Περί «αρχαίων ημών» και ημών

ΟΤΑΝ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΜΕΡΙΚΟΥΣ ΜΗΝΕΣ
Η ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΟΥ ΕΚΕΒΙ ΜΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΕ
ΝΑ ΟΡΓΑΝΩΣΩ ΜΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ
ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ, Η ΑΛΗΘΕΙΑ
ΕΙΝΑΙ ΟΤΙ, ΑΝ ΚΑΙ ΑΝΤΕΔΡΑΣΑ ΑΜΕΣΩΣ
ΘΕΤΙΚΑ, ΑΙΣΘΑΝΟΜΟΥΝ ΚΑΙ ΛΙΓΟ
ΜΟΥΔΙΑΣΜΕΝΟΣ
Ήταν και το θέμα, βλέπετε. Η ανάγνωση κειμένων των αρχαίων Ελλήνων κλασικών έχει τόσο πολύ ταυτιστεί με τους καταναγκασμούς της μέσης εκπαίδευσης ή με την ειδίκευση της τριτοβάθμιας, που δύσκολα μπορεί να ανταποκριθεί στο κατ΄ αρχάς αίτημα μιας λέσχης, μιας ομάδας δηλαδή που συγκροτείται για να μοιραστεί την απόλαυση της ανάγνωσης.

Υπήρχε, βέβαια, το προηγούμενο των μαθηματικών. Η σαρωτική επιτυχία της πρωτοβουλίας των φίλων Απόστολου Δοξιάδη και Τεύκρου

Δεν χρειάζεται να είσαι ειδικός για να μπορείς να απολαύσεις τα κείμενα που μας κληροδότησαν οι «αρχαίοι ημών»

Μιχαηλίδη με τις λέσχες της ομάδας «Θαλής και φίλοι» ήταν αρκετή για να ενθαρρύνει την προσπάθεια. Αφού υπάρχουν τόσοι άνθρωποι που μπορούν να διασκεδάσουν με τους γρίφους της μαθηματικής σκέψης- των οποίων τη γοητεία μάλλον θα πρέπει να περιμένω κάποια επόμενη μετενσάρκωσή μου για να την αντιληφθώόλο και κάποιοι θα βρεθούν για να διακινδυνεύσουν να περάσουν κάποιες ώρες συντροφιά με τον γεροΠλάτωνα.

Ήταν και για μένα ένα πείραμα. Στέκει αυτό που υποστηρίζουν ακόμη αρκετοί, ότι αυτά τα κείμενα, δηλαδή, μπορούν ακόμη να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός επαρκούς αναγνώστη ή μήπως θα πρέπει να τα αφήσουμε επιτέλους στα χέρια των ειδικών, στα εργαστήρια των φιλολόγων και των φιλοσόφων; Με άλλα λόγια, η λογοτεχνική τους αξία είναι ακόμη ζωντανή ή μήπως πρέπει κι αυτή να βρει τη θέση της ανάμεσα στα λοιπά ερείπια της Ιστορίας;

Και κάτι ακόμη, εξίσου, σημαντικό. Υπάρχουν ακόμη αναγνώστες που έχουν τη γενναιοδωρία να ξοδέψουν χρόνο για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της αργής ανάγνωσης, στον ρυθμό που τα ίδια τα κλασικά κείμενα επιβάλλουν; Ή μήπως η δραστηριότητα της ανάγνωσης έχει οριστικά και αμετάκλητα ταυτιστεί με την ταχυφαγία, με «τα βιβλία που είναι καταπληκτικά γιατί τα ρουφάς»;

Η αλήθεια είναι ότι, από την άλλη πλευρά, δεν έλειπαν και τα ενθαρρυντικά σημάδια. Δεν νομίζω ότι είμαι ο μόνος που εντυπωσιάστηκε από το γεγονός ότι η έκδοση της πλατωνικής «Πολιτείας», σε μετάφραση και σχολιασμό Ν.Μ. Σκουτερόπουλου από τις εκδόσεις Πόλις, φιγουράριζε για αρκετές εβδομάδες στις λίστες των μπεστ σέλερ. Και μια άλλη πρωτοβουλία του ΕΚΕΒΙ, το πρόγραμμα «Συγγραφείς στα σχολεία», μου είχε ήδη δώσει την ευκαιρία να διαπιστώσω ότι η κατάσταση της υγείας των «αρχαίων ημών» δεν είναι πια και τόσο απελπιστική όσο μοιάζει.

Τα τελευταία τρία χρόνια, έχοντας περιοδεύσει σε αρκετά λύκεια ανά την επικράτεια, από τον Έβρο ώς την Κρήτη, για να παρουσιάσω το «Μυθιστόρημα του Ξενοφώντα», συνάντησα καθηγητές της μέσης εκπαίδευσης οι οποίοι ανατρέπουν με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο την εικόνα του δημοσίου υπαλλήλου που αισθάνεται ότι εκτίει ποινή διδάσκοντας, αλλά και μαθητές λυκείου οι οποίοι και περιμένουν να ακούσουν και είναι έτοιμοι να συζητήσουν. Είναι κάτι παραπάνω από συγκινητικό να ακούς δεκαπεντάχρονα παιδιά να σε ρωτούν για τις απόψεις του Ξενοφώντα για τη δημοκρατία ή την τυραννία ή για το αν η βιογραφία του Αγησίλαου είναι όντως βιογραφία ή πρόκειται για αγιογραφία.

Τον πήχυ της πρότυπης λέσχης τον βάλαμε χαμηλά. Συμφωνήσαμε να κάνουμε μια ομάδα με καμιά δεκαπενταριά μέλη και θα βλέπαμε για τη συνέχεια. Τελικά αναγκαστήκαμε να οργανώσουμε δύο εικοσιπενταμελείς ομάδες και να απορρίψουμε και ισάριθμες αιτήσεις λόγω ελλείψεως χώρου. Για τις συναντήσεις μας φιλοξενηθήκαμε στο «Τρένο στο Ρουφ» και στα γραφεία του ΕΚΕΒΙ.

Ας σημειωθεί, για την ιστορία, και όχι μόνον, ότι οι συναντήσεις γίνονταν Κυριακή γιατί η πλειονότητα των μελών ανήκει σ΄ αυτό που λέμε «ενεργός πληθυσμός», ξεκινώντας από το λύκειο. Όσο για την κοινωνική σύνθεση, ε, αυτή, έχει ακόμη περισσότερο ενδιαφέρον. Αρκετοί φιλόλογοι, εννοείται, δικηγόροι, πολιτικοί μηχανικοί, γιατροί, αλλά και ένα στέλεχος της Ελληνικής Αστυνομίας.