Ο υιός του Θεού στην πυρά

Ο Ντοστογιέφσκι στο καταλυτικό του κείμενο όπου ο ιεροεξεταστής μπροστά στην πιθανότητα της επιστροφής του υιού του Θεού στη Γη τον στέλνει στην πυρά ως αιρετικό. διότι η διδασκαλία του έχοντας ως θεμέλιο την αγάπη και την ελευθερία εκλογής αποτρέπει τους ταγούς της θρησκείας να τους αντιμετωπίσουν ως αγέλη, ως απολωλότα πρόβατα, έτοιμα επί σφαγήν.

Υποκύπτοντας η ιδρυματική θρησκεία στους τρεις Πειρασμούς που απέρριψε ο Χριστός στην έρημο, συμμαχώντας με τον Διάβολο, δηλαδή την Άρνηση, θεμελιώνουν τη θρησκεία πάνω στο Θαύμα, το Μυστήριο και την Ισχύ, πράγματα τα οποία διαχειρίζονται εν κρυπτώ και παραβύστω ως μαστίγιο και καρότο, βασανίζοντας τους απροσάρμοστους και τους αμφισβητίες κι επαινώντας τους δειλούς, τους προσκυνημένους, τους κόλακες και τους πεινασμένους.

Βέβαια, το μεταφυσικό ερώτημα ούτε ταξινομείται, ούτε κωδικοποιείται, ούτε δογματίζεται. Ο άνθρωπος επειδή ακριβώς είναι θνητός, πεπερασμένος και αμήχανος απέναντι στο άγνωστο αλλά και σκληρά βέβαιο γεγονός του θανάτου, θέλει απαντήσεις, παραμυθία, παρηγοριά, προσδοκά μια συνέχεια. Η μοναδική λύση φαίνεται πως είναι η πλέον δύσκολη και επώδυνη. Η Ελευθερία του ήθους. Αυτήν την ελευθέρα εκλογή προσωπικής σχέσης με το άγνωστον και όχι διαμεσολαβημένης οραματίστηκε ο Ντοστογιέφσκι και οι Ρώσοι και Έλληνες σχολιαστές του.

Προς το παρόν, ο Μέγας Ιεροεξεταστής είτε με τα βελούδα του Βατικανού είτε με τις μίτρες του Πατριαρχείου είτε με την απατηλή, τάχα μου ταπεινή, στολή της μεταρρύθμισης και της Διαμαρτυρίας, οι θρησκείες (για να μείνω μόνο στα χριστιανικά δόγματα, πολλαπλασιάστε εσείς, αναγνώστες μου, το είδωλο), σείοντας το απειλητικό δάχτυλο της τιμωρίας, τρομοκρατούν τον περιδεή άνθρωπο μετατρέποντας μέσα σε θυμιάματα και υπέροχες συχνά συγχορδίες την Άρνηση, το Μηδέν στη μόνη Σωτηρία.

Η πυρά αναμένει όποιον αρνείται η αυθεντία, που διαχειρίζεται τον θάνατο, το θαύμα, το μυστήριο και την ισχύ της θρησκείας ως συστήματος καταπίεσης και εκλιπαρεί Αγάπη, Ανοχή, Αλληλεγγύη.