ΠΡΟΣΩΠΑ Η προφορική ιστορία των ΗΠΑ

O Σταντς Τέρκελ, ζωντανός θρύλος της αμερικανικής δημοσιογραφίας και χρονογράφος της «προφορικής ιστορίας» των Ηνωμένων Πολιτειών, έκλεισε την Τετάρτη τα 95. Η μνήμη του και το μυαλό του παραμένουν ακμαία, διαμαρτύρεται όμως ότι η χώρα του είναι αυτή που έχει χάσει τη μνήμη της και ενδιαφέρεται περισσότερο για τις παρεκτροπές των διασημοτήτων απ΄ ό,τι για την πολιτική που ασκεί η κυβέρνηση Μπους. «Δείτε τους πρωτοσέλιδους τίτλους, για το πώς ο παίκτης του φούτμπολ Τανκ Τζόνσον επέστρεψε στο σπίτι της μαμάς του ή για την Πάρις Χίλτον», λέει από το σπίτι του, στο Βόρειο Σικάγο.

Στα 95 χρόνια της ζωής του, ο Τέρκελ έχει πάρει συνεντεύξεις από χιλιάδες ανθρώπους- από τους διάσημους του περασμένου αιώνα, αλλά κυρίως από απλούς πολίτες, μάρτυρες των μεγάλων γεγονότων της εποχής μας, από τους οποίους έπαιρνε συνέντευξη στον δρόμο, μ΄ ένα μαγνητοφωνάκι. Η αγαπημένη του συνέντευξη είναι εκείνη που πήρε από τον CΡ Έλλις, έναν πρώην αρχηγό της Κου Κλουξ Κλαν, που κατέληξε να μάχεται για τα συνδικαλιστικά δικαιώματα των μαύρων θυρωρών στο πλευρό της Αφροαμερικανίδας συντρόφου του! Για να μην ξεχνά την παραφροσύνη του ανθρώπου, έχει βάλει σε κορνίζα πάνω από το γραφείο του το εξής απόκομμα από εφημερίδα της Μπανγκόκ: «Η Αστυνομία συγκρούσθηκε το Σάββατο με συμμορία ληστών στη Νότια Ταϊλάνδη. Ένας ληστής σκοτώθηκε. Εκπρόσωπος της Αστυνομίας δήλωσε ότι η μάχη άρχισε όταν η συμμορία των ληστών, που ήταν μεταμφιεσμένοι σε αστυνομικούς, επιτέθηκε σε ομάδα αστυνομικών, που ήταν μεταμφιεσμένοι σε ληστές».

«Δεν μπορούμε να προχωρήσουμε σε επιλογές αν δεν συνδέσουμε το παρελθόν με το παρόν», λέει σήμερα ο Τέρκελ, ο οποίος κέρδισε το 1984 το Πούλιτζερ για το βιβλίο του «Ο Καλός Πόλεμος», μια προφορική ιστορία του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. «Αυτό που μου προκαλεί φρίκη είναι η λησμοσύνη. Ο Γκορ Βιντάλ χρησιμοποιεί τη φράση, Ηνωμένες Πολιτείες της Αμνησίας. Εγώ λέω Ηνωμένες Πολιτείες του Αλτσχάιμερ. Γιατί αυτό που συνέβη χθες, σήμερα έχει ξεχαστεί».

Ο Τέρκελ δηλώνει αριστερός και λέει πως θα ψηφίσει τον Μπάρακ Ομπάμα για επόμενο πρόεδρο των ΗΠΑ. Είχε ψηφίσει απρόθυμα τον Κλίντον (ήταν σαν να διαλέγω ανάμεσα στη φυματίωση και τον καρκίνο, είχε πει τότε) και την εποχή του Μακάρθυ ήταν χαρακτηρισμένος «κόκκινος» και είχε απολυθεί από τη δουλειά του στην τηλεόραση. Η Μαχάλια Τζάκσον είχε επιμείνει τότε να τον προσλάβει το CΒS ως παρουσιαστή του σόου της. Όταν εκείνος αρνήθηκε να υπογράψει τον όρκο πίστης στις ΗΠΑ που απαιτούσε το CΒS, η Τζάκσον τούς είπε: «Κοιτάξτε, αν απολύσετε τον Σταντς, βρείτε άλλη Μαχάλια Τζάκσον». Το CΒS υποχώρησε. Το δίδαγμα, λέει ο Τέρκελ, είναι το εξής: «Πρέπει να λέμε “όχι! “ στην εξουσία, όταν η εξουσία έχει άδικο».