Σοκ, δέος και αμφισβήτηση

Γοήτευσε αλλά και απογοήτευσε η «Ηλέκτρα», που σκηνοθέτησε ο Πέτερ Στάιν με Έλληνες ηθοποιούς. Όλοι οι θεατές πάντως, αναγνώρισαν στο πρόσωπο της νεαρής πρωταγωνίστριας Στεφανίας Γουλιώτη, μια δεινή ερμηνεύτρια
Όταν τελείωσε η παράσταση κι ακούστηκε το ενθουσιώδες χειροκρότημα (έγινε βουή θριάμβου στην υπόκλιση της Στεφανίας Γουλιώτη), η αίσθηση ήταν πως είμαστε μπροστά στην πιο μεγάλη επιτυχία των τελευταίων χρόνων. Κι όμως! Τα πράγματα δεν είναι ποτέ αυτά που φαίνονται. Μέσα στην επόμενη ώρα έγινε φανερό, πως το αδιαφιλονίκητο ενδιαφέρον τής πιο φιλόδοξης παραγωγής του καλοκαιριού δίχασε το κοινό. Τόσο ώστε να ανήκει πλέον στις διαφιλονικούμενες παραστάσεις του Γερμανού σκηνοθέτη. Οι υποστηρικτές μιλάνε για μια κλασική, γοητευτική και σύγχρονη σκηνική αφήγηση, οι αρνητές για ένα αυτάρεσκο σχήμα με προθέσεις εντυπωσιασμού.

Την παράσταση παρακολούθησαν συνολικά 21.000 θεατές, την Παρασκευή και το Σάββατο

Η παράσταση οργανωμένη γεωμετρικά, ξεδίπλωσε την ιστορία της εκδίκησης σπέρνοντας παράλληλα κι έναν στρόβιλο αντίθετων απόψεων. Τα σχόλια για το θεαματικό, παραστατικό αποτέλεσμα, κινήθηκαν στα άκρα. Σιωπηλός στο μάτι του κυκλώνα ο Γερμανός σκηνοθέτης ήταν εντυπωσιασμένος από την εικόνα της πληρότητας του κοίλου κι από την «εκκωφαντική ησυχία» που επικρατούσε στη διάρκεια της παράστασης. Εξ ου και το αυτοσαρκαστικό του σχόλιο: «Τους ενδιέφερε ή όχι, πάντως δεν έπληξαν». Αλλά, ανάμεσα στο ενδιαφέρον και στην πλήξη το ποτάμι είναι βαθύ. Η αναπαράσταση της ιστορίας κύλησε ορμητικά. Η ρεαλιστική προσέγγιση του σκηνοθέτη έκανε κατανοητή την τραγωδία μέσα από μιά παράσταση σχεδιασμένη με «αφέλεια», με γραμμικούς χαρακτήρες και γεωμετρικές λύσεις. Χωρίς τον κυματισμό του λόγου. Η πάλη με τη μετάφραση του Βολανάκη, πάνω στην οποία δούλεψαν ο Πέτρος Μάρκαρης, ο Πέτερ Στάιν και οι Έλληνες ηθοποιοί, προφανώς τους πρόδωσε, αφού έως και ελληνικούρες, του τύπου «συνεργάστηκαν μαζί», ακούστηκαν.

Το σκηνικό (Διονύσης Φωτόπουλος), ένα στενόμακρο, μεταλλικό, γεωμετρικό κτίριο, σαν γιαπωνέζικο αρχιτεκτόνημα, βρισκόταν σε μια παράξενη κόντρα με τη χορταριασμένη ορχήστρα, που στην περίμετρό της είχαν τοποθετηθεί γούρνες με νερό. Ένα παλάτι με δύναμη και μια εγκατάλειψη. Σ΄ αυτό το τοπίο, η ιστορία της εκδίκησης και των φόνων, θα διαδραματισθεί σαν ψυχολογικό θρίλερ.

