Επιφυλλίδα

Ανάσταση στη Λεωφόρο Αμαλίας

Προς τιμήν ενός «ανώνυμου» καλλιτέχνη, θα αναφερθούμε σ΄ ένα τυχαίο περιστατικό με ημερομηνία και ώρα ακόμα. Το βράδυ της Δευτέρας της 20ής Αυγούστου, στις 21.15, στη Λεωφόρο Βασιλίσσης Όλγας όπως συναντά τη Λεωφόρο Αμαλίας, στα φανάρια ακριβώς ή μάλλον για όση ώρα τα φανάρια διακόπτουν τη ροή των αυτοκινήτων προς την Αμαλίας, στη μέση του δρόμου, ένας νεαρός δίνει μια παράσταση. Γύρω στα είκοσί του χρόνια, λίγο ασχημούτσικος αλλά με εξαιρετική ευγένεια και χάρη, με τα μαλλιά μαζεμένα σε κοτσιδάκι (Εγγλέζος να ΄ναι άραγε, Γάλλος, Γερμανός;). Το θέαμα που έχει οργανώσει είναι να πετά πέντε μπάλες στον αέρα. Τις ξαναπιάνει, αφού ολοκληρώσουν την εναέρια περιστροφή τους, με τον γνωστό θαυματουργό και σχεδόν ανέμελο τρόπο του ζογκλέρ, για να τις ξαναπετάξει ώσπου να τις μαζέψει πάλι στις χούφτες του- χωρίς καμιά να του έχει ξεφύγει και να πέσει στην άσφαλτο. Η ίδια η κίνηση του σώματός του, η κίνηση των χεριών του, οι μπάλες όπως περιστρέφονται στον αέρα, είναι μια τέλεια χορογραφία. Αισθάνεται κανείς σχεδόν χειροπιαστό έναν κραδασμό να μεταφέρεται στα επτά αυτοκίνητα που περιμένουν να ανάψει το πράσινο (πέντε Ι.Χ. και δύο ταξί) καθώς όταν μας γίνεται μια ευεργεσία σε ώρα που τίποτα δεν την προέβλεπε.

Όταν ο νεαρός μαζέψει τις μπάλες και αφού υποκλιθεί, με την ίδια πάντα χορευτική κίνηση και μ΄ ένα πλατύ αν και συνεσταλμένο χαμόγελο, ίδιος με αέρα, σπεύδει προς τα παράθυρα των αυτοκινήτων. Έχουν ήδη απλωθεί επτά χέρια, αγχωμένα μην τυχόν και ανάψει το φανάρι και δεν προλάβουν να ρίξουν το όποιο κέρμα στο σακουλάκι (από πού το ανέσυρε και πότε το άνοιξε;) που κρατά ο νεαρός καλλιτέχνης. Κανείς δεν θα άντεχε να βλέπει το παιδί του να δουλεύει στον δρόμο. Αν δεν γινόταν όμως ν΄ αποφευχθεί, θα το έκρυβε από τους φίλους και τους συγγενείς σαν να ήταν το παιδί του ανάπηρο. Ήταν όμως τόσο αισθητή η μεταμόρφωση στη Λεωφόρο Αμαλίας με τον νεαρό καλλιτέχνη, που ο καθένας θα καμάρωνε να τον είχε γιο, ανιψιό, βαφτιστήρι. Η ευγνωμοσύνη των επιβατών στα επτά αυτοκίνητα, ν΄ ανταποκριθούν μ΄ έναν τρόπο που προστάτευε την αξιοπρέπεια του νεαρού καλλιτέχνη, σαν να αμειβόταν για μια παράσταση όπου αυτοβούλως προσερχόταν το κοινό σ΄ έναν κλειστό χώρο, ήταν η αναγνώριση ενός ταλέντου που είχε καταδεχτεί να μεταμορφώσει την καθημερινότητα για χάρη τους. Το παρήγορο είναι ότι για μια στιγμή κάτι πολύ σημαντικό πραγματοποιείτο με ελάχιστους μάρτυρες (και αυτοί μάλιστα εποχούμενοι), ενώ στην τηλεόραση η προεκλογική πλήξη και μιζέρια, με τις συμφωνημένες αντιπαλότητες, απορροφούσε εκατομμύρια ως κάτι εξαιρετικό. Στην αντιπαράθεση με τους πολιτικούς ένας ανώνυμος καλλιτέχνης κέρδιζε όχι μόνο στα σημεία αλλά κατά κράτος, αφού υλοποιούσε τη μεταμόρφωση και την αλλαγή την ίδια στιγμή που οι πολιτικοί την υπόσχονταν εν γνώσει τους πως θα τη διαψεύσουν.

Εκεί φτάσαμε: η ανωνυμία να κρατά τα «μπόσικα» της επωνυμίας ενώ το αντίθετο θα φαινόταν φυσιολογικότερο.

Όπως ο νεαρός καλλιτέχνης «εκτελεί» το θέαμά του έχοντας πίσω του τα στενά της Πλάκας, αναλογίζεται κανείς ένα πλήθος καλλιτέχνες και ποιητές που δουλέψανε ή κατοικήσανε στην περιοχή αυτή. Τον Μάνο Χατζιδάκι, τη Φλέρυ Νταντωνάκη, τη Μελισσάνθη, τη Βίκυ Μοσχολιού, τον Πέτρο Γλέζο, τη Διαλεχτή Ζευγώλη, την Αγγελική Χατζημιχάλη, τον Αλέξη Γεωργίου, τόσους άλλους. Τους αισθάνεται κανείς αυτήν την ώρα παρατεταγμένους να χαμογελούν και σιωπηλά να ξεπροβοδίζουν τον άγνωστό τους αλλοδαπό καλλιτέχνη που και ο ίδιος δεν θα μάθει ποτέ πως όλοι αυτοί υπήρξαν καν. Ήταν ένας καλλιτέχνης που δούλευε στον δρόμο; Ήταν ένας καλλιτέχνης που δούλευε σε ξένη χώρα για να μαζέψει χρήματα και να γυρίσει στην πατρίδα του; Ποιος ξέρει. Σίγουρα όμως δεν θα είναι ένας ασφαλισμένος σε ένα αντίστοιχο ΙΚΑ της πατρίδας του που θα μετράει συντάξιμα χρόνια. Μια ακόμη απόδειξη πως μόνο οι ανασφάλιστοι (και οι ανασφαλείς) μας παρηγορούν. Τα πετεινά που τρέφονται με τα ψίχουλα.

OΘανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη».