Ποίηση γραμμένη με αίμα

Έτσι σταράτα και δυνατά.
Μοναδική, τετράστερη, επιλογή αυτής της άνυδρης εποχής, το «Dead Μan»- Ο Νεκρός- το πιο αιρετικό, ανάποδο και απαισιόδοξο γουέστερν όλων των εποχών, η καλύτερη στιγμή του Τζιμ Τζάρμους και του Τζόνι Ντεπ του 1995!

Το σπινθηροβόλο πνεύμα και η διαβολεμένη ματιά του Τζιμ Τζάρμους μοιάζουν με τη βάρκα που πλέει μόνη της, οδηγώντας το πνεύμα του Βρετανού ποιητή και ζωγράφου Ουίλιαμ Μπλέικ (Τζόνι Ντεπ) προς τον καθρέφτη του ποταμού, εκεί όπου συναντώνται και κάνουν έρωτα η άκρη του ουρανού και το τέλος του ωκεανού. Την ίδια στιγμή να τραμπαλίζεται και προς τον ρεαλισμό και προς την ποίηση και προς τον σαρκασμό και προς την κοροϊδία. Ταυτόχρονα, ελεγεία και βία. Ταυτόχρονα, οι χαρακτήρες να είναι και «ζωντανοί» και συμβολικοί. Αληθινοί και ψεύτικοι. Αστείοι και σοβαροί. Ταυτόχρονα, η μεταφυσική να χορεύει με παρτενέρ την πιο άγρια Αμερική! Αν υπάρχει κάποιος σκηνοθέτης σε αυτό τον πλανήτη που μετά βδελυγμίας απεχθάνεται τη χώρα που τον γέννησε, δεν είναι άλλος από τον Τζιμ Τζάρμους. Σκεφτείτε μόνο ότι στο «Stranger than Ρaradise» («Πέρα από τον Παράδεισο» 1984) μια Ουγγαρέζα του υπαρκτού σοσιαλισμού είναι το μοναδικό πρόσωπο με νιονιό σε εκείνο το μελαγχολικό και αφασικό, ανθρώπινο τοπίο των Αμερικανών. Σκεφτείτε ότι ο λιλιπούτειος Ιταλός Ρομπέρτο Μπενίνι στο «Down by Law» («Στην παγίδα του νόμου» 1986) είναι μοναδική αχτίδα φωτός στο απέραντο, ακατοίκητο κενό του Τομ Γουέιτς κα του Τζον Λιούρι. Και τέλος, ο Dead Μan. Ένας ευτραφής, πανέξυπνος και πνευματώδης Ινδιάνος με την ονομασία Νobody (Κανένας) είναι ο οδηγός, ο σωτήρας και ο τελετάρχης του Τζόνι Ντεπ προς την ποίηση, τη λύτρωση και την Αχερουσία. White Μan you are a Dead Μan. Λευκέ άνθρωπε, είσαι νεκρός άνθρωπος!

Να τα πάρουμε από την αρχή, γιατί η ταινία μοιάζει απλή, σχεδόν νηπιακή. Πλάνη τραγική. Η ασπρόμαυρη primitive οπτική είναι άποψη, θέση και μαζί παραπλανητική αισθητική. Ας πούμε ότι η ιστορία είναι το καλώδιο. Ας πούμε ότι η σκηνοθεσία είναι μια πρίζα. Εντάξει; Ωραία. Τώρα, πώς θα προκύψει ρεύμα; Απλώς χρειαζόμαστε έναν μετασχηματιστή. Αυτή ακριβώς είναι η πηγή. Ο μετασχηματιστής. Ο Τζόνι Ντεπ μπαίνει στη σκηνή σαν αφελές, κουστουμαρισμένο και διοπτροφόρο μειράκιο, αλλά στη μέση της διαδρομής μετασχηματίζεται σε καουμπόι εκδικητή και στο τέλος, στο πνεύμα ενός θρυλικού, Βρετανού ζωγράφου, ποιητή και οραματιστή με το όνομα Ουίλιαμ Μπλέικ (1757-1827). Το ίδιο και με τον ευτραφή, πανέξυπνο και πνευματώδη Ινδιάνο με το όνομα Νobody (Κανένας). Μπαίνει σαν ιθαγενής και στη συνέχεια μετασχηματίζεται σε διανοούμενο της Οξφόρδης που συνομιλεί με τα μεγάλα πνεύματα του δυτικού αλλά και του ινδιάνικου πολιτισμού. Ανεξήγητο; Όχι! Αυθαίρετο οπωσδήποτε!

