Ένας εθνολόγος παίζει μπάλα

ΕΙΧΑ ΠΑΝΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ: ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑΣ,
ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ, ΕΝΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΗΣ,
ΕΝΑΣ ΔΙΚΑΣΤΗΣ, ΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΧΑΛΑΣΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΖΟΝΤΑΣ… ΑΝΤΙ ΧΑΡΤΙΑ ΒΙΒΛΙΑ, ΠΩΣ ΚΑΤΕΒΑΙΝΕΙ ΣΤΟΝ ΣΚΛΗΡΟ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ, ΑΠΑΛΛΑΣΣΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΕΝΔΥΜΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΟΦΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΦΑΝΑΤΙΚΟΣ, ΑΚΡΑΙΟΣ ΚΑΠΟΙΕΣ ΦΟΡΕΣ, ΒΑΦΕΤΑΙ ΣΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ
ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΛΗΡΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ ΤΟΥ. Ο ΚΡΙΣΤΙΑΝ ΜΠΡΟΜΠΕΡΖΕ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙ ΝΑ ΔΩΣΕΙ ΤΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
Τ ο ποδόσφαιρο αυτήν τη φορά αναλύεται επιστημονικά μέσα από το «μικροσκόπιο» ενός καθηγητή Εθνολογίας στο Πανεπιστήμιο Αίξ εν Προβάνς της Γαλλίας, διευθυντή του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών και Συγκριτικής Εθνολογίας, συγγραφέα μελετών για το ποδόσφαιρο αλλά και για πολλές μεσογειακές χώρες. Οι πολύχρονες έρευνες του Μπρομπερζέ σε Ιταλία, Γαλλία και Ιράν κατατίθενται σε ένα πόνημα 150 σελίδων με τεκμηριωμένη άποψη: «Σίγουρα το ποδόσφαιρο δεν φτιάχτηκε για να αρέσει στους εθνολόγους, αλλά προσφέρει με την πλοκή του τα διακυβεύματα που αναδεικνύουν τις συμπεριφορές και τις ερμηνείες οι οποίες τροφοδοτούν ένα ιδιαίτερα γόνιμο παρατηρητήριο για την ανθρωπολογική έρευνα».

Με την πρώτη γρήγορη ανάγνωση φαίνεται περίεργο που ένας εθνολόγος αφιέρωσε πολύτιμα χρόνια της ζωής του ερευνώντας τέτοια ζητήματα, κι όμως η προσεκτική ματιά καταδεικνύει ότι: ακόμα μια επιστήμη, η Εθνολογία αυτή τη φορά, είναι ικανή να απαντήσει σε θέματα που αγγίζουν την κατανόηση του τόσο οικείου αλλά και μαζικού αθλήματος. «Τι σημαίνει αυτό το οιονεί οικουμενικό πάθος, για ένα παιχνίδι που μοιάζει από πρώτη ματιά ανάξιο λόγου;», διερωτάται ο συγγραφέας και αμέσως καταπιάνεται να καταθέσει θέσεις και αποδείξεις.

Christian Βromberger

ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ

ΣΥΜΒΟΛΑ, ΑΞΙΕΣ,

ΦΙΛΑΘΛΟΙ

ΜΤΦ. ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΚΥΠΡΙΑΝΟΣ, ΕΚΔ. ΒΙΒΛΙΟΡΑΜΑ, 2007 ΣΕΛ. 154, ΤΙΜΗ: 10,50 ευρώ

Οι ταξικές διαφορές, οι εθνικιστικές διαφορές, οι χρόνιες βεντέτες ανάμεσα σε ομάδες ίδιας κατηγορίας (οικονομικής, αγωνιστικής δυναμικής, τοπικής εκπροσώπησης) αναδεικνύονται στα 90΄ λεπτά μιας ποδοσφαιρικής αναμέτρησης. Τα αθλητικά παιχνίδια συμπυκνώνουν, σε εντυπωσιακό βαθμό, τις γενικές τάσεις και αντιφάσεις της εποχής και το ποδόσφαιρο λόγω της απλότητας του καθίσταται το δημοφιλέστερο, με αποτέλεσμα να τις αναδεικνύει περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο.

Ένας ποδοσφαιρικός αγώνας είναι θέαμα, περισσότερο απ΄ οτιδήποτε άλλο, και ως θέαμα μαγεύει τον θεατή από οποιαδήποτε τάξη, κοινωνική ομάδα, επάγγελμα ή μόρφωση κι αν προέρχεται. Το θέαμα περικλείει όλα εκείνα τα στοιχεία που γοητεύουν τον φίλαθλοοπαδό εν προκειμένω, τον φανατίζουν, τον συγκινούν, τον θλίβουν και τον κάνουν να ξεδιπλώνει ακόμη και ακραίες πολλές φορές, πτυχές του εαυτού του.

«Το ποδοσφαιρικό θέαμα μέσα από τις σύντομες διαδρομές των πρωταγωνιστών του δεν μας προσφέρει μόνο μια παραδειγματική επιτομή της εύθραυστης ιστορίας μια ζωής, με τα πάνω και τα κάτω της. Μας θυμίζει κυρίως ότι στις κοινωνίες μας ο κύβος δεν ερρίφθη ποτέ εντελώς και ότι η αξία είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της επιτυχίας. Πελέ, Μαραντόνα, Κοπά, Ζιντάν, μας γοητεύουν και αυτό έχει να κάνει με την ποιότητα των επιτευγμάτων τους αλλά και με την πεποίθηση ότι έφτασαν στην κορυφή αποκλειστικά με τις δικές τους δυνάμεις».

Η έρευνα του συγγραφέα δεν προσθέτει κάτι νέο στους γνώστες του σκληρού ποδοσφαιρικού πεδίου, ούτε πλουτίζει τις γνώσεις των απλών οπαδών, που λόγω γλώσσας και θέματος θα δυσκολευτούν να τη μελετήσουν. Το αν το ποδόσφαιρο είναι όπιο του λαού ή αν είναι ο καθρέφτης της κοινωνίας είναι ερώτημα που κατά καιρούς τίθεται, συνήθως πριν από μια μεγάλη διοργάνωση και ο καθένας, επαΐων και μη, έχει τις δικές του απαντήσεις. Το ότι το ποδόσφαιρο είναι απλό και κατανοητό, είναι το κλειδί που οδηγεί τον Κριστιάν Μπρομπερζέ να ανοίξει πόρτες που θα του προσφέρουν περισσότερο φως στην επιστήμη του.

«Για όλους αυτούς τους λόγους το ποδοσφαιρικό παιχνίδι παρουσιάζεται ως μια προοπτική εξαιρετικά διαφωτιστική, για τις θεμελιώδεις αξίες και τις αντιθέσεις που συνέχουν τον κόσμο μας. Εν κατακλείδι, ένα λαϊκό παιχνίδι γεμάτο νόημα».