«Ακούστε τις εσωτερικές οθόνες σας»

Η παγκόσμια πρεμιέρα της νέας δημιουργίας του Ρόμπερτ Ουίλσον «Rumi, in the blink of the eye» («Ρουμί, στο πετάρισμα του βλεφάρου») θα δοθεί στην Αθήνα
Κάθε καινούργια παραγωγή του διάσημου Τεξανού καλλιτέχνη Ρόμπερτ Ουίλσον θεωρείται παγκόσμιο θεατρικό γεγονός. Ευθέως ανάλογο, επομένως, και το ενδιαφέρον της παγκόσμιας πρεμιέρας της νέας του δημιουργίας «Rumi, in the blink of the eye» («Ρουμί, στο πετάρισμα του βλεφάρου») στην Αθήνα.

Ο δημιουργός νέων μορφών στο σύγχρονο θέατρο, αποσπασματικά, μέσα από διάφορα περιστατικά, έδωσε χθες το δικό του σουρεαλιστικό στίγμα. Με αφορμή την παράσταση μίλησε για την εσωτερική λογική που ανακαλύπτει και οργανώνει στη σκηνή, για την αδελφή του, τον υιοθετημένο Αφροαμερικανό γιο του και σχεδίασε στο χαρτί τις σκέψεις του. «Για πολλά χρόνια σκεφτόμουν το πετάρισμα των βλεφάρων. Τι είναι δηλαδή αυτό που βλέπουμε τη στιγμή που ανοιγοκλείνουμε τα βλέφαρά μας. Ενδεχομένως, για ένα κλάσμα του δευτερολέπτου, ένα κομμάτι της όρασής μας μπορεί ακόμα και να ονειρεύεται. Βλέπουμε με τα μάτια ορθάνοιχτα, αλλά και κλειστά».

Τη θεωρία του για το τι βλέπουμε κι ακούμε και πώς το αντιλαμβανόμαστε, το μεταφέρουμε ή το μετασχηματίζουμε την έδωσε παραστατικά.

«Στην αρχή της καριέρας μου έκανα

ΙΝFΟ

Στις 28, 29, 30, 31 Μαΐου στο «Παλλάς» (Βουκουρεστίου 3, τηλ. 210-3231.000). Εισιτήρια: 42-154 ευρώ.

μια παράσταση εφτά ημερών, μετά 24 ωρών, κατέβηκα στις 12 ώρες κι έκανα κι άλλες των 30΄. Το παράδοξο είναι ότι στις παραστάσεις μακράς διαρκείας οι θεατές μού έλεγαν πράγματα που δεν είχα συμπεριλάβει στην παράσταση. Για παράδειγμα, ότι τους ενδιέφερε η σκηνή με τον κόκκινο ελέφαντα. Κανέναν ελέφαντα, κόκκινο ή άλλου χρώματος, δεν είχα συμπεριλάβει στην παράσταση. Κι όμως! Στη δεκαετία του ΄60 ένας κινηματογραφιστής από τον Καναδά έκανε μια ταινία με ασπρόμαυρα πλάνα με συγκεκριμένη δομή και ρυθμό. Όλο αυτό ήταν σαν ένα πετάρισμα των βλεφάρων και μ΄ αυτή την ταινία ο καθένας μας έβλεπε ό,τι ήθελε, εγώ π.χ. ένα γουέστερν.

Οι εσωτερικές εικόνες που φέρει ο καθένας προβάλλονται, συγχέονται και συνδυάζονται με τα εξωτερικά ερεθίσματα. Όλοι βλέπουμε και ακούμε μέσω εσωτερικών οθονών. Συχνά ξεχνάμε να ακούμε αυτές τις εσωτερικές ηχητικές οθόνες και επικεντρωνόμαστε στις εξωτερικές. Σ΄ αυτό το έργο εντρυφώ στην εσωτερική οπτικοακουστική οθόνη που έχουμε όλοι. Με ενδιαφέρει αυτό που προβάλλεται εκεί σε κλάσμα δευτερολέπτου και που αν παραταθεί αποκτάμε τη συνείδηση του χωροχρόνου. Επεξεργάζομαι και πάλι το θέμα της απόλυτης ακινησίας και της κίνησης που υπάρχει στην ακινησία. Μ΄ ενδιαφέρει η σιωπή κι αυτό που ακούμε μέσα στη σιωπή».

Οι πειραματισμοί του Ουίλσον έχουν δημιουργήσει ένα σύμπαν, όπου μέσα από την ομορφιά της φόρμας αναδύεται η διαλεκτική της οθόνης και των κινούμενων αντικειμένων. Σα να ζωγραφίζει με φωτισμούς στη σκηνή υπέροχα τοπία που δημιουργούν στους θεατές χώρους ενατένισης.

