Επιφυλλίδα

Το σύνδρομο του πρώτου μαθητή

Σαν τον παίχτη της ρουλέτας που του κάθησε η μπίλια ξαφνικά και, ανασηκωμένος όρθιος, πέφτει με το πανωκόρμι του πάνω στα κέρδητα δυο του χέρια ανοιχτά- για να προστατέψει το ανεπάντεχα μεγάλο τυχερό του. Αυτή ήταν η εντύπωση που μου προκάλεσε ο κ. Βενιζέλος τη βραδιά των εκλογών. Μια ενστικτώδης κίνηση παίχτη παρορμητικού που γίνεται απ΄ το φόβο μήπως κάποιοι λιμπιστούν τηνεύνοια της τύχης του κι απλώσουνε στο θησαυρό του χέρι. Να τους προλάβει και να τους εμποδίσει αμέσως. Όμως πιο πολύ κι απ΄ την εμφάνιση-καπάκι, με ξένισε η από στήθους τέλεια εκφώνηση του «διαγγέλματός» του.

Ακόμα και τότε, το βράδυ της μεγάλης ήττας και της σύγχυσης, ο λόγος του έρρεε απρόσκοπτος, χωρίς κανένα κόμπο. Ούτε μια ανακοπή, ένα μικρό ολίσθημα της γλώσσας, που θα δήλωνε την ταραχή, θα αποκάλυπτε τους εσωτερικούς του κραδασμούς ή θα κατέγραφε την ψυχική φουρτούνα του ανθρώπου. Τίποτε απολύτως. Η σύνταξη και η πλοκή του λόγου του είναι, καθώς φαίνεται, παντός καιρού κι ανθεκτική στις οποιεσδήποτε πολιτικές συνθήκες- ακόμα και τις πιο ακραίες.

Ε, λοιπόν, γι΄ αυτό μου προκαλεί τη δυσπιστία ο λόγος του κ. Βενιζέλου. Σιδερωμένα λόγια κι αψεγάδιαστα που από μέσα τους δεν αναδύεται, αλίμονο, ούτε μιαστάλα ή μια γεύση ανθρώπινη, τι σόι λόγια είναι αυτά; Μου φαίνονται αφύσικα. Πώς να τα πιστέψω;

Ο άλλοτε ακατανόητος και ξύλινος λόγος του κ. Τσοχατζόπουλου, τώρα στο στόμα του κ. Βενιζέλου έγινε εύκαμπτος μεν και εντυπωσιακός, αλλά δεν έχει μέσα του ψυχή. Και δεν μπορώ να ξέρω καν αν έχει ψίχα. Γι΄ αυτό και, παραμένοντας δυσνόητος, κολλάει ο στόμφος του στ΄ αυτιά, αλλά δεν φτάνει παραμέσα. Ο κ. Βενιζέλος- «ο μελλοντικός» κατά τα λεγόμενά του «αρχηγός» – μοιάζει να κατατρύχεται από το σύνδρομο του πρώτου μαθητή, που τα ξέρει όλα απέξω κι ανακατωτά· και έχοντας απόλυτη συνείδηση της ευγλωττίας του, στηρίζεται επάνω της. Προτού σε πείσει με τη στάση του, έχει πειστεί ο ίδιος ότι θα σε κατακτήσει με το λόγο.

Τον παρακολουθώ, όταν μιλάει στο γυαλί: είτε οργίλο κι απειλητικό (κύπτοντας το κεφάλι ελαφρώς κι ανασηκώνοντας τα δυο του φρύδια σαν τις παλιές περισπωμένες), είτε σαρκάζοντα (ένα αναπηδηχτό χαμογελάκι στην αρχή και μετά ο συρτός, σαρκαστικός του λόγος· με μικρές τομές ανάμεσα στις λέξεις απ΄ όπου εκτονώνεται η ασφυκτική αυτοπεποίθηση). Και στις δύο περιπτώσεις, βλέπεις καθαρά την απόλυτη βεβαιότητα της αυθεντίας.

Τότε είναι που διαβλέπεις και στο βάθος του γυαλιού τη λαγνεία για την εξουσία πιο πολύ, παρά την επιθυμία να σε υπηρετήσει. Κι ο τετραγωνισμένος λόγος του, αντί να σου γεννάει εμπιστοσύνη και να σε κατακτά, σου προκαλεί μια ανερμήνευτη αποστροφή ή και το φόβο.

Όπως συμβαίνει με τον πρώτο μαθητή της τάξης, που έχοντας επίγνωση της ευφυΐας του απαξιοί τους δευτερότερους, έτσι κι εδώ. Ώσπου σιγά σιγά καταλήγει να γίνεται αποκρουστικός.

Ενώ ο πραγματικός ηγέτης, κοντά στην οξύνοια και την ευφυΐα του- όχι απαραίτητα και ευγλωττίααπαιτείται να είναι, όντως, ευπροσήγορος κι ανθρώπινος. Πολλές φορές μάλιστα γίνονται πιο συμπαθείς στους άλλους οι ανθρωπινότεροι (και δεύτεροι) παρά οι ευφυείς και πρώτοι.

Αν είναι έτσι όπως τα λέω και δεν με γελούν τα μάτια μου- άλλωστε εικονιστική είναι η πολιτική κι απεικονιστικός, μοιραία, ο λόγος μου- πολύ φοβάμαι ότι mutatis mutandis βρισκόμαστε μπροστά σε μια καινούργια περίπτωση Χριστόδουλου. Και σε λίγο θα ορθοτομούν αμφότεροι τον απόλυτο λόγο της δικής τους αληθείας.

Ω, θε μου, μη μας επιφυλάσσεις έναν δεύτερο Αρχιεπίσκοπο για την πολιτική ζωή.

Ο Κώστας Λογαράς είναι συγγραφέας