[ ΑΙΧΜΕΣ ] Ο εαυτός του

ΠΟΙΟ ΕΙΝΑΙ το δυνατό χαρτί ενός κόμματος που διεκδικεί την εξουσία καθώς μπαίνει σε τροχιά εκλογών; Ο χαρισματικός αρχηγός; Ή το επεξεργασμένο και θελκτικό πρόγραμμα;

Το ερώτημα ήταν φυσικό να αναπαραχθεί στο προγραμματικό συνέδριο του ΠΑΣΟΚ. Η άποψη ότι «η κατάκτηση της συλλογικής ενότητας ενός μεγάλου Κινήματος μπορεί να έχει μόνο μια βάση: την προγραμματική του βάση» δεν απηχεί το πνεύμα των δύο ομιλιών του προέδρου του. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο λόγος του κ. Παπανδρέου απέκλινε από τις θέσεις του προγράμματος που, πράγματι, απέχει πολύ από το συνηθισμένο συνονθύλευμα κοινοτοπιών που τα κόμματα εξουσίας παρουσιάζουν εθιμοτυπικά στους ψηφοφόρους την παραμονή των εκλογών.

Το δίλημμα γύρω από το ποια είναι η καλύτερη επένδυση, στην εικόνα του αρχηγού ή στον προγραμματικό λόγο, έχει στο υπόβαθρό του διιστάμενες αντιλήψεις για την πολιτική συλλογικότητα. Σε έναν βαθμό, το δίλημμα αναπαράγεται ακόμα και μέσα στις ομιλίες του προέδρου του ΠΑΣΟΚ. Αλλά ήταν αναμενόμενο ότι τα ηλεκτρονικά ΜΜΕ θα έσπευδαν να μεταδώσουν κυρίως τις αυτοπροσωπογραφικές αναφορές του κ. Παπανδρέου. Και είναι αλήθεια ότι το πλήθος και το περιεχόμενο των αναφορών αυτών φανέρωνε μια αγωνία του προέδρου του ΠΑΣΟΚ να σταθεροποιήσει τη «γνήσια» εικόνα του στα μάτια των υποψήφιων ψηφοφόρων.

Προφανώς, στην πορεία προς τις εκλογές η εικόνα του προέδρου χρειάζεται να ενισχυθεί. Αν πρόκειται, όμως, να προσομοιάσει απλώς σ΄ εκείνην του αντιπάλου του, τότε το εγχείρημα είναι μάταιο. Το ιδανικό θα ήταν ο κ. Παπανδρέου να καταφέρει «να βρει τον εαυτό του» σε αρμονία με την καινοτόμα και όντως προοδευτική ραχοκοκαλιά του προγράμματος, στη βάση του οποίου μπορεί να μορφοποιηθεί και να εκφραστεί η νέα συλλογικότητα του Κινήματος. Όταν ο κ. Παπανδρέου παρασύρεται στην υπερβολή της χρήσης του πρώτου προσώπου τόσο ώστε να δηλώνει «Θα αποκαταστήσω την έννοια του δικαίου», κινδυνεύει με αυτοδιάψευση: η έννοια του δικαίου δεν υπόκειται στην προσωπική εγγύηση κανενός, άλλως δεν υφίσταται. Όταν όμως εξομολογείται δημόσια ότι θέλει να γίνει «ο πρωθυπουργός που θα συνδέσει το όνομά του με την πραγματοποίηση του ιστορικού αιτήματος, στα τετράδια των μαθητών να μη γράφεται η λέξη βαριέμαι », τότε διαισθανόμαστε ότι η αγαθή ιδιαιτερότητα που κουβαλάει μέσα του είναι συντονισμένη με τα πιο ευαίσθητα και δυναμικά στοιχεία της νέας προγραμματικής συλλογικότητας του Κινήματος. Και, τότε, τα διλήμματα τα παίρνει ο ούριος άνεμος της αλλαγής.