Παίγνιο με τα μπαίγνια

ΑΝ ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΑΘΗΝΑΙΟΙ ΕΙΧΑΝ ΑΦΟΜΟΙΩΣΕΙ
ΤΙΣ ΥΠΟΘΗΚΕΣ ΤΟΥ ΣΟΛΩΝΑ, ΑΝ ΕΙΧΑΝ
ΔΙΑΒΑΣΕΙ ΚΑΙ ΑΝΙΧΝΕΥΣΕΙ ΟΡΘΑ ΤΟΥΣ «ΠΕΡΣΕΣ»
ΤΟΥ ΑΙΣΧΥΛΟΥ, ΕΝ ΓΕΝΕΙ ΑΝ ΑΚΟΥΓΑΝ
ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΧΑΝ ΤΟΥΣ ΠΟΙΗΤΕΣ, ΘΑ ΕΙΧΑΝ
ΑΠΟΦΥΓΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΥΜΦΟΡΕΣ Ή ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ
ΘΑ ΤΙΣ ΕΙΧΑΝ ΜΕΤΡΙΑΣΕΙ
Γιατί, για να σταθμεύσω στην τραγωδία, αν είχαν αποκρυπτογραφήσει πόσο γενικό ήταν το καταλυτικό συμπέρασμα των «Περσών» που αναφερόταν στην αλαζονεία της εξουσίας του Ξέρξη, θα είχαν προλάβει να λάβουν τα μέτρα τους εναντίον μιας πολιτικής ισχύος, αποτέλεσμα της αλαζονείας που εξέθρεψε η νίκη κατά «Βαρβάρων», που οδήγησε τους πολιτικούς με τη συγκατάθεση του Δήμου στη συγκρότηση ενός καθεστώτος αυταρχικού προς τους συμμάχους και απαξιωτικού προς τους ιδεολογικά αντιπάλους ομοεθνείς.

Αν είχαν αντιληφθεί πως ο Αισχύλος δεν ήθελε να νουθετήσει τους Πέρσες (ποιος Πέρσης έμαθε ποτέ πως η καταστροφή της Σαλαμίνας έγινε θεατρικό δρώμενο στην Αθήνα;!), αλλά αντλούσε από την ιστορική συγκυρία ένα παρά-δειγμα για να προειδοποιήσει τους νικητές πως οι ρητορείες και οι θρίαμβοι κυοφορούν την έπαρση, την ανόητη

Οι ποιητές, εν γένει ανεξαρτήτως είδους τέχνης που καλλιεργούν, βλέπουν και ακούν τα βήματα των επερχομένων Ερινύων αλλά, όπως συνέβαινε με την τραγική Κασσάνδρα, κανείς δεν τους πιστεύει

βεβαιότητα, συχνά την περιφρονητική συμπεριφορά προς εχθρούς και φίλους. Όπως και να έχουν τα πράγματα η Αθηναϊκή Δημοκρατία κατέρρευσε εβδομήντα χρόνια μετά την παράσταση των «Περσών» με τον ίδιο ακριβώς τρόπο όπως περιγράφει την κατάρρευση και τον γενικό θρήνο των Περσών ο Αισχύλος. Ο Νικητής, στεριανός Σπαρτιάτης, Λύσσανδρος κατετρόπωσε τους ναυτικούς πολέμαρχους Αθηναίους στη θάλασσα και τους υποχρέωσε υπό τον ήχο μουσικών οργάνων να γκρεμίσουν τα Τείχη που είχε υψώσει ο Θεμιστοκλής, εξαπατώντας τους Σπαρτιάτες, όταν τον φιλοξενούσαν ως αρχιστράτηγο της Συμμαχίας στη Σπάρτη.

Έστω ξανά μανά αυτός ο μεγάλος πρόλογος για να γίνει άλλη μια φορά τραγικά επίκαιρο το θλιβερό συμπέρασμα: οι ποιητές, εν γένει ανεξαρτήτως είδους τέχνης που καλλιεργούν, βλέπουν και ακούν τα βήματα των επερχομένων Ερινύων αλλά, όπως συνέβαινε με την τραγική Κασσάνδρα, κανείς δεν τους πιστεύει, αν μάλιστα συχνά δεν γίνονται και αντικείμενα γενικής χλεύης, ως λαπάδες και ουρανοβάμονες.

