Οι συντηρητικές κοινωνίες

«Πότε θα καταλάβει το “κίνημα” (αλλά και η Δεξιά) ότι οι παρατεταμένες πολυσυλλεκτικές πρακτικές δεν εξασφαλίζουν πια παρά μόνο τη σύγχυση και την παρακμή;» είναι η πιο καίρια παρατήρηση που γράφτηκε για το ΠΑΣΟΚ, με την υπογραφή του Ριχάρδου Σωμερίτη ( Βήμα 23.9.07).

Φοβούμαι ότι δεν θα το καταλάβει. Την επομένη των εκλογών, σε πρωινή, σοβαρή ενημερωτική εκπομπή, ρώτησε ένας παρουσιαστής κάποιον καλεσμένο αν ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΛΑΟΣ αποτελούν συμπαγή σχήματα ή ανεμομαζώματα. Σημάδι ότι δεν είχε καταλάβει ότι πρώτο το ΠΑΣΟΚ αποτελεί κατεξοχήν μη συμπαγή σχηματισμό, όπως το είδαμε σε όλη του τη διαδρομή, κατά την οποία η πολυσυλλεκτικότητά του το ωθούσε, όπως έγραφα και την προηγούμενη φορά, ώς τα υπερπατριωτικά και φονταμενταλιστικά χωράφια, και πάντα μέσα στην πνιγηρή αγκαλιά της Εκκλησίας.

Κακά τα ψέματα, ο συμπαγέστερος σχηματισμός ήταν και είναι πάντοτε η Δεξιά. Και έχει σημασία να το καταλάβουμε αυτό, και μάλιστα όχι στην εύκολη και αφελή πολιτικά εκδοχή ότι τη Δεξιά δεν τη συνέχει ιδεολογία παρά συμφέροντα και μόνο. Αν δεν το βλέπαμε ή κάναμε πως δεν το βλέπαμε ώς τώρα, οι εκλογές αυτές μάς έδειξαν με τον ωμότερο τρόπο ότι η κοινωνία δεν είναι έτσι αμοραλιστική ή κυνική, όπως εκφράστηκε με τη συγκεκριμένη ψήφο της· είναι απλούστατα συντηρητική. Γιατί οι κοινωνίες γενικά είναι σχεδόν πάντοτε συντηρητικές, ακόμα κι όταν ψηφίζουν «προοδευτικά». Ακόμα και στους κόλπους των προοδευτικών κομμάτων, κεντρώων, σοσιαλδημοκρατικών, σοσιαλιστικών, κομμουνιστικών ή και ακροαριστερών, ένας ορός, ας πούμε, της αλήθειας θα μας έδινε απογοητευτικά αποτελέσματα για τη στάση απέναντι σε βασικά θέματα: ναρκωτικά, θανατική ποινή, θέση της γυναίκας, μειονότητες εθνικές, θρησκευτικές, σεξουαλικές κτλ. Το ότι μπορεί μια κοινωνία, μια χώρα μάλλον πρέπει πια να πω, να διαχειρίζεται διαφορετικά πολλά από αυτά τα θέματα, με αναπτυγμένο το κράτος προνοίας λ.χ., δεν αλλάζει κατανάγκην και τη συντηρητική διάθεση, αν όχι ιδεολογία.

Μια τέτοια όμως διαχείριση δεν παύει να είναι μείζων στόχος προς τον οποίο πρέπει να τείνει μια κοινωνία. Και εδώ ακριβώς είναι ο ρόλος της Αριστεράς, της ευρύτερης οπωσδήποτε Αριστεράς. Αλλά γι΄ αυτό προέχει να δούμε την πραγματικότητα όπως ακριβώς είναι, να μας δούμε όπως ακριβώς είμαστε.