«Δεν έχω καθόλου μνήμη»

Στο γράμμα της 16ης Ιουνίου του 1913, ως μέρος της πρότασης γάμου, εμφανίζεται και ένας από τους πιο ακριβόλογους ορισμούς της λογοτεχνικής σκέψης: «Δεν έχω καθόλου μνήμη, ούτε γι΄ αυτά που έχω μάθει, ούτε γι΄ αυτά που έχω διαβάσει, ούτε γι΄ αυτά που έχω βιώσει, ούτε γι΄ αυτά που έχω ακούσει, ούτε γι΄ ανθρώπους, ούτε για γεγονότα, είναι σαν να μην έχω βιώσει τίποτα, σαν να μην έχω μάθει τίποτα, για τα περισσότερα πράγματα γνωρίζω όντως λιγότερα από τα σχολιαρόπαιδα… Δεν μπορώ να σκεφτώ… με άλματα μόνο μπορώ να κατανοήσω μεμονωμένα κάποια πράγματα…

Στην πραγματικότητα ούτε να διηγηθώ δεν μπορώ, σχεδόν ούτε καν να μιλήσω… Το μοναδικό που κατέχω είναι κάποιες δυνάμεις, οι οποίες επικεντρώνονται στη λογοτεχνία σ΄ ένα υπό κανονικές συνθήκες μη αναγνωρίσιμο βάθος».

Όπου μέσα σε μερικές φράσεις του βασανιστικού μονομανούς πάνε περίπατο όλες οι βασικές αρχές της λογοτεχνικής μας κοινοτοπίας: η ψυχολογική ολοκλήρωση των χαρακτήρων, οι βιωματικές εξάρσεις, ακόμη και η καραμέλα της αφηγηματικής δεινότητας. Ο Κάφκα τοποθετεί το κέντρο της λογοτεχνικής ευαισθησίας κάπου αλλού, κάπου έξω από όλα αυτά.

Το πού, θα προσπαθήσει να το εντοπίσει με μερικά από τα συγκλονιστικότερα και σκοτεινότερα δημιουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Το έργο του Κάφκα είναι μια από τις μεγαλύτερες πύλες της λογοτεχνίας του 20ού αιώνα. Μετά τη «Δίκη» και τον «Πύργο» η λογοτεχνία δεν θα είναι ποτέ πια αυτή που ήταν πριν την κατακτήσουν τα δύο αυτά έργα.