Τα παλικαράκια δεν φορούν κραγιόν

Οι απροκάλυπτες απόψεις και η έκδηλη επιθετικότητα δεν διευκολύνουν βέβαια τον ανυποψίαστο αναγνώστη. Η περιβόητη δυσκολία των έργων του Γκομπρόβιτς δεν περιορίζεται ωστόσο στα πιο πάνω. Στην Πορνογραφία (1960), όπως και στα υπόλοιπα βιβλία του, ο Πολωνός δείχνει να μην έχει εκφραστικούς φραγμούς. Από το βάθρο του πρωταγωνιστή-αφηγητή περιποιείται τα υπόλοιπα πρόσωπα με υβριστικούς και ειρωνικούς χαρακτηρισμούς. Απευθύνει απροειδοποίητες ρητορικές ερωτήσεις στον αναγνώστη. Εναλλάσσει το κομψό και λόγιο στυλ με ακατέργαστες εκφράσεις. Σε μερικά σημεία παραθέτει σιδηρόδρομους από συνώνυμα και σε άλλα επαναλαμβάνει την ίδια λέξη πάμπολλες φορές. Τα αποσιωπητικά, ο ημιτελής λόγος και το τραύλισμα αφθονούν. Το χιούμορ κατεδαφίζει και ισοπεδώνει. Η ψυχολογία βάθους δίνει έξαφνα τη θέση της σε αυθαίρετες ενέργειες των δρώντων. Όποτε κάποιο πρόσωπο χαλάει τη συμμετρία, ο συγγραφέας είτε το εξαφανίζει είτε το ξεπαστρεύει.

Η ομοφυλοφιλία
Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, υπάρχει και το ζήτημα της ομοφυλοφιλίας του συγγραφέα. Στην Πορνογραφία λοιπόν, όπως και σε άλλα γραπτά του, ο Γκομπρόβιτς δεν επιχειρεί να δώσει κανένα ειδικό βάρος στην ιδιαιτερότητά του ούτε να τη φορτίσει με ηθικά συμφραζόμενα. Στα έργα του δεν υπάρχουν καθαγιασμένοι μειονοτικοί έρωτες. Τα παλικαράκια δεν φορούν κραγιόν στη σκοτεινιά των υπνοδωματίων τους. Οι ώριμοι δεν φλερτάρουν τους άγουρους με χρήση ρομαντικών αρχαιοελληνικών στοχασμών. Οι ομοφυλόφιλοι, αντίθετα, είναι εξίσου χυδαίοι με όλους τους άλλους ανθρώπους. Μονίμως κοιτούν ολόγυρα ψάχνοντας για σεξουαλικά

Witold Gombrowicz

ΠΟΡΝΟΓΡΑΦΙΑ

ΜΤΦ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΕΚΔ. ΝΕΦΕΛΗ, 2007 ΣΕΛ. 269, ΤΙΜΗ: 16,50 #

αντικείμενα προς εκμετάλλευση και πασχίζουν να τα ρυπάνουν με χρήση κάθε είδους δολιότητας. Τελικά, για να απολαύσει κανείς τη δουλειά του Πολωνού και να κατανοήσει την πολυτιμότητά της, πρέπει να διαθέτει απαραιτήτως αίσθηση του χιούμορ και ελευθερία πνεύματος. Στην ουσία όλα τα πεζά του είναι γραμμικά, ξεκαρδιστικά, ιδεολογικά κρυστάλλινα. Πίσω δε από τον μισανθρωπισμό και την απολυτότητά τους αναδύονται απελευθερωτικές επιδιώξεις. Για τον Γκομπρόβιτς οι αυθεντίες είναι τουλάχιστον ύποπτες και οι κοινωνικοί διαχωρισμοί γελοίοι. Μέσω μιας σαρωτικής και απομυθοποιητικής σατιρικής στρατηγικής θέλει να θωρακίσει τους ανθρώπους- ειδικά τους νέους- απέναντι στους πάσης φύσεως μέντορες και να τους σπρώξει βίαια στην αυτοπραγμάτωση.