Οικογένεια, μια χύτρα ταχύτητας

Η ΚΕΪΤ ΑΤΚΙΝΣΟΝ ΑΚΟΜΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΙΣΤΕΨΕΙ ΟΤΙ
Ο ΣΤΙΒΕΝ ΚΙΝΓΚ ΑΠΟΚΑΛΕΣΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ «ΜΥΣΤΗΡΙΟ
ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ». ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΟΜΩΣ ΚΑΛΑ ΟΤΙ ΤΑ ΧΕΙΡΟΤΕΡΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΜΕΣΑ ΣΕ ΤΑΠΕΤΣΑΡΙΣΜΕΝΕΣ ΚΟΥΖΙΝΕΣ, ΣΕ ΚΑΔΡΑΡΙΣΜΕΝΟΥΣ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΤΟΙΧΟΥΣ. Σ΄ ΕΤΟΥΤΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ Η ΒΡΑΒΕΥΜΕΝΗ ΣΚΩΤΣΕΖΑ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΟΤΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΠΟΛΥ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟ ΜΕΡΟΣ
«Λες να παρατήσω τα τηγάνια και να πιάσω τα τσεκούρια;», αναρωτήθηκε ένα βροχερό βρετανικό απόγευμα η Κέιτ Άτκινσον, που μόλις είχε διαβάσει άλλο ένα από τα πολυαγαπημένα της νουάρ. Μπορώ να γράψω κι εγώ έτσι, αποφάσισε και, ξεχορταριάζοντας τον εδιμβουργιανό κήπο της, κατέστρωσε το καινούργιο βιβλίο της. Μαμά δύο παιδιών, νοικοκυρά, αναγνώστρια νουάρ και συγγραφέας της καθημερινότητας άντλησε απ΄ όλους αυτούς τους ρόλους για να γράψει ένα λεπταίσθητο μυθιστόρημα μυστηρίου. Πρόκειται για μια στροφή της συγγραφέως που μέχρι τότε έγραφε για την οικιακή ζωή χωρίς αιματηρές εξάρσεις.

Μια νοικοκυρά τσεκουρώνει τον άντρα της επειδή της ξύπνησε το μωρό. Το πιο χαριτωμένο κοριτσάκι του κόσμου εξαφανίζεται ένα χάραμα για πάντα. Την «κόρη του μπαμπά» καθαρίζει ένας άγνωστος μέρα μεσημέρι- ο μπαμπάς θα βάλει εκατό κιλά και δεν θα ξεπεράσει ποτέ τον θάνατό της. Κι αυτό που στάζει στο πάτωμα δεν είναι χυμός ντομάτα.

Ποιος εξαφάνισε τη μικρή, πού είναι το πτώμα; Ποιος και γιατί σκότωσε την κοπέλα; Τα εγκλήματα συνέβησαν πριν από δεκαετίες, τα πτώματα έχουν λειώσει, αλλά ο πολλά βαρύς Τζάκσον δεν τα παρατάει.

Κυνηγώντας το αδύνατο
Ο ήρωας της Άτκινσον αυτή τη φορά είναι ένας παραδοσιακός, αγροίκος ιδιωτικός ντετέκτιβ- θα μπορούσε να είναι ήρωας του Μαντρίντ ή του Τσάντλερ. Εκτός από νουάρ ατάκες, «δεν θα ήταν η πρώτη φορά που θα έτρωγα ξύλο αυτήν τη μέρα», σκορπάει στο διάβα του μυρωδιές τεστοστερόνης, χωρίς όμως να γίνεται καρικατούρα. Έτσι τον ήθελε η συγγραφέας, της οποίας οι προηγούμενοι άντρες ήρωες θεωρήθηκαν μαλθακοί, απόντες. Ο σέξι Τζάκσον είναι, αντιθέτως, «ο τελευταίος ηθικός άντρας» όπως τον αποκαλούν ειρωνικά. Τρυφερός πατέρας μιας μικρής, παρατημένος από τη γυναίκα του, ο Τζάκσον μπορεί να ρίχνει καμιά μπουνιά αλλά είναι επίσης ο άνθρωπος που στα φανάρια περνάει τη γιαγιά απέναντι. Περιφέρεται στα συντρίμμια των ξένων ζωών σαν ρακοσυλλέκτης, συλλέγοντας ιδιωτικές λεπτομέρειες, τσαλαπατώντας μνήμες, ξύνοντας τραύματα, ανασύροντας κάπου κάπου έναν μικρό θησαυρό που θα τον οδηγήσει στο συγκλονιστικό συμπέρασμα. Χωρίς να καταφέρνει να μένει ανεπηρέαστος από τη χρόνια απελπισία των πελατών του, καθώς το δέρμα τους τρίβεται με το δικό του- η απελπισία κολλάει εξ επαφής- αποκτά μαζί τους σχέσεις.

Είναι ονειροπόλος, κυνηγάει το αδύνατο. Κι αυτό που βρίσκει δεν είναι τρελά

Κέιτ Άτκινσον

ΨΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΥΣΤΙΚΑ

ΜΤΦ. ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΑΛΟΚΥΡΗΣ, ΚΕΔΡΟΣ, 2007, ΣΕΛ.
378, ΤΙΜΗ: 17,50 #

ανατρεπτικό. Είναι κάτι που δίνει στον αναγνώστη ικανοποίηση και μια γλύκα- ενώ ένα τέλος ολόμαυρο, η εύκολη λύση, δίνει μια επίφαση ρεαλισμού και βάρος σ΄ ένα βιβλίο. Κάτι τέτοιο η Άτκινσον όμως δεν το χρειάζεται, ούτε το καταδέχεται- οπότε επιτρέπει στο βιβλίο της ένα ευχάριστο τέλος. Ο Τζάκσον, που πρωταγωνιστεί και στο τελευταίο μυθιστόρημα της Άτκινσον, Οne Good Τurn, αντιπροσωπεύει τον καλό αγώνα, καθώς άλλοι περιφέρονται προδιαγεγραμμένα, σαν να έχουν γεννηθεί σε κάστες στις Ινδίες. Η στάση της συγγραφέως είναι σαφής: ο κόσμος είναι σκάρτος, όλοι θα πεθάνουμε, αλλά κάτι μπορεί να γίνει στο μεταξύ.

Σ΄ αυτό το βιβλίο που είναι καταθλιπτικό και διασκεδαστικό εναλλάξ, η Άτκινσον διαπρέπει στη μακροσκοπική και στη μικροσκοπική οπτική ( και εξαιρετική πλοκή και εύστοχες λεπτομέρειες).

Αντι-οικογενειακή;
Κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει από την οικογένειά του και τίποτε δεν είναι πιο επικίνδυνο από αυτήν: τα μέλη της κατασπαράζουν το ένα το άλλο. Επειδή επισημαίνει τα παραπάνω, επειδή δεν ωραιοποιεί ούτε αναπαράγει στερεότυπα, η συγγραφέας έχει χαρακτηριστεί «αντιοικογενειακή» από τα προηγούμενα ήδη βιβλία της ( Στα παρασκήνια του μουσείου, βραβείο Whitbread ΄95, Εκδ. Scripta και Το ανθρώπινο κροκέ, Εκδ. Scripta).

Αλλά η αφοσιωμένη οικογενειάρχης Άτκινσον (κατά δήλωσή της συναναστρέφεται σχεδόν μόνο την οικογένειά της) είναι και ως συγγραφέας αφοσιωμένη στην οικογένεια, την οποία βλέπει «σαν κλειστό βιβλίο». Τα Μυστικά και ψέματα, παρά το άφθονο αίμα τους, είναι ουσιαστικά άλλο ένα βιβλίο για την οικογένεια, τις δύσκολες πιέσεις που αναπτύσσονται στο εσωτερικό της και την καθιστούν χύτρα ταχύτητας έτοιμη να εκραγεί. Κι ακριβώς αυτή της η εμμονή στην «οικογενειακή», λεπτομερή, καθημερινότητα είναι που «έκλεψε» το 1995 το βραβείο Whitbread από τον «πολύ» Σαλμάν Ρουσντί.