Ο ντετέκτιβ ήταν ασπρόμαυρος

ΣΕ ΚΑΘΕ ΣΕΛΙΔΑ ΤΟΥ, ΑΥΤΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΕ ΒΑΖΕΙ ΣΕ ΕΝΑ
ΚΛΙΜΑ, ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΟΧΗ, ΕΝΑ ΣΚΗΝΙΚΟ ΑΠΟ ΟΠΟΥ ΠΕΡΙΜΕΝΕΙΣ
ΝΑ ΞΕΠΗΔΗΞΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΧΑΜΦΡΕΪ ΜΠΟΓΚΑΡΝΤ
Ή ΚΑΠΟΙΑ ΛΟΡΙΝ ΜΠΑΚΟΛ Ή ΚΑΠΟΙΟ ΑΛΛΟ ΑΠΟ ΤΑ ΟΙΚΕΙΑ
ΠΡΟΣΩΠΑ ΘΡΥΛΙΚΩΝ ΗΘΟΠΟΙΩΝ ΠΟΥ ΣΦΡΑΓΙΣΑΝ
ΕΚΕΙΝΗ ΤΗΝ ΕΝΔΟΞΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΟΛΙΓΟΥΝΤ, ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ
ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΩΝ ΔΕΚΑΕΤΙΩΝ (ΜΕ ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΘΙΣΜΟΥ)
Έχω επανειλημμένα ακούσει το σχόλιο «Καλή η ταινία, αλλά υστερεί σε σχέση με το βιβλίο». Το αντίστροφο, όμως, ποτέ. Πολύς κόσμος μάλιστα, υποθέτω ότι νιώθει υποχρεωμένος να τοποθετηθεί επί του θέματος: τι υπερέχει, το φιλμ ή το βιβλίο; Αλλά το παιχνίδι είναι στημένο, η τράπουλα σημαδεμένη: λίγο από μια κακώς νοούμενη βιβλιοφιλία (που εν προκειμένω έχει κάτι το μουσειακό), λίγο από μια διάθεση υπεράσπισης του πιο αδύνατου (όλοι τρέχουν στα σινεμά, αλλά κανείς δεν διαβάζει), το «πολιτικώς ορθόν» και αναμενόμενο είναι να πεις ότι το βιβλίο είναι καλό και το φιλμ, αν όχι σκάρτο, πάντως υποδεέστερο.

Η εισαγωγή είναι εν μέρει παραπειστική. Αν και γραμμένη το 1962, στην παράδοση των Τσάντλερ και Χάμετ και μολονότι θα μπορούσε κάλλιστα να μεταφερθεί στην οθόνη, και μάλιστα στη μαυρόασπρη τοιαύτη, όσο γνωρίζω, η Νεκροφόρα με τις ρίγες του Ρος Μακντόναλντ δεν έχει γίνει φιλμ. Αλλά διαβάζεται με την ίδια απόλαυση, παράγει το ίδιο σασπένς και προσφέρει παραπλήσιες εικόνες με ένα καλό φιλμ νουάρ. Σε αυτό συμβάλλει και η καλή μετάφραση καθώς και οι χρήσιμες σημειώσεις.

Η πλοκή
Συμπυκνωμένη στον χρόνο, η ιστορία διαδραματίζεται μέσα σε λίγα πυκνά εικοσιτετράωρα. Μας την εξιστορεί σε πρώτο πρόσωπο ο συμπαθής ιδιωτικός ντετέκτιβ Λιου Άρτσερ: παρατηρητικότατος (ως οφείλει εκ του επαγγέλματος), γοητευτικούλης έως ένα βαθμό, όχι ιδιαίτερα μίζερος όπως άλλοι ομότεχνοί τουτραγικές φιγούρες, με δηκτικό αλλά όχι κυνικό χιούμορ, ο τυπάκος αυτός (δηλαδή ο συγγραφέας) με κέρδισε από το πρώτο κεφάλαιο. Έχουμε πλήθος έξυπνες αστείες διατυπώσεις του είδους: «Φορούσε καπέλο με γκρίζο βέλο. Το βέλο με ενόχλησε, γιατί συντόμευε την απόσταση ανάμεσα στις νύφες και τις χήρες» ή «Η χοντρή στον πάγκο έμοιαζε λες κι είχε περάσει όλη της τη ζωή περιμένοντας, αλλά όχι εμένα» ή «Είχε στ΄ αυτιά της χρυσούς κρίκους τόσο μεγάλους που πάνω τους μπορούσες να κάνεις κούνια» ή «Η στάση της έγινε ψυχρή και εχθρική. Προσπαθούσα να της στερήσω τον πιο αγαπημένο της εχθρό» ή «Ο πατέρας του είχε πεθάνει στο Μπούχενβαλντ και αυτός δεν πίστευε στο κακό». Και άλλες πολλές παρατηρήσεις και ατάκες, που υφολογικά ταιριάζουν απόλυτα στις ευρηματικές στιχομυθίες που συναντάμε την ίδια περίοδο σε αντίστοιχες ταινίες. Αλλά βέβαια, αυτό δεν αρκεί για να καταστήσει ένα βιβλίο απολαυστικό.

Το όλο στήσιμο της πλοκής, χωρίς να φιλοδοξεί να είναι ιδιαίτερα πρωτότυπο, είναι επιτυχές, γρήγορο, με εναλλαγή καρέ καρέ σκηνών, τοπίων, χώρων, προσώπων. Ενώ η ιστορία συμπυκνώνεται σε λίγες ημέρες, οι τόποι αλλάζουν συνεχώς: από την Καλιφόρνια των ΗΠΑ στο Μεξικό και μετά στη Νεβάδα, από το Λος Άντζελες στο Σαν Φρανσίσκο, από αεροπλάνο σε αυτοκίνητο, από αστυνομικό τμήμα σε άλλο αστυνομικό τμήμα όπου ο μπάτσος είναι πιο φιλικός ή πιο έξυπνος και πάει λέγοντας. Μια αέναη κίνηση του έντιμου ντετέκτιβ που επείγεται, τρέχει να ανακαλύψει, να εξιχνιάσει.

Ross Μacdonald

Η ΝΕΚΡΟΦΟΡΑ ΜΕ ΤΙΣ ΡΙΓΕΣ

ΜΤΦ. ΒΙΚΤΩΡΙΑ ΛΕΚΚΑ, ΕΚΔ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ, 2007, ΣΕΛ: 367, ΤΙΜΗ:
15,70 ΕΥΡΩ