Η λαίδη μπήκε στο πλύσιμο!

Πριν από ογδόντα χρόνια ο Ντ. Χ. Λόρενς έγραψε μια μεγάλη αλήθεια. Από το Σώμα αρχίζουν χειραφέτηση και ελευθερία. Όχι, λάθος, λέει η Γαλλίδα Πασκάλ Φεράν. Με το Πνεύμα η «Λαίδη Τσάτερλι» έκανε την επανάστασή της και οδήγησε τον κηπουρό της στην ταξική του αυτογνωσία. Από την πόλη έρχομαι και στην κορυφή κανέλα!

Θα μου πείτε- και δεν είναι φαλλοκρατικό και ρατσιστικό- πόσες γυναίκες καθιερώθηκαν στη σκηνοθεσία; Μετρημένες στα δάκτυλα του ενός χεριού. Και πάντως ανάμεσά τους δεν βρίσκεται η μαντάμ Πασκάλ Φεράν. Η οποία όχι μόνο επένδυσε ολόκληρη Ρόζα Λούξεμπουργκ στο πνεύμα και το σαρκίο της Κονστάνς, αλλά από πάνω, με άφθονες στρώσεις πλήξης και νεκρής φύσης, κατάφερε το αδιανόητο. Χωρίς χυμούς, αισθησιασμού, ηδονής και σεξουαλικής εκτροπής να περιφέρει σαν μπροσούρα το αρχετυπικό μοντέλο μιας καταπιεσμένης, στερημένης και απομονωμένης Lady Chatterley!

Το κύτταρο αγαπητέ μου. Το κύτταρο, το ένστικτο, οι ανάγκες. Αυτά τα εφαλτήρια που μας εκτοξεύουν έξω και πάνω από τις συντηρητικές μας ανασφάλειες. Πρώτα ο πόνος, ύστερα η σκέψη. Πρώτα η πείνα, ύστερα η πάλη. Πρώτα η κινηματογραφική απόλαυση, ύστερα η κριτική επεξεργασία. Πρώτα το βίωμα, κατόπιν η διανοητική ουσία. Στοιχειώδες. Γιατί η Κονστάνς βρέθηκε στην αγκαλιά του Πάρκιν; Επειδή το σώμα του άντρα της είναι νεκρό. Γιατί η Κονστάνς κόλλησε στο κορμί του Πάρκιν; Επειδή ο υποτακτικός είναι ρωμαλέος και σφριγηλός. Το εργαλείο δηλαδή είναι η αρχή. Το εργαλείο οδηγεί και όλα τ΄ άλλα τα περιφρονεί. Λειψός ο σύζυγος, με έλλειψη η σύζυγος. Αρτιμελής ο κηπουρός, στερημένη η Κονστάνς. Ε, είναι φυσικό. Φεύγω από την έρημο, πίνω από την πηγή!

Γι΄ αυτό η Τσάτερλι θεωρήθηκε αιρετική, βλάσφημη, ανατρεπτική και πορνογραφική. Γι΄ αυτό οι πουριτανοί Άγγλοι αστοί δεν μπορούσαν να αντέξουν μια τέτοια κραυγαλέα σωματική «ντροπή». Η συνεύρεση δύο ετερόκλητων σεξουαλικών μορίων, γκρεμίζει κοινωνικούς φραγμούς, ταξικά φράγματα και σεξουαλικά ταμπού. Αυτό το μεγαλειώδες, λογοτεχνικό, επίτευγμα του Λόρενς. Πριν από τους «οργασμούς» του Βίλχελμ Ράιχ και πριν από την λίμπιντο του Φρόιντ.

Δύο επιλογές είχε μπροστά της η Φεράν. Η πρώτη, ν΄ ακολουθήσει πιστά την σωματική διαδρομή του Λόρενς. Μπα, σου λέει. Περασμένα, κουρασμένα. Η δεύτερη, να το εκσυγχρονίσει, να το προσαρμόσει, να το τονώσει. Μπα, σου λέει. Θα είναι δήθεν και μεταμοντέρνα. Έτσι κατέληξε στον τρίτο δρόμο που οδηγεί στον σοσιαλισμό. Δηλαδή στο σημειολογικό, πνευματικό, πληκτικό και βολικό. Έτσι αρχίζει εκεί όπου ο Λόρενς τελειώνει. Έτσι δείχνει και δεν βιώνει. Έτσι γράφει και δεν απολαμβάνει. Δείχνει σύμβολα, σημαίνοντα και σημαινόμενα. Γάλλοι, θα πείτε. Ομφαλοσκοπούν, δεν ζουν.

