[ ΑΙΧΜΕΣ ] Υπόθεση Λεμουάν

ΚΑΘΕ ΠΡΟΕΚΛΟΓΙΚΗ περίοδος αναζωπυρώνει ανορθολογικές εξάρσεις και διακινεί ένα πλούσιο φαντασιωσικό υλικό που επιμένει να περιστρέφεται γύρω από μια χρυσαφένια υπόσχεση: την υπόσχεση της ευτυχίας. Ο υποσχεσιολόγος έχει σαν ισχυρό του σύμμαχό την «έμφυτη;» ροπή του ανθρώπινου ψυχισμού στην παθητική έλξη της αυταπάτης, στη σαγήνη της υπόσχεσης. Όσο πιο δύσκολα τα πράγματα, όσο πιο σκοτεινό το σενάριο της επιβίωσης, τόσο η ψυχή λαχταρά να ενδώσει στην υπόσχεση ενός καλύτερου μέλλοντος για εμάς και τα παιδιά μας. Δεν είναι να απορείς. Ο απελπισμένος είναι διατεθειμένος οικειοθελώς να αυτο-απατηθεί. Ενδίδοντας στην έλξη πολύχρωμων και παιδιάστικων φαντασιώσεων, εύκολα μεταμορφώνεται σε εθελοντή της αυτο-διάψευσης.

Η σαγήνη της υπόσχεσης είναι μια παλιά ιστορία. Στο Παρίσι στην αρχή του περασμένου αιώνα εξελισσόταν μια δίκη εναντίον κάποιου Λεμουάν, ενός απατεώνα που είχε καταφέρει να πείσει για τις ανυπέρβλητες ικανότητές του ακόμα και την «De Βeers», μια μεγάλη εταιρεία αδαμαντωρυχείων. Η μνημειώδης απάτη του καταγοήτευσε ολόκληρο το Παρίσι. Τόση ήταν η γοητεία της υπόθεσης, ώστε ακόμα και ο Προυστ μαγεύτηκε και βάλθηκε να αφηγηθεί τη δίκη σε μια σειρά υπέροχων παρωδιών, μιμήσεων (pastiches), γράφοντας στο ύφος των Μπαλζάκ, Φλωμπέρ, Μισελέ κ.ά. παρωδίες που με τον τίτλο «Υπόθεση Λεμουάν» δημοσιεύθηκαν σε τρία αρχικά άρθρα στο «Figaro».

Γιατί μια τέτοια σήμερα αναφορά στον ξεχασμένο Λεμουάν; Ίσως λόγω του είδους της απάτης του. Είχε «εφεύρει» μια μέθοδο κατασκευής διαμαντιών! Το μόνο που χρειαζόταν ήταν ένας φούρνος, ένα χωνευτήρι, ένα σεβαστό χρηματικό ποσό και λίγα κοινά κάρβουνα. Φιλοδοξούσε, ούτε λίγο ούτε πολύ, να μεταμορφώσει το κάρβουνο σε διαμάντι!! Γιατί σήμερα να τον θυμηθεί κανείς; Ίσως να φταίει η μυρωδιά του καμένου που τόσο έντονα έχει αποτυπωθεί μέσα μας, η θεά της καμένης γης που δεν είναι μια ανάμνηση, δεν είναι μια Προυστική μαντλέν, αλλά μια συνεχής- αλίμονο!- πραγματικότητα που μας κυκλώνει. Αυτή η πραγματικότητα γέννησε μέσα μου τον συνειρμό καθώς και τη διάθεση να εκλιπαρήσω τους πρωταγωνιστές: «Έλεος, λιγότερα διαμάντια, λιγότερες υποσχέσεις». Στην άκρη τους παραμονεύει το κάρβουνο και η μυρωδιά του καμένου.

Την υπόσχεση μιας μεγαλύτερης όχι ευτυχίας, αλλά διαύγειας αναμένουμε. Αίτημα ίσως αντι-προεκλογικό και όχι αβανταδόρικο, κι όμως, τόσο μα τόσο εν τέλει σημαντικό.