Εγώ είμαι ο «νέος πολίτης»!

ΙΔΡΥΜΑΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΣ ΜΟΝΑΧΙΚΟΣ, ΠΑΡΕΠΙΔΗΜΩΝ
ΣΕ ΚΑΠΟΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΟΛΗ,
ΑΘΟΡΥΒΟΣ ΚΑΙ ΑΝΕΠΑΡΚΗΣ, ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟΣ
ΚΑΙ ΑΝΕΡΑΣΤΟΣ, ΜΕ ΚΡΥΑ ΠΟΔΙΑ ΚΑΙ ΠΑΓΩΜΕΝΑ
ΣΩΘΙΚΑ… ΑΥΤΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο «ΝΕΟΣ ΠΟΛΙΤΗΣ»
ΟΠΩΣ ΠΡΟΚΥΠΤΕΙ ΑΠΟ ΤΟ «ΜΑΖΙ»
Ένας νεόπτωχος της καρδιάς! Και είμαι, μάλλον είμαστε, η Καμίλ Φοκ- ένα «φάντασμα που δουλεύει τη νύχτα καθαρίστρια… μια νεαρή γυναίκα με την πλάτη γυρισμένη, άπιαστη, εύθραυστη… που κάθε πρωί ξυπνάει με την εντύπωση ότι μασάει χαλίκια», αρνείται να φάει, αρνείται να καταλήξει σαν τη μητέρα της και αρνείται «να συμμετέχει στη ζωή» με οποιονδήποτε τρόπο· ο Φιλιμπέρ Μαρκέ ντε λα Ντιρμπεγιέρ, ένας τραυλός και απροσάρμοστος γόνος πλούσιας οικογένειας που πουλάει καρτ ποστάλ για το κράτος, «ένας μοναδικός κληρονόμος που δεν είναι ικανός να επιβληθεί ούτε στον θηροφύλακα», μισεί τον πατέρα του και εκείνος τον περιφρονεί άλλο τόσο, βαθύς γνώστης της ιστορίας και ενός άναρθρου ανθρωπισμού· ο Φρανκ Γκιγιόμ, ένας οξύθυμος μάτσο, εγκαταλειμμένος από τη μητέρα του, με βλέμμα παιδιού και στέρνο μοιραίο, συμπεριφορά βίαιη και αντιστρόφως ανάλογη του τρυφερού αδιάσπαστου κρίκου που τον συνδέει με τη γιαγιά του· και η εκείνη, η Πολέτ Λεσταφιέ, ακόμη μία «άχρηστη ηλικιωμένη» που- «με τι δικαιολογία;»- ξεχνά ποιο χρώμα κουμπί πρέπει να πατήσει, τι χρώμα χάπι να καταπιεί, ποια εποχή του χρόνου φοράς τη μάλλινη ροζ ζακέτα, χάσματα μνήμης που σε παγιδεύουν σε κλισέ χαρακτηρισμούς- «δεν ήταν τόσο τρελή όσο νόμιζαν»-, γεμίζουν το σώμα σου μελανιές και σε στέλνουν γραμμή στο γηροκομείο. Η Καμίλ, όταν δεν μιλά, ζωγραφίζει λέξεις, ο Φρανκ τις μαγειρεύει (είναι βοηθός σεφ), ο Φιλού τις μεταμφιέζει με τη βοήθεια της Ιστορίας και η γιαγιά Πολέτ τις αφήνει να πέσουν στο ρήγμα της ιστορίας.

Διαφορετικότητα
Για «ωραία ομάδα τσακισμένων ανθρώπων» που πάντρεψαν τη διαφορετικότητά τους σε μια εύθραυστη ισορροπία («τι πάει να πει διαφορετικοί; Εγώ που δεν ξέρω να βράσω ούτε ένα αυγό πέρασα τη μέρα μου στην κουζίνα, κι εσύ που δεν ακούς τίποτα άλλο από τέκνο, κοιμάσαι με Βιβάλντι..»), δεν τα πήγαν κι άσχημα! Τετρακόσιες πενήντα χιλιάδες αντίτυπα τον πρώτο χρόνο της κυκλοφορίας στη Γαλλία χωρίς καμία διαφημιστική δαπάνη, μετάφραση σε περισσότερες από τριάντα γλώσσες- και όλα αυτά Μαζί ( Ηλέκτρα ).Χάρη ή μέσω της Άννας Γκαβαλντά, της αδιαμεσολάβητης (μην το πιστέψετε) γραφής της και της διαμεσολαβημένης συγγραφικής πρόθεσης και απόλαυσης- «προσπάθησα να γράψω με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια την ιστορία που είχα στο μυαλό μου».