Δηλαδή να δείξει και να παραδείξει- μπας και δεν το καταλάβουμε- την σημειολογική γραμμή «αριστοκρατία-παράσιτο-σύζυγοςσεξουαλική στειρότητα». Που πάει να πει, ανίκανος ο αφέντης-σύζυγος για δημιουργία, ανίκανος για αναπαραγωγή. Πεθαίνοντας σαν καταπιεστική μηχανή. Και ακόμα πως η γυναίκα είναι η πρωτοποριακή, η ρηξικέλευθη, η επαναστατική πνοή. Από τον φεμινιστικό της οίστρο προέρχεται αυτή η λογική. Έτσι- προς επαλήθευση του φαντασιακού της θριάμβου- η γυναίκα και μάλιστα η αστή, με την πνευματική της ανωτερότητα είναι εκείνη που απελευθερώνει τον προλετάριο Πάρκιν. Η Εύα είναι εκείνη που μεταφέρει τον Αδάμ στον χιπισμό και στον παράδεισο της Εδέμ. Η γυναίκα καταλύει όλα τα εμπόδια και όλους τους περιορισμούς. Η λαίδη πρώτα, ύστερα, πολύ ύστερα ο κηπουρός.

«Λαίδη Τσάτερλι»

Α λα γαλλικά

Πρώτα το Πνεύμα, ύστερα το Σώμα Ευπρεπής σημειολογία φεμινισμού

ΒΑΘΜΟΙ=5

(ο Λόρενς στο στεγνωτήριο)

Από τη λάθος ανάγνωση προκύπτει και η λάθος αισθητική κατάληξη. Αφού, δηλαδή, η Φεράν δεν ενδιαφέρεται για το Σώμα, επιλέγει μια πρωταγωνίστρια χωρίς αισθησιακά προσόντα. Έτσι η στεγνή Μαρίνα Χαντς, αντί- ας πούμε- της Εμανουέλ Μπεάρ. Και αφού δεν ενδιαφέρει κυρίως ο ευσταλής, ορμητικός κηπουρός, επιλέγει ως πρωταγωνιστή τον σκεπτόμενο Ζαν Λουί Κουλός. Και τέλος αφού δεν την ενδιαφέρει η λογοτεχνική προσαρμογή, επιλέγει Γάλλους να εκφέρουν αγγλικά ονόματα με γαλλική προφορά. Κονί η Κονστάνς, Παρκίν, ο Πάρκιν. Λεπτομέρειες θα πείτε. Μα από τέτοιες λεπτομέρειες κρίνονται όλα. Από την παιδεία μέχρι την αισθητική διαδικασία.

Το έξυπνο πουλί από τη μύτη πιάνεται, λέει ο σοφός λαός. Με μια δεύτερη ανάγνωση όλο το οικοδόμημα βυθίζεται στο ανέκδοτο και τον χλευασμό. Δηλαδή, η σύζυγος και ο εραστής καλοπερνάνε και καλοπηδιούνται στους κήπους και τ΄ αρχοντικά τού βλάκα πλούσιου κερατά!

Με δυο λόγια: Ανάπηρος και σεξουαλικά ανίκανος ο αριστοκράτης και βιομήχανος σύζυγος από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Έτσι η σύζυγος καταλήγει στην αγκαλιά του επιστάτη. Κι έτσι εκείνη μένει έγκυος και ο σύζυγος καθόλου έκπληκτος. Να το κάνεις- της λέει- αλλά με κάποιον της δικής μας τάξης!


Γέλιο και τρόμος

Πώς συνέβη με την κηλίδα, τα τοξικά και τα δηλητήρια της τουριστικής ανάπτυξης και της εφοπλιστικής λαιμαργίας στη Σαντορίνη του Μανώλη Κεφαλογιάννη; Έτσι πάνω κάτω και με τον «Επισκέπτη» (Gwoemul). Ρίχνουν στο ποτάμι χημικά απόβλητα, να το τέρας της καταστροφικής μανίας!