Η Ηλέκτρα (Στεφανία Γουλιώτη) από την πρώτη στιγμή βρίσκεται εκτός ορίων. Με μαζεμένα μαλλιά, ντυμένη με μαύρο καλογερικό σουραύλι, βρώμικη, άφυλη πάνω στα χοντρά της άρβυλα, εκφράζεται με δυνατές σωματικές αντιδράσεις, ενώ κάθε τόσο σκουπίζει θυμωμένα το χορταριασμένο αρχαίο αλώνι. Ανελέητη, άφοβη, υστερική, μια σβούρα που γυρίζει, μαζεύει, διαλύεται, εκτροχιάζεται. Ένα σώμα που χτυπιέται, εκσφενδονίζεται- κυριολεκτικά- στους τοίχους του παλατιού, πέφτει, ξανασηκώνεται, σκουπίζει, αλωνίζει τον χώρο, με μια υστερία που απορροφά κάθε της συναίσθημα. Δεν εκμεταλλεύεται ούτε και την αβανταδόρικη σκηνή της αναγνώρισης των δύο αδελφών. Εκτροχιάζεται όμως όταν ο Ορέστης θα οδηγήσει την Κλυταιμνήστρα μέσα στο παλάτι για τον φόνο. Διαρρηγνύει τα ιμάτιά της. Μπρος στα μάτια των ξαφνιασμένων θεατών σκίζει και πετάει ένα- ένα τα ρούχα της, ακόμα και το μαύρο κουρελάκι που καλύπτει το φύλο της.

Ολόγυμνη, με άναρθρες κραυγές, θα βουτήξει στη γούρνα με το νερό, να πλυθεί. Τα κορίτσια που της συμπαραστέκονται, ένας αμήχανος Χορός, είναι αυτά που θα την ντύσουν στα λευκά. Στα λευκά και ο βουβός Πυλάδης (Μίλτος Σωτηριάδης) που σαν εκπρόσωπος του Απόλλωνα, οδηγεί και προστατεύει τον μητροκτόνο Ορέστη (Απόστολος Τότσικας), ένα άπραγο παιδί. Η Κλυταιμνήστρα (Καρυοφυλλιά Καραμπέτη) εντυπωσιακή στην έπαρση του ρόλου της. Ο παιδαγωγός (Γιάννης Φέρτης) ζεστός, μετρημένος. Η Χρυσόθεμις (Κόρα Καρβούνη) γεμάτη ένταση και ειλικρίνεια. Ο Αίγισθος (Λάζαρος Γεωργακόπουλος) είρων και σαρκαστικός.

Στο φινάλε οι χειρουργικές λύσεις του Στάιν θα οδηγήσουν την Ηλέκτρα σε έναν τρελό χορό γύρω από το άψυχο, ημίγυμνο κορμί της Κλυταιμνήστρας, που έχει τοποθετηθεί στο κέντρο της ορχήστρας. Θα βουτηχτεί στο αίμα της, θα πηδήσει από πάνω της, όπως στις φωτιές του Αϊ-Γιάννη, ενώ μια εκτυφλωτικά φωτεινή γραμμή, μετωπικά στο κοινό, θα κορυφώσει το σοκ αυτού του χωρίς έλεος θριάμβου της.


Αφιερωμένη στον Νίκο Κούρκουλο

Πριν αρχίσει η παράσταση και χαμηλώσουν τα φώτα, η λιτή ανακοίνωση «το Εθνικό Θέατρο και το Ελληνικό Φεστιβάλ αφιερώνει την παράσταση στη μνήμη του Νίκου Κούρκουλου», προκάλεσε ένα παρατεταμένο χειροκρότημα. Στις πρώτες σειρές η Μαριάννα Λάτση, με την κόρη τους Εριέττα, χειροκρότησαν κι αυτές, συγκινημένες. Και στο τέλος, πήγαν στα καμαρίνια για να συγχαρούν τον θίασο. Γιατί δεν βγήκατε στο χειροκρότημα; ρώτησε η Μαριάννα Λάτση τον Στάιν. «Δεν βγαίνω ποτέ, πριν από την τρίτη “αυλαία”», χαριτολόγησε εκείνος. Το Σάββατο όμως, που το χειροκρότημα ήταν πολλαπλάσιο της πρεμιέρας, χαιρέτησε κι αυτός με το κλιμάκιο του Εθνικού.