«Στο θέατρο, ο χρόνος είναι διεσταλμένος, σαν πλαστελίνη. Συστέλλεται και διαστέλλεται. Αυτό κάνουν οι καλλιτέχνες. Αποφασίζουν για τη δομή αυτή του χωροχρόνου. Το πιο σημαντικό είναι η ζώσα εμπειρία. Λατρεύω το ηλιοβασίλεμα, τα χρώματα που αλλάζουν. Δεν είναι ανάγκη να το αναλύσω. Το βίωμα έχει τη δική του δύναμη. Το μυστήριο βρίσκεται στην επιφάνεια και η επιφάνεια πρέπει να είναι προσιτή σε όλους, ανθρώπους με παιδεία ή όχι, ενήλικες ή παιδιά. Η δουλειά μας είναι να προσφέρουμε, με ανοιχτό μυαλό, κάτι που όταν το δουν οι θεατές, έχοντας το δικό τους υλικό, θα το επαναβιώσουν».

Σπάνια δημιουργοί έχουν να επιδείξουν ένα δικό τους λεξιλόγιο που επηρεάζει σαν πνευματικό μήνυμα.

«Στην αρχή ήμουν εξαιρετικά φορμαλιστής. Δεν υπήρχε ούτε ήχος, ούτε κείμενο. Οι Γάλλοι το ονόμαζαν “σιωπηλές όπερες”. Αλλά ο συνθέτης Τζον Κέιτζ έλεγε ότι δεν υπάρχει ποτέ απόλυτη σιωπή. Το συνειδητοποιούμε όταν είμαστε σιωπηλοί. Αντίστοιχα και η Μάρθα Γκράχαμ έλεγε ότι πάντα υπάρχει κίνηση στην ακινησία- μη κίνηση. Ορισμένες φορές, όταν κάνουμε υπερβολικές χειρονομίες ξεχνάμε την εσωτερική κίνηση, που υπάρχει πάντα. Όταν δουλεύω, σκηνοθετώ ένα έργο σιωπηλά. Χωρίς διαλόγους. Στη συνέχεια δουλεύω πάνω σ΄ ένα ηχητικό μοτίβο- στόρι. Κατόπιν συνδυάζω την οπτική εικόνα που έχει δημιουργηθεί σιωπηλά και το ηχητικό κομμάτι. Το αποτέλεσμα δομείται χωρίς απαραίτητα το ένα να απεικονίζει το άλλο. Κινούνται και τα δύο εκ παραλλήλου. Όταν ακούμε θέατρο στο ραδιόφωνο, μπορούμε να φανταστούμε τι φορούν, πώς κινούνται τα πρόσωπα που μιλούν. Σε μια βουβή, ασπρόμαυρη ταινία, μπορούμε να φανταστούμε χρώματα, φωνές. Η εσωτερική οθόνη είναι απεριόριστη».


Μαύρο- άσπρο σε εφτά σκηνές

«Στην παράσταση «Rumi, in the blink of the eye» δεν επικεντρωνόμαστε, ούτε στη θρησκευτική ούτε στη λαϊκή εκδοχή του έργου, αλλά στην προσωπική και ονειρική πλευρά της φιλοσοφίας του αιώνιου ποιητή και σημαντικότερου μυστικιστή», λέει ο Μπομπ Ουίλσον. «Εστιάζουμε στην απερίγραπτη οπτική και ποιητική εμπειρία, που βιώνει κάθε άνθρωπος όταν παρακολουθεί τους δερβίσηδες και ανοιγοκλείνει για μια στιγμή τα μάτια του. Η διάρκεια της παράστασης είναι εφτά δεκάλεπτα, δηλαδή 70 λεπτά, και η δομή της είναι απλή (σχεδιάζει εφτά δακτύλους): είναι ένας μονός αριθμός (εφτά) που δομείται από τρία και τρία, έχοντας στο κέντρο, σαν σύνδεση, το τέσσερα, οπότε και οι στροφές από το ένα ώς το εφτά περνάνε από το τέσσερα, που είναι σαν την άρθρωση του γόνατου, το ισχυρό σημείο, το οποίο συνδέει τον μηρό με το κάτω πόδι. Γύρω από αυτό το κεντρικό στοιχείο αναπτύσσεται το θέμα. Έχει εφτά σκηνές: πρώτη, δεύτερη, τρίτη και πέμπτη, έκτη, έβδομη είναι πιο φαντασιακές, η τέταρτη περισσότερο συμπαγής. Οι αρχικές σκηνές κινούνται στο μαύρο και σιγά σιγά πάνε στο άσπρο».