Της Κορέας.

Όχι του πολέμου και του χουλιγκανισμού, αλλά της μόλυνσης και του επερχόμενου αφανισμού. Καλύτερη επιλογή του επταήμερου, η σύλληψη και η εκτέλεση μιας ιστορίας επιστημονικής και εφιαλτικής μελλοντολογίας από τον Τζουνχο Μπονγ (αν διαβάζω τ΄ όνομά του ορθώς). Με τα εξής πλεονεκτήματα. Εξαιρετική η αφομοιωτική του ικανότητα. Εξαιρετική η δημιουργική του δεινότητα. Το αποτέλεσμα; Υποδόριο γέλιο με σαγόνια. Και του Άλιεν και του Καρχαρία και του Γκοτζίλα!

Όπως ακριβώς με την αυτοκινητοβιομηχανία και την ηλεκτρονική τεχνολογία. Οι Κορεάτες (εν γένει Ασιάτες) καταβροχθίζουν, επεξεργάζονται και στο τέλος αναδημιουργούν, παράγοντας το ίδιο, δυτικό, προϊόν, με προσόν οικονομικό. Βάζω στοίχημα ό,τι έχω και δεν έχω. Ο Μπονγκ πρέπει να είναι χωμένος στο Ηorror movie μέχρι τ΄ αυτιά. Θα έχει καταναλώσει άπειρες ώρες μπροστά σε όλα τα τέρατα και τα τερατάκια από συστάσεως αμερικανικής οθόνης.

«Ο επισκέπτης»

Μείγμα γέλιου και τρόμου Τοξικά Αμερικανών Τενεκές Ασιατών

ΒΑΘΜΟΙ=6 1/2

(ό,τι καλύτερο horror είδα τον τελευταίο χρόνο)

Προσέξτε τη μορφολογία και τις λειτουργίες του κήτους που πετάγεται από τον ποταμό Χαν, έξι χρόνια μετά την ρίψη απόβλητων χημικών από τον αμερικανικό στρατό. Πετάει, γλιστράει, κολυμπάει, χορεύει, εφορμάει, τρέχει και στον βυθό αναπνέει. Το απόλυτο μείγμα Άλιεν, Γκοτζίλα, πύθωνα και Καρχαρία. Από τον Σπίλμπεργκ μέχρι τον Ρίντλεϊ Σκοτ. Προσέξτε ακόμα το ανθρώπινο ντεκόρ. Μια οικογένεια φτωχών, ρακένδυτων, περαστικών. Όπως συμβαίνει στις αμερικανικές παραγωγές. Η ομάδα αντί του ενός. Μια χούφτα από τον απλό λαό. Προσέξτε τη δοσολογία τρόμου-χιούμορ. Σκοτώνει την τρομολαγνεία με τον σουρεαλισμό και την γελοιογραφία. Προσέξτε, τέλος την διαστημική του τεχνολογία, για συγκεκριμένο σκοπό, για τον άνθρωπο και την οικολογία. Ταυτόχρονα προειδοποιεί και κινδυνολογεί με την ανθρώπινη αφασία. Εν τέλει- λέει αυτός ο αίλουρος της Κορέας- ένας είναι ο εχθρός, ο ιμπεριαλισμός!

Με δυο λόγια: Αμερικανοί στρατιωτικοί επιστήμονες ξεφορτώνουν στον ποταμό Χαν της Σεούλ μερικά βαρέλια τοξικών. Η Κορέα τενεκές σκουπιδιών. Έξι χρόνια μετά, ένα απίστευτο, πολυμορφικό- θαλάσσιο και επίγειο- τέρας αρχίζει να τρώει ωμό ανθρώπινο κρέας χορεύοντας ταγκό!


Τα χρόνια της αθωότητας

«Μiss Ρotter» του Κρις Νούναν. Η γοητεία της αφέλειας και η ανιδιοτέλεια του θρυλικού, βρετανικού, φιλελευθερισμού. Με πλεονέκτημα- όσο και αν ακούγεται εξωφρενικό- τη Ρενέ Ζελβέγκερ. Ο ρόλος της ζωής της. Κομμένος και ραμμένος στην περίπτωση της Μπεατρίξ Πότερ, θρυλικής πένας παιδικών, εικονογραφημένων βιβλίων. Από τα τέλη του 19ου μέχρι τα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα. Αν και πλούσια, μόνη εναντίον όλων. Μόνη στη χειραφέτηση. Μόνη στην ανεξαρτησία. Μόνη στην αυτοδυναμία. Μόνη στον θρίαμβο. Μόνη στον έρωτα. Μόνη και στον θάνατο. Τόσο απλό, τόσο μικρό. Αλλά τόσο ευαίσθητο και τόσο συγκινητικό. Αν δεν έχει πεθάνει μέσα σας η τελευταία, παιδική σας, χορδή.

