Η δύναμη της απλότητας

Σε μια εποχή που η απλότητα είναι αισθητικά ντεμοντέ, ο Βογιατζής τη φέρνει στο κέντρο ενός προβληματισμού κυκλώνοντάς την με σύγχρονες αναφορές. Με αποτέλεσμα να μιλάμε για νέα πρόταση στην αναβίωση του αρχαίου δράματος.

Ήταν μια φουτουριστική προσέγγιση; Ξεκόλλησε από το παρελθόν και εκτινάχθηκε στο μέλλον; Πήγε μπροστά με βήματα πίσω; Εκείνο που έχει σημασία και επιδόθηκε στο κοινό ήταν πως αυτή η απλότητα που διαπερνούσε την παράσταση με μια γλυκιά, διάφανη ελληνικότητα, σε «ξεκούραζε». Η μεγάλη επιτυχία της «Αντιγόνης» ήταν ότι κατάφερε να εκφράσει μια Ελλάδα αρχαία, μετεμφυλιακή, σημερινή. Τόλμησε να αποδεσμευθεί από την αφυδατωμένη εσωστρέφεια, που προσκολλημένη στην ιερότητα των κειμένων, δυσχεραίνει τη σύγχρονη «ανάγνωσή» τους και την παράλληλη ανάδειξη των ζητημάτων που θίγουν. Ταυτόχρονα έγινε κατανοητή σε κάθε θεατή, ενημερωμένο ή άσχετο, μικρό ή μεγάλο, είτε του άρεσε είτε όχι.

Ο Βογιατζής είδε την «Αντιγόνη» με φρέσκια ματιά σε όλα τα επίπεδα (μετάφραση, όψη, ερμηνείες), αγνοώντας την πολυχρησία, τα στερεότυπα, τα συγκινησιακά ευρήματα ή τον ηθικοπλαστικό διδακτισμό που συχνά συνοδεύουν την τραγωδία του

ΙΝFΟ

Η «Αντιγόνη» θα παιχτεί στο θέατρο Πέτρας 13,14 και 15 Ιουλίου και θα περιοδεύσει σε επιλεγμένους χώρους ανά την Ελλάδα.

Σοφοκλή. Χωρίς ψόφιες εικόνες και ψεύτικες καταστάσεις, ο θίασος μπήκε στο αρχαίο αλώνι με τον πρώτο θεατή. Άρχισε ένα σχεδόν χοροθεατρικό «ζέσταμα» με τρεξίματα, παύσεις, πτώσεις. Κι όταν ο κόσμος μπήκε και άρχισε η παράσταση, ο φωτισμός της πλατείας, αλλάζοντας ανεπαίσθητα, διατήρησε ένα ύφος πρόβας που προκαλούσε τους θεατές σε μια αποστασιοποιημένη παρακολούθηση. Όλα στο φως και χειροποίητα, αναθεωρούσαν την αγωνία του ναρκισσισμού ή την έννοια της ασφαλούς πλεύσης.

Οι 22 ηθοποιοί με ρούχα καθημερινά σε απαλούς τόνους και με μια αδιόρατη μνήμη από τη δεκαετία του ΄50, κινούνται, συστρέφονται, περιστρέφονται και τραγουδούν α καπέλα με τέτοιο ζήλο, ζέση και τέχνη, σαν το τραγούδι τους να είναι η έκφραση και η λύση. Σπανίως τραγούδια χωρίς μικρόφωνο έχουν τέτοια αίσθηση τελειότητας. Όταν θα αρχίσουν τα επεισόδια, τα πρόσωπα θα «ξεκολλήσουν» από τον χορό για να συγκρουστούν ή να διηγηθούν την τραγική ιστορία της ατίθασης Αντιγόνης, του κοριτσιού που από πολύ νωρίς στη ζωή του ήταν ήδη πολύ αργά. Και μετά θα ενσωματωθούν και πάλι στο σύνολο, το οποίο παρέμεινε στην ορχήστρα από την αρχή ώς το τέλος, χωρίς εισόδους και εξόδους, σμίγοντας φωνητικά με διαφορετικά μοτίβα. Αυτή είναι η κεντρική ιδέα, η βασική πρόταση της παράστασης, γύρω από την οποία αναπτύχθηκαν συνθετικά τα ηθικά, κοινωνικά και θεατρικά ζητήματα.

Η παράσταση έχει ήδη κριθεί από πέρυσι κι έχει αναλυθεί μέσα από ανταποκρίσεις, ρεπορτάζ και κριτικές. Η επανάληψή της όμως φέτος, όπως ξαναδουλεύτηκε στις λεπτομέρειες, έδειξε την «αντοχή του υλικού» της. Ο Βογιατζής σκηνοθετεί τις τραγικές καταστάσεις με μια ελαφράδα, σαν να σε διαπερνά ένα παρηγορητικό αεράκι. Κι αυτό φάνηκε στη συγκίνηση των θεατών στο χειροκρότημα. Παρατεταμένο, ζεστό για τον θίασο που υποκλίθηκε σαν σύνολο, χωρίς να βγουν μπροστά οι ρόλοι- πρωταγωνιστές (Αμαλία Μουτούση, Λευτέρης Βογιατζής, Νίκος Κουρής, Δημήτρης Ήμελος, Εύη Σαουλίδου, Αγλαΐα Παππά, Αλεξία Καλτσίκη, Ρηνιώ Κυριαζή, Νίκος Παπαγιάννης). Την πρεμιέρα παρακολούθησαν ανάμεσα σε πολλούς ο πρόεδρος του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών Χρήστος Λαμπράκης, η Νόνικα Γαληνέα, ο Δημήτρης Παπαϊωάννου, ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος και την παράσταση της επομένης ο υπουργός Πολιτισμού Γιώργος Βουλγαράκης, ο πρόεδρος του Ελληνικού Φεστιβάλ Γιώργος Λούκος.


Ευτράπελα και απρόοπτα

Το σκηνικό της Χλόης Ομπολένσκι εντυπωσίασε και φέτος με την απλότητά του. Ωστόσο δεν έλειψαν και σχόλια με ανεκδοτολογική αξία. Όπως αυτό του ηλικιωμένου θεατή ο οποίος αναρωτιόταν επιτιμητικά: Τι σκηνικό είναι αυτό, που δεν καθάρισαν την ορχήστρα από τα φυτρωμένα αγριόχορτα και δεν έβαλαν στην άκρη τις πλάκες;

Μια ευαίσθητη θεατής, που δεν ενέκρινε τα διάσπαρτα στο αρχαίο αλώνι ξερά στάχυα και θεωρώντας πως είναι εστίες πυρκαγιάς, ρητόρευε κατά της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας που δεν τα απαγόρευσε (η μυρωδιά από το βρεγμένο χώμα, ανακατεμένο με τα ξερόχορτα έδειχνε πως τα είχαν καταβρέξει πριν από την παράσταση).

Ο υπουργός Πολιτισμού Γιώργος Βουλγαράκης δεν άφησε καλές εντυπώσεις ως επίσημος θεατής της παράστασης. Καθώς την παρακολούθησε από την πρώτη σειρά της κεντρικής κερκίδας, δεν ήσαν λίγοι εκείνοι που έβλεπαν και τον ίδιο και τη σύζυγό του να ανοίγουν το κινητό τους και να παίρνουν ή να στέλνουν μηνύματα κατά τη διάρκεια της παράστασης.