Επιφυλλίδα

πρόσφυγες του κλίματος

Το 1939 το φορτηγό πλοίο St Louis απέπλευσε από το Αμβούργο γεμάτο Γερμανοεβραίους πρόσφυγες. Η Κούβα, οι ΗΠΑ και άλλες χώρες της Αμερικής αρνήθηκαν να του επιτρέψουν να ελλιμενιστεί. Επέστρεψε στο Αμβούργο και πολλοί πρόσφυγες κατέληξαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Το 2001 η κρίση Τάμπα θύμισε αυτή τη μαύρη ιστορία. Το νορβηγικό φορτηγό Τάμπα περισυνέλεξε 450 ναυαγούς Αφγανούς πρόσφυγες και ο Αυστραλός πρωθυπουργός απαγόρευσε να αποβιβαστούν οι εξουθενωμένοι φυγάδες στο Νησί των Χριστουγέννων. Η κρίση πήρε διεθνείς διαστάσεις και ο πρόεδρος Κλίντον έκανε μια δήλωση που ενόχλησε για τον κυνισμό της αλλά η ευστοχία της πέρασε απαρατήρητη: Αν τώρα ανησυχείτε για 400 ανθρώπους, αφήστε τον κόσμο να θερμαίνεται έτσι για τα επόμενα 50 χρόνια και τα εγγόνια μας θα ανησυχούν για 400.000 ανθρώπους.

Οι κλιματικές αλλαγές δημιουργούν μια επερχόμενη οικολογική- ανθρωπιστική κρίση θηριωδών διαστάσεων. Ο Διεθνής Ερυθρός Σταυρός υποστηρίζει πως οι περιβαλλοντικοί πρόσφυγες αριθμούν ήδη 25 εκατομμύρια, το 58% του συνόλου. Άλλοι εκτιμούν πως ο αριθμός τους θα αγγίξει τα 150 εκατομμύρια τα αμέσως επόμενα χρόνια. 10 εκατομμύρια έφυγαν από το Μπανγκλαντές για την Ινδία για να γλιτώσουν από τις πλημμύρες, 10.000 τετρ. χλμ. ανά έτος επεκτείνεται η έρημος Γκόμπι στην Κίνα. Η συζήτηση για το νομικό καθεστώς αυτών των ανθρώπων έχει ήδη ξεκινήσει. Τα Ηνωμένα Έθνη τονίζουν την ανάγκη οι περιβαλλοντικοί πρόσφυγες να βρουν μια θέση στο πλαίσιο των υπαρχουσών

Η συστηματική έλλειψη περιβαλλοντικής πολιτικής είναι μια συνειδητή πολιτική επιλογή. Ως τέτοια πολιτική επιλογή πρέπει να αξιολογηθεί και η τραγική κατάληξη της Πάρνηθας

διεθνών συμβάσεων.

Δύο τα συμπεράσματα από τα παραπάνω. Κατ΄ αρχήν, είναι επιτακτική η ανάγκη να συνειδητοποιήσουμε πλήρως τη νέα κατάσταση: τα δικαιώματα του ανθρώπου επηρεάζονται δραματικά από το περιβάλλον. Η περιχαράκωση των θεσμών προστασίας των δικαιωμάτων στις ατομικές και πολιτικές ελευθερίες, των κοινωνικών κινημάτων στα οικονομικά- κοινωνικά δικαιώματα και του οικολογικού κινήματος στα δικαιώματα τα σχετικά με το περιβάλλον είναι ξεπερασμένη. Οι εξελίξεις τρέχουν ταχύτατα και αυτή η κατάτμηση ελαττώνει τα αντανακλαστικά μας. Κατά δεύτερον, δεν είναι καθόλου τυχαίο πως οι αλλαγές του κλίματος είναι δραματικά οξύτερες σε Ασία και Αφρική. Η υπερθέρμανση του πλανήτη μοιάζει ταξική και ρατσιστική, αφού τροφοδοτείται από τον ανεπτυγμένο κόσμο και πλήττει πρώτα τον αναπτυσσόμενο. Η παγκόσμια χρηματοδότηση προς τις φτωχές χώρες για να προσαρμοστούν στις κλιματικές αλλαγές ήταν πέρσι 0,02 δισ. δολάρια ενώ οι επιδοτήσεις προς τις εταιρείες πετρελαίου ήταν 80 δισ. Τεκμήριο αμάχητο πως η συστηματική έλλειψη περιβαλλοντικής πολιτικής είναι μια συνειδητή πολιτική επιλογή. Ως τέτοια πολιτική επιλογή πρέπει να αξιολογηθεί και η τραγική κατάληξη της Πάρνηθας. Αν τη δούμε ως κακή εκτίμηση καταστάσεων ή ανεπάρκεια προσώπων υποβαθμίζουμε επικίνδυνα το πρόβλημα.

Στην επιφυλλίδα αποτυπώνονται οι προσωπικές απόψεις του συντάκτη.

Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Δικαιωμάτων του Ανθρώπου