Επιφυλλίδα

Οικοτροφείο ηλικιωμένων

Σε κεντρικούς ή ημικεντρικούς δρόμους, στον πρώτο συνήθως όροφο λίγο καταθλιπτικών πολυκατοικιών, χωρίς ούτε ένα λουλούδι στα μπαλκόνια τους, διαβάζει κανείς την επιγραφή «Οικοτροφείο ηλικιωμένων». Οι συνήθως στεγνοί τοίχοι των πολυκατοικιών γίνονται ακόμη στεγνότεροι στις πολυκατοικίες αυτές, σχεδόν απαγορευτικοί για ένα χαμόγελο ή μιαν ελπίδα που ακόμη και παράλογα θα μπορούσε ν΄ ανθίσει για τους τροφίμους τους. Διακρίνεις πίσω από τα παράθυρά τους κάτι απεγνωσμένα γεροντικά κεφαλάκια, που τώρα το καλοκαίρι προσπαθούν να δημιουργήσουν λίγη δροσιά στον χώρο τους κρατώντας μισάνοιχτη την μπαλκονόπορτα.

Βέβαια, μαζί με την όση δροσιά «μπουκάρει» και το καυσαέριο, καθώς πρόκειται για πολυκατοικίες πάνω σε διασταυρώσεις δρόμων με φανάρια. Δεν ξέρω ποιον βαραίνει η αμαρτία, αλλά σίγουρα είναι η σοβαρότερη να υποχρεώνεται οποιοσδήποτε να αποχαιρετά τη ζωή μέσα σε φασαρία, κίνηση, γκρίζους τοίχους. Θα αισθάνεται αναμφίβολα πως αντί η ψυχή του να ελευθερωθεί μέσα στη γαλήνη μιας υπαίθριας ανοιχτής συνθήκης, θα εγκλωβιστεί μέσα στην ασφυξία του χώρου που τον περιβάλλει. Αν τύχει μάλιστα να τον βαραίνει το αίσθημα ότι απέτυχε στη ζωή του, η μοναξιά που συνοδεύει την αποδημία θα γίνεται πολλαπλάσια τραγική. Καταλαβαίνει κανείς πως είτε πρόκειται για ιδιωτικές επιχειρήσεις είτε για κρατικές στέγες, τα οικοτροφεία ηλικιωμένων έχουν ως βάση της οργάνωσής τους τη σκέψη: «τι την χρειάζονται οι ηλικιωμένοι την πολυτέλεια, πόσο θα ζήσουν ακόμη;». Ενώ ο λίγος χρόνος που τους απομένει θα έπρεπε να μεταβάλλεται σε στοιχείο για όσο γίνεται μεγαλύτερη φροντίδα και θαλπωρή, τους καταδικάζει σ΄ έναν επιπλέον βασανισμό. Μη γελιόμαστε: Για να υφίσταται η κατάσταση αυτή, ό,τι κι αν ομολογεί ο καθένας κατά μόνας, μια ολόκληρη κοινωνία φαίνεται να συμφωνεί πως με το να είναι οι ηλικιωμένοι πλησιέστερα στον θάνατο απ΄ ό,τι όλοι οι άλλοι, μπορεί να τους λογαριάζει κανείς ήδη ως απόντες. Στο σημείο αυτό ακριβώς ξεκουρδίζεται όλος ο μηχανισμός που αφορά στην ανθρώπινη ζωή. Όταν κατά την «έξοδό» της η ζωή παύει να είναι σεβαστή ακριβώς γιατί ορατά δεν θα συνεχιστεί, η ασέβεια αυτή θα εκδηλωθεί κάποια στιγμή αφανιστική, είτε πρόκειται για υπερήλικες είτε για ενήλικες είτε για ανήλικους.

Όταν ο Ν. Γ. Πεντζίκης διατεινόταν πως δεν μπορούμε να μιλάμε με κύρος για την απονομή δικαιοσύνης στους ζωντανούς χωρίς να λογαριάζουμε τους νεκρούς που έχουν αδικηθεί, υπογράμμιζε ακριβώς ότι η ζωή είναι ένα κλειστό κύκλωμα που μένει μετέωρο, αμήχανο, ανενεργό, αν θεωρηθεί χωρίς την προϋπόθεση του θανάτου. Πόσο μάλλον της ίδιας της ζωής, έστω και κατά την έξοδό της, όταν μάλιστα τη διάρκεια της εξόδου αυτής δεν μπορεί να την προβλέψει κανείς. Όταν το φορτίο που κουβαλάει ένας ηλικιωμένος δεν μας προκαλεί τόσο δέος όση τουλάχιστον τρυφερότητα μάς γεννά η θέα ενός μωρού που παραμένει ακόμη άγραφο χαρτί, τότε η ζωή, φυσιολογικά και ανώδυνα, «κομματιάζεται».

Αλλά το «κομμάτιασμα» της ζωής, αντί να μεταβάλει σε ύποπτη τη βαρβαρότητα, κηρύσσει παράνομη την τρυφερότητα ώστε πολιτικοί κρατούμενοι, πρόσφυγες, μετανάστες, παιδιά που πένονται, ηλικιωμένοι που στριμώχνονται στα οικοτροφεία να συνυπάρχουν αδιατάρακτα, μόνιμα και χωρίς κανείς να εξεγείρεται με τα μέτρα που «ανακυκλώνονται» για την δήθεν αποκατάστασή τους. Ο χορός καλά κρατεί. Στα «ΝΕΑ» της 2ας Ιουλίου σ΄ ένα ρεπορτάζ με τον τίτλος «Στο ίδιο κελί με τον θάνατο» διαβάσαμε να λένε οι κρατούμενοι των φυλακών Κορυδαλλού: «Οι φυλακές και ειδικά τα νοσοκομεία τους είναι αποθήκες μελλοθανάτων. Καθημερινά κόσμος πεθαίνει, ανακαλύπτουμε κρεμασμένους συγκρατούμενούς μας και κανένας δεν μας δίνει μια εξήγηση τι γίνεται».

Αν ένα μόνο σμήνος επιβατών, χωρίς να οργανωθεί, αντί να κατευθυνθεί τις μέρες του Αυγούστου στον Πειραιά για να ταξιδέψει σε κάποιο νησί, αφού διαμαρτυρηθεί γιατί το στοιβάξανε σ΄ ένα καράβι, όδευε προς τον Κορυδαλλό, δεν θα σήμαινε η κίνηση αυτή μια ρωγμή στο καθεστώς της γενικευμένης πια αναίσθητης «ευαισθησίας» μας;

OΘανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη».