Επιφυλλίδα

Η Αστυνομία και η κουλτούρα

Στην ευρεία- απολύτως δικαιολογημένη- δημοσιότητα που δόθηκε στα μαγνητοσκοπημένα βασανιστήρια στο Αστυνομικό Τμήμα της Ομόνοιας, σαφής ήταν η αντιπαράθεση ανάμεσα στους κακούς αστυνομικούς και στους καλούς πολίτες που εξεγείρεται η συνείδησή τους με όλα αυτά που μπορεί να συμβαίνουν «κάτω από τη μύτη τους». Σε ακτίνα ελαχίστων χιλιομέτρων γύρω από την Ομόνοια απλώνονται θέατρα που συχνά πλήθη κόσμου δημιουργούν το αδιαχώρητο προκειμένου να τα πλησιάσει κανείς και να παρακολουθήσει τις πρωτοποριακές, ρηξικέλευθες παραστάσεις τους. Πλήθη κόσμου με ενδιαφέροντα, καλλιεργημένα, υποψιασμένα για οτιδήποτε συμβαίνει στο χώρο της τέχνης και ιδιαίτερα του θεάτρου. Πλήθη κόσμου που αν γινόταν να συζητήσει μαζί τους κανείς, πριν φτάσουν στο σημερινό υψηλό τους επίπεδο, αναμφισβήτητα θα διατείνονταν πως όταν τα ίδια θα είχαν καλλιεργηθεί δεν θα άλλαζε απλώς η μορφή μιας γειτονιάς, αλλά η σύνολη κατάσταση της πόλης τους. Και αυτό βέβαια είναι κάτι πολύ ωραίο, γιατί η κουλτούρα δεν είναι υπόθεση προσωπική και μπορεί να εννοηθεί μονάχα ως ένας πολιτιστικός αναβαθμός που τον μοιράζεται ισόποσα ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων. Σε σημείο μάλιστα που δικαιολογημένα να αναρωτιέται κανείς: αν το κλίμα της εσωστρέφειας, της πνευματικότητας, της υπέρβασης, που δημιουργούν οι γύρω από την Ομόνοια τόσο σπουδαίες παραστάσεις ήταν πραγματικό, δεν θα επηρεαζόταν κατά κάποιο τρόπο η ατμόσφαιρα στο Αστυνομικό Τμήμα της ομώνυμης γειτονιάς; Τι είδους κουλτούρα είναι αυτή όταν έναν χώρο ελάχιστων τετραγωνικών χιλιομέτρων τον ορίζει και τον καθορίζει μια διαχωριστική γραμμή δίκην τσιμεντένιου παραπετάσματος;

Με λίγα λόγια αν η καλλιέργεια των μετακινούμενων προς τα θέατρα την ορισμένη ώρα θεατών ήταν πραγματική ή έστω στο ύψος που η αδημονία τους αποκαλύπτει, οι βασανιστές μέσα στο Αστυνομικό Τμήμα δεν θα αισθάνονταν τη διάχυτη αυτή πνευματικότητα, ακόμη και αν την αγνοούσαν, να τους ελέγχει; Αν ήξεραν πως ξεμυτίζοντας από το Αστυνομικό Τμήμα θα αποτελέσουν μια χτυπητή παραφωνία, θα ήταν πολύ λιγότερο βασανιστικοί όσο θα παρέμεναν μέσα σε αυτό. Ήξεραν όμως πολύ καλά οι αστυνομικοί, έστω κι αν δεν θα μπορούσαν να το εξηγήσουν, πως όλα αυτά τα ανησυχούντα καλλιτεχνικώς πλήθη, θα υποδύονταν τα ανήξερα όσον αφορά στα πραγματικά γεγονότα ως τη στιγμή τουλάχιστον που δεν θα τα είχε δείξει η τηλεόραση. Αλλά είναι πάντα πολύ αργά όταν η ανησυχία εκδηλώνεται για κάτι αφού έχει γίνει γνωστό, και μάλιστα μέσω τηλεόρασης. Ήξεραν πολύ καλά οι αστυνομικοί, έστω και αν δεν θα μπορούσαν να το εξηγήσουν, πως τα τρία εκατομμύρια (!!!) των τηλεθεατών που παρακολουθήσανε το τελευταίο επεισόδιο της σειράς «Παρά πέντε» αν τους ειδοποιούσε κανείς για τα βασανιστήρια στο Αστυνομικό Τμήμα, ουδείς θα παραιτούνταν της παρακολούθησης για να σπεύσει να παρασταθεί με την παρουσία του στους βασανιζόμενους. Η αντίδραση θα ήταν: «Να παρακολουθήσουμε πρώτα το επεισόδιο και μετά ενδιαφερόμαστε για το περιστατικό στο Τμήμα, αφού ενδέχεται και να μας το δείξει και η τηλεόραση».

Tο ωραίο είναι πως φανταζόμαστε όλοι μας, πρωτίστως τα πλήθη που συρρέουν σε διακεκριμένα καλλιτεχνικά γεγονότα, ότι μπορούμε με τις συζητήσεις και τις αποφάσεις μας να επηρεάσουμε την κατάσταση στη Χιλή ή στη Μόσχα (αλλιώς πώς εξηγείται τόση αλαζονεία;), αλλά μένει ανεπηρέαστο το Αστυνομικό Τμήμα της Ομόνοιας. Τι μετά θάνατον όμως αδικία για τον κομουνιστή που τον βασανίζανε το 1935 στη «Μπουμπουλίνας» (υπήρχε τότε η «Μπουμπουλίνας»;) και που σίγουρα θα πίστευε πως αν γινόταν να ανθήσουν γύρω της πνευματικές και καλλιτεχνικές εστίες θα καταργούνταν και η ίδια ως χώρος βασανιστηρίου αλλά και ο ίδιος ως βασανιζόμενος.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η λέξη».