Το πηγάδι, ο δράκος και ο Άδης

Εκείνο, όμως, που εκπλήσσει είναι οι αρχικοί στίχοι του «Απόκοπου», όπου ο αφηγητής, κουρασμένος, αισθάνθηκε την ανάγκη να κοιμηθεί και πέφτοντας σε βαθύ ύπνο είδε ένα ελάφι και το ακολούθησε ώσπου έπεσε σ΄ ένα πηγάδι, στόμα δράκοντα, και βρέθηκε στον Άδη. Αλλά, φίλοι, ακριβώς έτσι αρχίζει και η «Θεία Κωμωδία» του Δάντη: ο αφηγητής νυστάζει και πέφτει να κοιμηθεί κάτω από το δέντρο μέσα στο θεοσκότεινο δάσος, ώσπου τον απαντά ο Βιργίλιος και τον οδηγεί στην Κόλαση. Έτσι αρχίζει και το ατελείωτο ποίημα του Διονυσίου Σολωμού «Η σκιά του Ομήρου», όπου ο ποιητής πέφτει σε βαθύ ύπνο κάτω από τη βαριά σκιά μιας κληματαριάς και βλέπει στο ακρογιάλι τον τυφλό Όμηρο. Αλλά και το αριστούργημα του Λιούις Κάρολ «Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων» αρχίζει με το αφελές κοριτσάκι που νυστάζει στον κήπο και βλέπει στο όνειρό της έναν λαγό, τον οποίο παίρνει από πίσω για να βρεθεί στη χώρα των παράξενων και παράλογων πραγμάτων. Κάθοδο στον Άδη βέβαια έχουν και οι «Βάτραχοι» του Αριστοφάνη και η «Άλκηστις» του Ευριπίδη και ο μύθος του Ορφέα και της Ευριδίκης και «Οι νεκρικοί διάλογοι» του Λουκιανού κ.λπ.

Αν επιμένω σ΄ αυτά τα παράλληλα θεματικά μοτίβα είναι για να δείξω πόση δουλειά χρειάζεται να κάνει κανείς για να συλλάβει και να αποδώσει θεατρικά ένα κείμενο, που όταν αναπτυχθεί μπορεί να γίνει εκρηκτικό. Στην παράσταση του «Χώρου» έμεινε στη γραφικότητα, του έλειψε το μεταφυσικό στοιχείο.

Του έλειψε δε και το θεατρολογικό, διότι ο «Απόκοπος» είναι μια πρώιμη παραλογή, δηλαδή ένα αφηγηματικό ποίημα, που πιθανόν προϋποθέτει ένα θεατρικό παρελθόν, αφού «παρακαταλογή» ήταν μια αφηγηματική εν θεάτρω απαγγελία, ενώ στο πάλκο οι μίμοι αναπαριστούσαν τα αφηγούμενα. Το «Τραγούδι του Νεκρού Αδελφού» και «Του Γιοφυριού της Άρτας» π.χ. τέτοιοι θεατρογενείς πυρήνες υπήρξαν, όπως και η σκηνή των θεατρίνων στον «Άμλετ», όπου ο αφηγητής περιγράφει τον φόνο του Γονζάλου και οι μίμοι τον παριστάνουν. Ψιλά γράμματα για τους σπουδαρχίδες νεανίες που ερασιτεχνίζουν δαπάναις του Ελληνικού Δημοσίου.