Υπάρχουν όμως και χειρότερα. Φέτος περιόδευσε ανά την Ελλάδα περιφερειακό θέατρο που ερμήνευε τους Αριστοφανικούς «Ιππής». Για ευνόητους λόγους δεν ήθελα να αναφερθώ στον συνταρακτικό πυρήνα αυτής της σατιρικής πολιτικής κωμωδίας, όσο παιζόταν. Τώρα, ύστερα από μια θλιβερή προεκλογική περίοδο και όσα την ακολουθούν, θα ήθελα να ξαναδιαβάσουμε το μαντάτο που μας έστειλε πριν δυόμισι χιλιάδες χρόνια ο δαιμόνιος Αθηναίος κωμωδιογράφος. Ποιο είναι το θέμα των «Ιππέων». Κατ΄ αρχάς η πολιτική δημαγωγία, τα φαύλα έργα της και ο τρόπος να την πατάξει κανείς.

Ο Αριστοφάνης κατ΄ αρχάς παρουσιάζει δύο υπαλλήλους, δύο υπηρέτες του Δήμου των Αθηναίων. Διαβάστε κάτω από τις γραμμές: διευθυντές υπηρεσιών, γυμνασιάρχες, στρατηγούς, διπλωμάτες κ.τ.λ. Είναι απελπισμένοι και περίτρομοι διότι η Πολιτεία κυβερνιέται αυθαίρετα, αλαζονικά και τυραννικά από ένα φαύλο δημαγωγό: εκμεταλλευόμενος την αφέλεια του Δήμου, που γέρος και επιρρεπής στις κολακείες και στις παροχές, εξευτελίζει θεσμούς, αλλοτριώνει δικαιώματα, εκβιάζει, διαπλέκεται, εξαγοράζει συνειδήσεις, δωροδοκεί, δωροδοκείται, αστυνομεύει, εξορίζει, λύει και δεσμοί, εξαπολύει χαφιέδες, συκοφαντεί, λυμαίνεται την κρατική περιουσία και την ξεκοκαλίζει με τη στενή ηγετική του ομάδα. Όλα αυτά ερήμην ή με την ανοχή του γέροντα, τσιφούτη, αποχαυνωμένου Δήμου που αποκοιμίζεται με δωράκια, μικροπαροχές και ρητορικές κορόνες για τις αρχές του και την ιστορία του. Οι δύο υπάλληλοι κ.τ.λ. απαυδισμένοι και εκτός προνομίων, ως ανήκοντες σε άλλη ομάδα εξουσίας, προσπαθούν να βρουν τρόπο να τον εξουδετερώσουν, να τον ανατρέψουν ή, έστω, να τον απονευρώσουν.

Έμπειροι ως προς την πολιτική και τις μεθόδους της γνωρίζουν πως η πολιτική φαυλότητα και ο πολιτικός αμοραλισμός μόνο με κάτι ανώτερό του και ισχυρότερό του μπορεί να αντιμετωπιστεί. Ψάχνουν λοιπόν να βρουν έναν λαϊκότερο, χυδαιότερο, φαυλότερο και τελείως ανήθικο συμπολίτη για να τον εκπαιδεύσουν ως αντίπαλο δέος στον αχρείο κυβερνήτη. Και τον βρίσκουν σ΄ ένα πλανόδιο πραματευτή τελείως αγροίκο, αγράμματο, βίαιο και φαυλεπίφαυλο. Εξετάζοντας τη «βιογραφία» του βεβαιώνονται πως είναι απόγονος απατεώνων, κλεφτών, αλιτήριων και τραμπούκων. Είναι ο άνθρωπος που ψάχνουν!! Όταν τους βεβαιώνει πως δεν γνωρίζει γραφή ενθουσιάζονται, αλλά έχουν κάποιες επιφυλάξεις όταν τους πληροφορεί πως μπορεί να διαβάζει συλλαβιστά!!