολιτισμένο κόσμο. Όμως το Σάβανο είναι κατά τη γνώμη μας πιο γοητευτικό, πιο σύνθετο και πιο ερεθιστικό για τον αναγνώστη του 21ου αιώνα. Ο Μπάνβιλ «κυκλώνει» το ζήτημα του «εγώ» ως κατασκευής, σε επίπεδο ιστορικό (διαχείριση του παρελθόντος), λογοτεχνικό (αμφισβήτηση της αυθεντίας της αφήγησης), υπαρξιακό (ασυμβίβαστο ελευθερίας και ηθικής).

Αυτά που κάνουμε και αυτά που παθαίνουμε, μας λέει, δεν δείχνουν αναγκαστικά αυτό που είμαστε.