«Η εξουσία είναι θάνατος»

«Ήμουν σε βωμό και θυσιαζόμουν», λέει ο Αντώνης Σουρούνης, περιγράφοντας πώς επί τρία χρόνια έγραφε για τα παιδικά του χρόνια, κλεισμένος σε ένα δωμάτιο. Και βραβεύτηκε διπλά γι΄ αυτά
«Μ ου έλεγαν: “Μην εγκαταλείπεις το βιβλίο σου. Μην το παρατάς στον δρόμο”. Επειδή δεν κάνω παρουσιάσεις. Κι επειδή μόλις το τελείωσα, έφυγα από την Αθήνα για επτά μήνες. Όμως εγώ δεν πιστεύω ότι μπορώ να δώσω κάτι παραπάνω στο βιβλίο μου απ΄ ό,τι του ΄χω δώσει γράφοντάς το».

Ο Αντώνης Σουρούνης έγραφε επί τρία χρόνια το μυθιστόρημα «Το μονοπάτι στη θάλασσα». Ενώ, λέει στα «ΝΕΑ», το προηγούμενο («Γκας ο Γκάνγκστερ») το είχε γράψει σε δυο μήνες. «Και μετά, για τριάμισι χρόνια χοροπηδούσα και ταξίδευα. Στο τέλος μ΄ έπιασε πανικός ότι τελείωσα σαν συγγραφέας». Κάποια στιγμή τού έγινε πρόταση να γράψει μερικές σελίδες, σε ένα περιοδικό, για την παιδική του ηλικία. «Στην αρχή είπα όχι. Και μόλις έκλεισα το τηλέφωνο, το μετάνιωσα. Τους πήρα εγώ και είπα ότι θα το κάνω. Αλλά όταν άρχισα να γράφω, κατάλαβα ότι είχα ξεκινήσει μυθιστόρημα». Ένα μυθιστόρημα που πήρε τον τελευταίο μήνα δύο βραβεία από τα περιοδικά «Να ένα μήλο» και «Διαβάζω». Ένα μυθιστόρημα- ποταμό για τα παιδικά χρόνια στη Θεσσαλονίκη. Και για τα συναισθήματα, όλα τα συναισθήματα που είχαν ξεχειλίσει και γύρευαν τον δρόμο για τη λογοτεχνική θάλασσα. Όπως κι ο ίδιος, παιδί, ήξερε ότι δεν θα έμενε να πουλάει λεμόνια με τον πατέρα του. Κι ότι ο δρόμος διαφυγής ήταν ευθεία μπροστά του: η θάλασσα.

ΙΝFΟ

Αντώνης Σουρούνης, «Τo μονοπάτι στη θάλασσα», Εκδ. Καστανιώτη, σελ. 653, τιμή: 20,90 ευρώ

«Η θάλασσα είναι σαν προσευχή», λέει. «Σαν να επικοινωνείς με το Σύμπαν». Κι ας πήγε να τον σκοτώσει, σε ένα ατύχημα σε βαπόρι, έξω από το λιμάνι της Νέας Υόρκης. Στο ένα από τα δύο βαπόρια με τα οποία μπάρκαρε κάποτε- το άλλο ήταν ένα Liberty, που πήγαινε στη Ρουμανία. Άλλωστε και τώρα, αυτούς τους εφτά μήνες που έλειψε, στη θάλασσα βρήκε καταφύγιο. Μπροστά στη θάλασσα, κάπου στην Πελοπόννησο, για μήνες. «Ήθελα να μείνω μόνος. Γιόρτασα με τον εαυτό μου Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά, Φώτα, του Αγίου Αντωνίου, τις Απόκριες. Για να δω τι θα μου πει ο εαυτός μου, πώς θα με αντικρύσει.

Λοιπόν μου ΄φυγαν όλα. Τα λέπια και τα λίπη. Μέσα στη μοναξιά και στη νύχτα. Κοιτούσα τη θάλασσα στην απομόνωσή μου. Τραγουδούσα. Μαγείρευα. Τη νύχτα μού έφευγαν τα παραπανήσια πετσιά».

Ήταν τόσο βαρύ λοιπόν αυτό το βιβλίο; «Είχα ένα πολύ μεγάλο βάρος. Δεν ήθελα ούτε να μιλάω ούτε να ακούω. Για ολόκληρα εικοσιτετράωρα».