Δύο οι δυνάμεις που συγκρούονται διαρκώς σε μια μονομαχία με προαναγγελθείσα κατάληξη, όπως προαναγγελθείς είναι και ο θάνατος του Ποιητή (του Τζόνι Ντεπ, δηλαδή του αφελούς νέου που μετενσαρκώνεται σε Ουίλιαμ Μπλέικ). Ο Τζάρμους τοποθετείται απέναντι στην παράδοση του western. Από τη μια η Γη, από την άλλη ο Ουρανός. Από τη μια το σκυλολόι των πλιατσικολόγων, δολοφόνων και κανίβαλων της Άγριας Δύσης. Είναι γήινοι επειδή είναι αληθινοί. Είναι αληθινοί επειδή- το ξέρουμε ακόμα και σήμερα- είναι αρπακτικοί. Είναι αρπακτικοί, γι΄ αυτό η χώρα πανίσχυρη και κραταιά. Είναι πανίσχυρη, επειδή οι κυρίαρχες δυνάμεις λειτουργούν πέρα από κάθε ηθική. Πυρήνας της Λευκής, αμερικανικής κουλτούρας- λέει πλαγίως

«Ο νεκρός»

Ο πιο απελπισμένος και Ινδιάνος Τζιμ Τζάρμους Ο πιο ευαίσθητος Τζόνι Ντεπ Το πιο πεσιμιστικό και ανάποδο western όλων των εποχών

ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ=8

(χωρίς μισή ρυτίδα από τον καιρό)

ο Τζάρμους- είναι η βία. Αντί για γλώσσα, η σφαίρα. Αντί για επιχειρήματα, το όπλο. Ο νόμος του δυνατού. Σκοτώνω, αρπάζω, καταβροχθίζω (ακόμα και ανθρώπινη σάρκα), κερδίζω, πλουτίζω. Αυτός ο Τζον Γουέιν , αυτή και η Γ η της Αμερικής.

Από την άλλη οι ποιητές, οι καλλιεργημένοι, οι σκεπτόμενοι, οι διανοούμενοι, οι Ινδιάνοι. Ο Ουρανός, δηλαδή μεταφυσική, δηλαδή πνεύματα από την παράδοση, τη λογοτεχνία, από πολυθεϊστικές, αρχαίες, θρησκείες αλλά και από θρυλικούς, κινηματογραφικούς ήρωες. Το πνεύμα του Τζιμ Τζάρμους τους ενώνει. Πνεύμα ο Ουίλιαμ Μπλέικ. Έρχεται από το Κλίβελαντ και στη συνέχεια, όπως ο άγνωστος καβαλάρης του Κλιντ Ίστγουντ, εκδικείται και σκοτώνει. Πνεύμα ο Νobody ο Ινδιάνος. Έρχεται από τη γενοκτονία των Ινδιάνων για να οδηγήσει τον Ουίλιαμ Μπλέικ στην εκδίκηση και στη συνέχεια στην Αχερουσία. «Πάει», του λέει στο τέλος, «δεν σε αφορά ο κόσμος αυτός». Το πνεύμα του Βρετανού ποιητή μετενσαρκωμένο σε δύο πρόσωπα μαζί. Από τη μια ο φτωχός, καλλιεργημένος νεαρός, από την άλλη ο Κλιντ ο εκδικητής. Η αυθαιρεσία του Τζιμ Τζάρμους πορεύεται με τη μεταφυσική και η μεταφυσική του με την ποίηση την ελεγειακή!