«Το πέρασμα» του Δημήτρη Σταύρακα. Ένα από τα πιο… τίμια πράγματα που είδα τελευταία στο ελληνικό σινεμά και η καλύτερη ταινία του Σταύρακα. Ανυπεράσπιστο, μικρό, χαμηλόφωνο, απλό και πέρα ώς πέρα ουμανιστικό. Ρακένδυτος από το Μπανγκλαντές, τα καταφέρνει στην Αθήνα, αλλά όταν επιστρέψει στα πάτρια εδάφη θα πάθει νίλα. Απλές πινελιές που από μακριά μοιάζουν με εκείνες από τον κινηματογράφο του Ιράν. Αλήθεια σας λέω. Χίλιες φορές το φτωχό «Πέρασμα» παρά το ανέκδοτο «Sugarland».

ΒΑΘΜΟΙ=5 (τρυφερό)

ΒΑΘΜΟΙ=5

(τίμιος ο φτωχός)

Μισό ναι, μισό όχι

Δεύτερη γαλλική επιλογή με τον «Μολιέρο» του Λορέν Τιράρ. Με προβλήματα κι αυτή. Όπου συμβαίνει αντίφαση, σκηνοθετική και ερμηνευτική. Ο νέος και ωραίος πρωταγωνιστής Ρομέν Ντουρί να παίζει και ν΄ ακολουθεί αναχρονιστικό και παλιομοδίτικο κώδικα ερμηνείας. Και ο παλιός, ο δεύτερος, Φαμπρίς Λουκινί να ερμηνεύει μοντέρνα, λιτά, μοναδικά.

Η αντίφαση ακόμα πιο βαθιά, αν σκεφτεί κανείς ότι ο Μολιέρος- τον οποίο υποδύεται ο Ντουρί- υπήρξε καινοτόμος, πρωτοπόρος και εκσυγχρονιστής, διαπλέκοντας τη φάρσα με το δράμα, τις συμπτώσεις με τις τραγικές κορυφώσεις και τις μεταμορφώσεις με διακριτικές, τραγικές, υποδηλώσεις. Και αν σκεφτεί κανείς ότι ο μεγαλέμπορος και ζάπλουτος Ταρτούφος που τον υποδύεται ο μικροσκοπικός Λουκινί, είναι ο ξιπασμένος, ο άθλιος και απ΄ όλους καρπαζωμένος.

Δηλαδή, είτε επειδή ο Τιράρ τον άφησε ανεξέλεγκτο, είτε υποκλινόμενος στο όνομά του και προσδοκώντας στην εμπορικότητά του, τον οδήγησε και ενθάρρυνε τον ναρκισσισμό του. Μ΄ ένα λόγο, ο Ντουρί μετατρέπει τον Μολιέρο σε έναν ωραίο γκόμενο που ρίχνει την στερημένη και απατημένη σύζυγο του ξιπασμένου μεγαλέμπορα. Έτσι τι είναι ο δημιουργός του «Μισάνθρωπου»; Παιχνίδι μεταμορφώσεων. Τι είναι η ταινία; Γαϊτανάκι συμπτώσεων.

Μέσα σ΄ αυτές τις μυλόπετρες φυσικό να συνθλιβούν και τα ερμηνευτικά προσόντα τής Λάουρα Μοράντε. Χωρίς ρόλο και ουσιαστικό λόγο, απλώς περιφέρει τα πλούσια κάλλη της. Τι μένει;

Η υποδειγματική, δωρική ερμηνεία του Λουκινί (μέγιστο εργαλείο). Μερικές καλογραμμένες ατάκες. Και ένα πρώτης τάξεως υποδόριο σχόλιο. Καθρέφτης νεόπλουτου κάθε εποχής και κάθε στιγμής.