Στη διάρκεια των τριών χρόνων που έγραφε το βιβλίο, βγήκε έξω μόνο τρία βράδια. «Μια φορά είδα Ζακ Τατί, μια άλλη Όλντι Τζαζ και πήγα και σε ένα πρωτοχρονιάτικο χορό». Μέχρι και τη σύντροφό του, με την οποία συζούσε, την είχε «εξορίσει» και την έβλεπε μόνο Σαββατοκύριακα. Και είχε ταυτιστεί απόλυτα με τον παιδικό του εαυτό. «Αντιδρούσα παιδικά. Αρπαζόμουν σαν παιδί. Αν με πείραζαν που αργούσα να τελειώσω το βιβλίο, χωρίς καν να ξέρουν τι είναι αυτό που γράφω, νόμιζα ότι μου πρόσβαλλαν τα όσια και τα ιερά. Φοβόμουν να βγω έξω, μη μαλώσω. Ήμουν σε βωμό και θυσιαζόμουν». Μόνο απέναντι στους γονείς του, που αναγκαστικά πρωταγωνιστούσαν στα γραπτά του, είχε τρυφερότητα. «Για τους γονείς μου είχα αγάπη. Όση δεν τους είχα δείξει τότε». Με τους γονείς του, στο τέλος της εφηβείας του, έζησε ένα διάστημα και στη Γερμανία. «Έμεινα οκτώ μήνες εκεί.

«Είναι κρίμα να μασάς τις λέξεις για να τις καταπιεί εύκολα ο αναγνώστης. Μ΄ αρέσει να του κρύβω κάτι.
Όπως κρύβαμε τον θησαυρό στα χωριά. Νιώθει μεγάλη ικανοποίηση όταν βρίσκει μόνος του το κρυφό νόημα μιας φράσης»

Δούλεψα στο εργοστάσιο που δούλευε τότε ο πατέρας μου. Μας είχαν με τον βούρδουλα. Ήταν μετά τον πόλεμο και οι πρώην γκεσταπίτες είχαν γίνει προϊστάμενοι στα εργοστάσια. Κι εμείς που τους είχαμε πολεμήσει τούς είχαμε αφεντικά. Έπαιρναν τους πρώην λοχίες, γιατί είχαν πείρα. Οι εργάτες έμεναν σε παραπήγματα, τριάντα και σαράντα μαζί. Όσο πιο αγράμματος και ηλίθιος είναι κανείς τόσο πιο σκληρός είναι με τους υφισταμένους του. Αν ήταν εργάτης, θα ήταν υπάκουος. Αλλά αφού τον έκαναν προϊστάμενο, τιμωρεί τους άλλους γιατί σ΄ αυτούς βλέπει τον εαυτό του που τον περιφρονεί».

Χωρίς να είναι θρήσκος ή προληπτικός, ο Αντώνης Σουρούνης πιστεύει ότι «τα γεγονότα έρχονται για κάποιο λόγο». Κι ότι «τα πράγματα μας μιλάνε και μας προειδοποιούν. Ωστόσο το βιβλίο αυτό, που τόσο φαίνεται πως αγαπήθηκε από κοινό και κριτικούς, ήρθε μάλλον απροειδοποίητα. «Δεν είχα σκεφτεί ποτέ να γράψω ένα τέτοιο βιβλίο», λέει. Και τώρα, έπειτα απ΄ αυτό, τι μπορεί να γράψει; «Δεν ξέρω. Υπάρχει ένα μικρό πράγμα που θέλω να κάνω. Αλλά δεν βιάζομαι. Θα έρθει μόνο του και θα μου πει: “γράψε με”».


«Ζούμε σε μια ωραία ζούγκλα»

Με την πολιτική, η σχέση του Αντώνη Σουρούνη δεν είναι καλή. «Η εξουσία είναι θάνατος», λέει. «Ο Τσώρτσιλ το είπε καλά: “Το τελευταίο καταφύγιο του απατεώνα είναι η πολιτική”. Ο πολιτικός έχει ασυλία.

Σκοτώνει στον δρόμο με το αυτοκίνητο, κανείς δεν τον πειράζει.

Καρπώνεται το χρήμα. Ο Άγγελος Βλάχος είχε γράψει πόσο η εξουσία τρελαίνει τον πολιτικό. Και τον τρέλανε στο τέλος κι αυτόν. Παρόλο που είχε γεννηθεί μέσα στα πλούτη. Σκέψου τους άλλους που δεν έχουν τίποτα και βρίσκονται με σωματοφύλακες και υπηρέτες». Μετά θυμάται και το άλλο: «Πριν από μερικά χρόνια είχαν αποφασίσει ότι δεν θα δοθούν αυξήσεις στους εργαζομένους. Και Αύγουστο μήνα ψήφισαν για τον εαυτό τους αύξηση 75%. Δεν είναι προδοσία; Είναι σαν να αναχωρούν κάποιοι από την οικογένειά σου και συ να κάνεις αυτά που έχεις απαγορεύσει σ΄ αυτούς». Δηλαδή δεν ζούμε σε δημοκρατία; «Νιώθω να ζω σε μια ωραία ζούγκλα.

Ακόμη και οι αγαπημένοι μου άνθρωποι μου φαίνονται ζώα που τους χαϊδεύεις τον σβέρκο. Είμαστε κοπάδι. Και στο τέλος δεν ξέρω μήπως ξημερωθούμε με καμιά χούντα. Από πάνω μας κρέμεται. Δεν βλέπεις τι γίνεται; Και στη Δυτική Ευρώπη και στις ΗΠΑ;».