Άννα Γκαβαλντά

ΜΑΖΙ

ΕΚΔ. ΗΛΕΚΤΡΑ ΜΤΦ. ΜΑΡΙΑ ΒΩΤΤΑ ΣΕΛ. 486
ΤΙΜΗ: 23,50 ΕΥΡΩ

Τελικά σε ποιον «ανήκει»αυτή η ιστορία, στην οποία χιλιάδες αναγνώστες δεν αναγνώρισαν μονάχα κάτι από τον «νέο» πολίτη και εαυτό τους, αλλά βίωσαν την ξεχασμένη αναγνωστική συγκίνηση να μη θέλεις να αφήσεις από τα χέρια σου το μυθιστόρημα πριν τελειώσεις και τις 500 σελίδες; Ανήκει στη συγγραφέα, στη ζωή, στο διεισδυτικό μάτι του αφηγητή, στη διορατικότητα της διήγησης, στον βαθμό έντασης της γραφής;

Το μυθιστόρημα της Γκαβαλντά δεν είναι λογοτεχνικό αριστούργημα. Διαθέτει όμως αναμφισβήτητα αναγνωρίσιμες αρετές (ίσως και μία αδιάγνωστη): ιστορία απλή αλλά όχι απλοϊκή, πλοκή με τις δύο όψεις της εσωτερικής και εξωτερικής δράσης σε επιτυχημένη ισορροπία, ήρωες που πίσω από το πέπλο της άκακης και τραυματικής μοναξιάς κουβαλούν τους δαίμονές τους, οικείοι αλλά και απρόοπτοι, αν όχι απρόσιτοι στις τροπές της διήγησης και γραφή μοντέρνα, συχνά θρυμματισμένη, όχι όμως συνθηματική ή εγκλωβισμένη σε μια στείρα και περιορισμένη προφορικότητα. Μελαγχολία, χιούμορ, ειρωνεία, ευαισθησία, ανθρωπισμός, διεισδυτικότητα, χαμένοι κρίκοι, αναπόφευκτο τέλος, μετάβαση. Η Κιβωτός του Νώε, το σπίτι της παρηκμασμένης αριστοκρατίας του Φιλιμπέρ, που όρισε το Μαζί, θα πουληθεί σηματοδοτώντας αναπόφευκτα και το τέλος της ιστορίας, επαναπροσδιορίζοντας τις ανοικτές συνισταμένες της και αποδίδοντάς την- με ένα αίσθημα ακατανίκητης γλυκόπικρης ευφορίας- στους πρωταγωνιστές και αποδέκτες της, στους αναγνώστες.

Φάουλ
Του διέφυγε! Και η στιγμή, και η ιστορία, και η ευτυχής μεταφορά στον κινηματογράφο (η ταινία από την ερχόμενη εβδομάδα και στις ελληνικές οθόνες). Ίσως επειδή ο σκηνοθέτης Κλοντ Μπερί προτίμησε την ιστορία από τη στιγμή! Όπως και ο ίδιος ομολογεί, αρχικά ήταν πολύ διστακτικός κατά πόσο το «μεγάλο αυτό βιβλίο» μπορούσε να γίνει ταινία. Και δυστυχώς οι αμφιβολίες του, και παρά τους καλούς ηθοποιούς (Οντρέ Τοτού, Λοράν Στοκέρ, Γκιγιόμ Κανέ, Φρανσουάζ Μπερτίν), επιβεβαιώθηκαν. Το μυθιστόρημα της Γκαβαλντά μετατρέπεται σε μια μονοδιάστατη σύνοψη, η οποία- χάριν αφηγηματικής οικονομίας;απεμπολεί όλα τα ακανθώδη και δυσάρεστα θέματα, την άλλη αλλά τόσο απαραίτητη πλευρά του καθρέφτη. Η ελκυστική και παρά τα μουντά ρούχα φινετσάτη Οντρέ Τοτού, για παράδειγμα, ελάχιστα θυμίζει την ανορεξική και μάλλον θολή γοητεία της Καμίλ Φοκ. Παρά ταύτα, αυτή η επιλεκτική μεταφορά μοιάζει να πάσχει από έναν συγκυριακό θεματολογικό συνωστισμό, ενώ δευτερεύοντα θέματα του βιβλίουόπως η θεραπεία που κάνει ο Φιλιμπέρ για να θεραπεύσει τον τραυλισμό του- καταλαμβάνουν εδώ αδικαιολόγητη έκταση!

Στο πλαίσιο ενός τρυφερού και αβλαβούς ρομάντζου (;) τα πρόσωπα- ελλιπή, σχεδόν αφελή αφηγηματικά- σπεύδουν να συμπληρώσουν το παζλ μιας προαναγγελθείσας διήγησης, δίχως ταυτότητα και περιβάλλοντα χώρο, αποσπασμένα από τον πολυδιάστατο αφηγηματικό ιστό του μυθιστορήματος και αποσπασματικά ως προς τη συμβολή τους στην κινηματογραφική δράση. Το ζυγιασμένο βλέμμα στον φακό και η φυσική χάρη των ηθοποιών δεν ισοσταθμίζουν τον ανθρωπισμό- ή την ανθρωπιά;- του βιβλίου και κυρίως, καθώς οι αντιθέσεις έχουν απαλυνθεί, η συγκίνηση συρρικνώνεται. Η αναγνωστική ευφορία δεν βρίσκει το αντίστοιχό της στο πανί και ίσως αυτό αποτελεί και τη μεγαλύτερη επαλήθευσή της. Η τεράστια επιτυχία του βιβλίου έπαιξε καταλυτικό ρόλο, όπως δηλώνει ο σκηνοθέτης, στην απόφασή του για να αγοράσει τα δικαιώματα του Μαζί. Προφανώς, με το ποσό δεν πήγαινε μαζί και η διασφάλιση μιας επιτυχημένης ταινίας!