Με τα λεφτά

«Μολιέρος»

Δεύτερος ο πρωταγωνιστής Ρομέν Ντουρί Πρώτος ο δευτεραγωνιστής Φαμπρίς Λουκινί Πέτα τη μισή και κράτα την άλλη μισή

ΒΑΘΜΟΙ=5

(Ηalf and half)

ν΄ αγοράσει ταλέντο συγγραφέα. Με τα λεφτά ν΄ αγοράσει αρχοντικούς τρόπους. Με τα λεφτά ν΄ αγοράσει καλλιτεχνική φλέβα. Με τα λεφτά ν΄ αγοράσει την εύνοια και την καρδιά μιας νέας κοπέλας. Έτσι ο Μολιέρος τού τρώει την γυναίκα. Έτσι ένας χρεοκοπημένος αριστοκράτης τούς τρώει το χρυσάφι. Κι έτσι ταμπούρλο το άδειο του κεφάλι! Με δυο λόγια: Ο Ζαν Μπαπτίστ Ποκελέν σε ηλικία μόλις 22 Μαΐων, καταδιωκόμενος από τους δανειστές του, βρίσκει καταφύγιο στην προσφορά ενός ξιπασμένου, ζάπλουτου έμπορα της Γ αλλίας του 1644. Θα με μάθεις να γράφω ερωτικές επιστολές να κατακτήσω την ωραία της καρδιάς μου κι εγώ θα πληρώσω τα δάνεια και τη φυλακή σου. Έτσι μεταμφιεσμένος σε παπά, ο Μολιέρος πέφτει πάνω στην σύζυγο του αφεντικού του. Μικροσκοπικός σε όλα, εκτός από το πουγκί του!


Κλαρίνα και καμπινές Αμερικής

«Σκάσε και τραγούδα» (Shut up and sing): Ντοκιμαντέρ της Μπάρμπαρας Κοπλ (Ηarlan County) και της Σεσίλιας Πεκ με «θέμα» την παρόλα εναντίον Μπους, εισβολής, πολέμου, Ιράκ και πατριδογνωσίας που δημοσίως τόλμησε να εκστομίσει η Νάταλι Μέινς, μία από τις τέσσερις μεγαλοκοπέλες του folk συγκροτήματος Dixie Chicks. Μωρή- είπαν οι χρυσαυγίτες της τριτοκοσμικής Αμερικής.

ΒΑΘΜΟΙ=4

(ζουρνάδες, νταούλια, κλαρίνα Αμερικής. Πριτς!)

Τι δουλειά έχετε, εσείς οι γκόμενες του Ντίξι, με την πολιτική; Σκάσε και τραγούδα! Ως εκ τούτου στάχτες τα CD, αποκαΐδια τα άλμπουμ, άκρα του τάφου σιωπή στα ραδιόφωνα και ροχάλες στις συναυλίες και τα δισκομάγαζα. Τόση ελευθερία, τέτοια δημοκρατία. Η υστερία και ο φανατισμός παρέα με την σημαία. Όμως το σλόγκαν των διαφημιστών λέει every publicity is a good publicity. Έτσι 100 εκατομμύρια δολάρια από συναυλίες και ένα από τα πιο πετυχημένα συγκροτήματα όλων των εποχών. Πλούσιο το ρεπορτάζ, φτωχό το ντοκιμαντέρ. «Νorbit» του Μπράιαν Ρόμπινς. Ο καμπινές της κωμωδίας. Όπου Έντι Μέρφι σε τριπλό ρόλο. Ένας με κεφάλι σαν πεπόνι και μυαλό κωθωνιού. Ένας δεύτερος – η γυναίκα του πρώτου- με ξίγκια και αρωματισμένα… αέρια. Και ο τρίτος, ένα χούφταλο από την Κίνα, ο δάσκαλος με μυωπία. Τι να πω και τι να γράψω. Μόνο ως σποτάκι για την καταπολέμηση της παχυσαρκίας. Κάθε λίγο και λιγάκι το βλέμμα μου έπεφτε στο ταβάνι μη με πάρουν τα σκάγια. Πλάκα πλάκα θα μας πάρουν με τα κόπρανα τα μυρωδάτα!

ΒΑΘΜΟΙ=0

(με καζανάκι)