Το αντίδοτο του θανάτου

ΕΥΛΟΓΑ ΑΥΤΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΣΠΕΙΡΕ ΑΜΦΙΒΟΛΙΕΣ ΓΥΡΩ
ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΥΘΕΝΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ. ΟΧΙ ΜΟΝΟΝ ΕΠΕΙΔΗ
ΥΠΗΡΞΑΝ ΑΝΑΛΟΓΑ ΔΥΣΑΡΕΣΤΑ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑΟΠΩΣ
ΤΟ ΠΛΑΣΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΟΥ ΧΙΤΛΕΡ Ή ΤΑ
ΧΑΛΚΕΥΜΕΝΑ «ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ
ΣΤΑΛΙΝΓΚΡΑΝΤ»- ΑΛΛΑ ΚΙ ΕΠΕΙΔΗ ΔΥΣΚΟΛΑ ΑΠΟΔΕΧΕΤΑΙ
ΚΑΝΕΙΣ ΟΤΙ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΚΑΤΑΓΡΑΨΕΙ ΜΙΑ
ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΗ ΣΚΟΤΕΙΝΟΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ
ΤΟΥ ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ ΜΕ ΤΟ ΘΑΡΡΟΣ, ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΥΝΙΣΜΟ ΠΟΥ ΤΗΝ ΚΑΤΕΓΡΑΨΕ Η ΑΝΩΝΥΜΗ ΑΥΤΟΠΤΗΣ ΜΑΡΤΥΣ
Σήμερα η αυθεντικότητα του βιβλίου έχει πιστοποιηθεί από ειδικούς πέραν πάσης αμφιβολίας. Η συγγραφέας του πέθανε πριν από λίγα χρόνια κι έτσι εξέλιπε και ο μόνος όρος που είχε θέσει η ίδια: δεν επιθυμούσε να επανεκδοθεί το βιβλίο της όσο θα βρισκόταν εκείνη εν ζωή. Όταν πρωτοεκδόθηκε στα γερμανικά, το 1959-και παρά την αναγκαστική, τότε, αυτολογοκρισία της αφηγήτριας-, το βιβλίο ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων. Κατήγγειλαν την ανώνυμη αφηγήτρια ότι «σπίλωνε την τιμή των Γερμανίδων». Ήταν φυσικό επόμενο. Δεκατέσσερα μόλις χρόνια μετά την κατάληψη του Ανατολικού Βερολίνου από τους Σοβιετικούς, η γερμανική κοινή γνώμη, βαθύτατα ενοχική και ταπεινωμένη, δεν είχε το κουράγιο να κοιτάξει το είδωλό της στον καθρέφτη. Συνηθίζουμε να πιστεύουμε πως οι καλλιεργημένοι άνθρωποι- όπως ξεπηδάει από τις σελίδες του βιβλίου η ίδια η αφηγήτρια- υποφέρουν διπλά κατά τη διάρκεια του πολέμου και της κατοχής. Ανεξοικείωτοι με την ωμότητα, βαρυφορτωμένοι με περιττές γνώσεις και ανεπαρκέστατοι για τον καθημερινό αγώνα της επιβίωσης, δεν φαντάζουν παρά σαν αλλοπαρμένα εμπόδια στον δρόμο όσων πρακτικών ανθρώπων προσπαθούν να τη βγάλουν καθαρή.

Μολονότι η αφηγήτρια υπερηφανεύεται για τη χοντρόπετση καταγωγή της- «η γιαγιά μου κουβαλούσε κοπριά»- δεν μπορεί να κρύψει, τον Απρίλιο του 1945, στα τριάντα της χρόνια, την απόσταση που τη χωρίζει από τον μέσο Γερμανό κομφορμιστή. Δημοσιογράφος κι επιμελήτρια σε έναν εκδοτικό οίκο, ταξιδεμένη προπολεμικά σε δώδεκα ευρωπαϊκές χώρες- συμπεριλαμβανομένης της Σοβιετικής Ένωσης, με σουβενίρ λίγα σπαστά ρωσικά που θα της προκύψουν πολλαπλά χρήσιμα-, ανοιχτόμυαλη και φιλελεύθερη, παρά την- εύλογη τότε- απογοήτευσή της από όλα τα πολιτικά συστήματα, διαθέτει δύο δυσεύρετα χαρίσματα, απείρως πιο κατάλληλα να την κρατή- σουν όρθια από την όποια επιτηδειότητα στα όπλα: την αξιοπρέπεια και το χιούμορ. Ιδίως το δεύτερο, σε καιρούς που τα πτώματα σαπίζουν άταφα και τα πιτσιρίκια παίζουν με τα κουφάρια των κρεμασμένων λιποτακτών, μοιάζει σαν το μοναδικό αντίδοτο στην τρέλα και στον θάνατο. Η αφηγήτριά μας διαθέτει αυτό το αντίδοτο σε αστείρευτες ποσότητες. Όταν η συγκάτοικός της, μια πεταχτούλα πενηντάρα χήρα, δηλώνει ανακουφισμένη πως ΜΟΝΟΝ τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά την πιο πρόσφατη αεροπορική επιδρομή, η αφηγήτρια σχολιάζει ανελέητα: «Είμαστε κακομαθημένοι, τελεία και παύλα». Δεν αφήνει στο απυρόβλητο ούτε το εθελόδουλο φρόνημα των συμπατριωτών της: «Εμείς οι Γερμανοί δεν είμαστε έθνος ανταρτών. Χρειαζόμαστε ηγεσία, διαταγές, εντολές. Κάποτε είχα περάσει αρκετές μέρες μέσα σ΄ ένα σοβιετικό τρένο που διέσχιζε την ύπαιθρο και είχα ακούσει ένα Ρώσο να μου λέει: “Για να κάνουν επιδρομή, σε σιδηροδρομικό σταθμό, οι Γερμανοί σύντροφοι θα πρέπει πρώτα να έχουν αγοράσει εισιτήρια”…».