Επιφυλλίδα

Η επωνυμία βλάπτει σοβαρά την υγεία

Την πνευματική εννοείται. Το γεγονός ότι χρειάζεται κανείς ένα επώνυμο για να συστήνεται μέσα στον κόσμο δεν σημαίνει ότι το επώνυμο συνιστά αδιαμφισβήτητη περιουσία του καθενός. Πάμπολλοι όμως συμπεριφέρονται σάμπως να είναι το επώνυμό τους μια αυτόνομη οντότητα, ένα είδος «σήμα κατατεθέν», όπως, αίφνης, η Coca-Cola, που το φορτώνουν με τερτίπια, ελκυστικές αντιφάσεις που, ωστόσο, τις στερούνται, προπαντός μ΄ ένα ενδιαφέρον για τα «κοινά» που τα έχουν εντελώς «γραμμένα». Αντίθετα ο ίδιος τους ο εαυτός παρακολουθεί με ψυχραιμία τις αυξομειώσεις της τιμής των μετοχών που σ΄ αυτές το κατασκευασμένο επώνυμό τους έχει επενδύσει, ώστε να προσαρμόζονται επωφελώς με τις περιστάσεις όπως μεταβάλλονται και που δεν είναι, βέβαια, οι ίδιοι που ρυθμίζουν τη μεταβολή αυτή. Να συζητάμε για Ιστορία και, προπαντός, ιδεολογία μέσα σ΄ αυτόν τον τραγέλαφο, σημαίνει να συζητάμε για ανθρωπιστικές αξίες πάνω από το καζάνι όπου μια φυλή πρωτόγονων σιγόβραζε τους λευκούς. Έτσι παρατηρείται μια ισχυροποίηση της σύμβασης που, έτσι ή αλλιώς αποτελεί το επώνυμο, με το ίδιο να λάμπει ως εξ αποκαλύψεως αλήθεια και το κάθε σκουπίδι να δοξάζεται ως άτομο ξεχωριστό. Αν και λίγο ανεπίκαιρος, κανείς δεν μπορεί να μη σταθεί σε όσους παραμονές των εκλογών συστήνανε στους ψηφοφόρους να καθήσουν σπίτι τους ή να πάνε εκδρομή την ημέρα των εκλογών, με λίγα λόγια να μην ψηφίσουν. Με το πρόσχημα ότι τους έχουν απογοητεύσει τα πολιτικά κόμματα. «Τα χρηστά στα κάνανε άχρηστα και τα άχρηστα χρηστά και δεν εστοχαστήκανε οι αστόχαστοι ότι η έκφραση χρηστά εστί Χριστός», έγραψε κάποτε ένας βαρυποινίτης στις φυλακές της Κέρκυρας στον τοίχο- ν΄ αγιάσει το χέρι του και η ψυχούλα του. Δεν στοχαστήκανε οι αστόχαστοι ότι με την ψήφο σου δεν τιμάς έναν πολιτικό ή ένα πολιτικό κόμμα, τιμάς πρωτίστως τους ανθρώπους που με τους αγώνες τους (και με τη ζωή τους ίσως) κατοχυρώθηκε η ψήφος ως δικαίωμα. Μπορεί να φανταστεί κανείς τον άνθρωπο που σε περασμένες δεκαετίες του προμήθευε ο περιπτερούχος ιεροκρυφίως την

Το δικαίωμα της ψήφου πολύ δύσκολα μπορεί να γελοιοποιηθεί, όπως κινδυνεύει να γίνει με την υπόθεση των «προσωπικών δεδομένων»

προοδευτική εφημερίδα μέσα σ΄ ένα μάτσο παλιόχαρτα για να μην αντιληφθεί οτιδήποτε ο χαφιές, να γνωρίζει πως μπορεί να ψηφίσει, χωρίς να φοβάται πως θα διωχθεί ή θα γίνει γνωστό το τι ψήφισε και να πηγαίνει εκδρομή ή να προτάσσει την προσωπική του πικρία για το κόμμα που θεωρητικά τον εκπροσωπεί;

Ακριβώς με την ψήφο σε οποιοδήποτε κόμμα (ακόμα και σ΄ εκείνα που δεν μας απασχόλησε η ύπαρξή τους) τον άνθρωπο αυτόν τιμούμε. Οι προσωπικές ή και καθολικές πικρίες, όσον αφορά στα πολιτικά κόμματα, δεν θα έπρεπε να ταυτίζονται με την ψήφο και με το δικαίωμα που συνιστά, έστω κι αν χάρη στην ψήφο ένα κόμμα εκλέγεται ή δεν εκλέγεται. Η ψήφος τιμά τον πολίτη ως σεβαστή αν και ανώνυμη οντότητα, ενώ όποιος συνιστά αποχή αναγνωρίζει πως μόνο η επωνυμία έχει το δικαίωμα να εκφράζεται ανάλογα με το αν αισθάνεται να θίγεται, να προσβάλλεται ή να τιμάται. Μόνον όποιος αισθάνεται τον εαυτό του επώνυμο, μπορεί να προτρέπει τον κόσμο στην αλαζονική έκφραση της αποχής. Πολύ εύκολος όμως και ανώδυνος τρόπος για να δείξεις ότι δεν συμμορφώνεσαι με τα καθιερωμένα, όταν ως «επώνυμος» έχεις συμμορφωθεί με πολύ πιο χονδροειδείς «νόρμες».

Αλλά το δικαίωμα της ψήφου πολύ δύσκολα μπορεί να γελοιοποιηθεί, όπως κινδυνεύει να γίνει με την υπόθεση των «προσωπικών δεδομένων». Συζητήσεις, διεκδικήσεις, αγώνες, για την κατοχύρωση και το σεβασμό τους και έφτασε ο καθένας να προσφέρει στο «πιάτο» ό,τι απαιτεί από την Πολιτεία να του διαφυλάξει. Χωρίς να κρυφακούς, χωρίς να το χρειάζεσαι και ενώ συχνά σου προκαλεί αηδία, σε υποχρεώνουν να μάθεις με το κινητό τους τα πάντα για τη ζωή τους: αν έχουν πολλά ή λίγα λεφτά, πού θα πάνε, τι θα φάνε, με ποιον ή με ποιαν θα κάνουν έρωτα, καμαρώνοντας μάλιστα συχνά για τα ψέματα που λένε σε γνωστούς και φίλους.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης τους περιοδικού «Η λέξη»