ρε-ZOOM-έ

Ποιους προβάλλουν τα λογοτεχνικά βραβεία; Τους τιμώμενους ή τους τιμώντες; Ο πολλαπλασιασμός αυτών των βραβείων τον τελευταίο καιρό έχει προκαλέσει μια συζήτηση όπου όλοι φαίνεται να δέχονται ως αυτονόητη αφετηρία της συλλογιστικής τους ότι ισχύει το πρώτο. Οπότε τίθενται ερωτήματα όπως αν έχει κανένα νόημα να βραβεύεται ένας ήδη αναγνωρισμένος συγγραφέας για ένα βιβλίο του που μπορεί να ήταν το καλύτερο της χρονιάς, όχι όμως και το καλύτερο δικό του, αν οι επιλογές υπήρξαν τολμηρές και αν ενθάρρυναν νέους δημιουργούς ή επιβράβευσαν πρωτότυπες δημιουργίες, αν η γνωστή από τα κρατικά βραβεία λογική της επετηρίδας έχει μολύνει και τα «εναλλακτικά» βραβεία κ.λπ.- πέρα, φυσικά, από τη μόνιμη διαμάχη για το αν βραβεύτηκε το πράγματι καλύτερο βιβλίο της μιας ή της άλλης κατηγορίας.

Αν όμως αντιστρέψουμε τον προβληματισμό και υποθέσουμε ότι τα βραβεία αποσκοπούν πρωτίστως στην προβολή των αθλοθετών τους (δεν αναφέρομαι στους χορηγούς, γιατί στην περίπτωσή τους το πράγμα είναι αυτόδηλο), τότε δεν έχει τόση σημασία ποιοι και γιατί βραβεύονται όση η δημοσιότητα που μπορεί να αποκτήσει ο θεσμός και, μέσω αυτού, οι εμπνευστές του. Με βάση αυτή την παραδοχή μπορούμε να εξηγήσουμε εύκολα τη ραγδαία αύξηση του πλήθους τέτοιων βραβείων. Μπορούμε να εξηγήσουμε τις όλο και πιο θεαματικές ή εκκεντρικές τελετές απονομής, που απασχολούν τα σχετικά ρεπορτάζ πολύ περισσότερο από όσο οι βραβευμένοι και τα βιβλία τους.

Και, προπαντός, μπορούμε να εξηγήσουμε γιατί ακόμη και νεανικά σχήματα με δηλωμένες ανανεωτικές προθέσεις, όπως π.χ. το περιοδικό Να ένα μήλο, καταλήγουν σε επιλογές που ξενίζουν ως άτολμες και συμβατικές.

Το μονοπάτι στη θάλασσα είναι ωραίο βιβλίο και ο Αντώνης Σουρούνης θαυμάσιος συγγραφέας. Ως παλιός φίλος του χάρηκα για τη βράβευσή του, και μάλιστα δις. Ως κριτικός θα απορούσα, αν δεν είχα κάνει τις σκέψεις που εξέθεσα πιο πάνω. Ξεχωρίζει λοιπόν το Μονοπά τι τόσο πολύ από τα άλλα μυθιστορήματα της περασμένης χρονιάς ώστε να κριθεί ως το καλύτερο από δύο διαφορετικές κριτικές επιτροπές ( Να ένα μήλο και Διαβάζω ); Κατά τη γνώμη μου, αν το βιβλίο αυτό ξεχωρίζει για κάτι είναι το εξής περίεργο: αφού διαβάσεις τις πρώτες εκατό από τις 650 σελίδες του, αισθάνεσαι ευχαριστημένος και χορτάτος. Δεν έχεις πολλή όρεξη να συνεχίσεις. Καταλαβαίνεις ότι το βιβλίο θα πορευθεί με τον ίδιο τρόπο ώς το μακρινό τέλος του, αραδιάζοντας επεισόδια της παιδικής ηλικίας ιδωμένα από την ίδια πάντοτε οπτική γωνία και στο ίδιο επίπεδο διείσδυσης του βλέμματος. Δεν ξέρω αν αυτό ήταν το πιο καλογραμμένο περσινό μυθιστόρημα. Κατηγορηματικά όμως υποστηρίζω ότι ο Σουρούνης έχει γράψει πολύ σημαντικότερα βιβλία και ότι υπήρχαν στη σοδειά του 2006 μυθιστορήματα που, αν δεν ήταν εξίσου ή περισσότερο καλογραμμένα, ήταν πάντως περισσότερο μυθιστορήματα.