Χωρίς ταυτότητα

Οι διαφορετικές και αποκλίνουσες δυναμικές δεν οδηγούν αναγκαστικά σε πολιτισμική ανομοιομορφία. Για δύο λόγους. Γιατί η ανομοιομορφία και η εξατομικευμένη καταναλωτική συμπεριφορά γίνεται η νέα ομοιομορφία (αρκεί να δούμε το παιχνίδι των νέων ηλικιών με την ενδυμασία και το σώμα τους). Γιατί ο ίδιος ο παγκοσμιοποιημένος καπιταλισμός παράγει νέα μαζικά καταναλωτικά προϊόντα υψηλού γούστου και χαμηλού κόστους που κάνουν δύσκολη τη διάκριση των καταναλωτικών επιπέδων (άντε να καταλάβεις αν η «prada» που κρατάει η κυρία είναι «αυθεντική» ή όχι). Η φτηνή εργασία της Κίνας και της ΝΑ Ασίας, μαζί με τις εκπληκτικές τεχνολογικές και αισθητικές δυνατότητες των παγκόσμιων εταιρειών «ντύνουν, στολίζουν, νοικοκυρεύουν» τα μεσαία και λαϊκά στρώματα, όπως είχε κάνει παλαιότερα η «Πειραϊκή Πατραϊκή».

Η ομοιόμορφη διάχυση της πολιτισμικής ανομοιομορφίας και της ανεμπόδιστης αυτοέκφρασης, μαζί με το στόμωμα της γενικευμένης κοινωνικής ανόδου και τις αποκλίνουσες κοινωνικές δυναμικές, εξηγούν εν μέρει γιατί τα «μεσοστρώματα» δεν μπορούν να προβάλλουν μια ταυτότητα και μια πολιτική προοπτική. «Αφήνονται» να προσδιοριστούν από την πολιτική. Η Δεξιά θέλει να βλέπει στα τωρινά «μεσοστρώματα» ένα σύνολο ατόμων που δρουν σαν καπιταλιστές του εαυτού τους, υπεύθυνων για τη συσσώρευση και την πραγμάτωση των δεξιοτήτων και του κληρονομημένου κοινωνικού- πολιτισμικού κεφαλαίου τους στην αγορά εργασίας. Η αυτοαποκαλούμενη ριζοσπαστική Αριστερά που βιώνει μια διαδικασία προϊούσας συντηρητικοποίησης, παρακάμπτει το πρόβλημα προτιμώντας ένα λόγο «μιζεραμπιλισμού» που επικεντρώνεται μόνο στα (υπαρκτά) φαινόμενα κοινωνικού αποκλεισμού. Η μεταρρυθμιστική Αριστερά εκκρεμεί μεταξύ της κουρασμένης επανάληψης ξεπερασμένων συνταγών και των ορθών αναζητήσεων νέων τρόπων συλλογικής οργάνωσης και κοινωνικής ενδυνάμωσης των πολιτών.

Το τελευταίο επεισόδιο αυτής της σειράς ήταν οι γαλλικές εκλογές που μας ενδιαφέρουν άμεσα. Γιατί όπως λέει και ένας φίλος, η Γαλλία δεν είναι παρά μια Ελλάδα με λούστρο.

Ο Γιάννης Βούλγαρης διδάσκει στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου