Επιφυλλίδα

Το τεράστιο κεφάλαιο της ανθρωπιστικής δράσης

Η δημόσια λογοδοσία παραμένει ζητούμενο διεθνώς και ο μη κερδοσκοπικός χώρος γίνεται αντικείμενο εξονυχιστικού ελέγχου

O μη κυβερνητικός χώρος, όπου συμμετέχουν και δρουν εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως, βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο αντιθέσεων. Ορισμένοι σχολιαστές καταγγέλλουν συλλήβδην τις «περιώνυμες ΜΚΟ» ως πέμπτη φάλαγγα της παγκοσμιοποίησης, παραμάγαζο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Αφελέστατη θέση που βουλιάζει στην ίδια την αυθαίρετη γενίκευσή της. Εξίσου αφελής όμως είναι και η αποθέωση των ΜΚΟ, η αναγωγή τους σε δήθεν αποκλειστικό φορέα ανανέωσης της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Όποιοι επικαλούνται σφυγμομετρήσεις (που λένε πως η κοινή γνώμη εμπιστεύεται πολύ τις ΜΚΟ και καθόλου τα κόμματα) δεν σκέφτονται τι θα γινόταν αν οι ΜΚΟ διαχειρίζονταν το πολιτικό σύστημα και τα κόμματα ανέπτυσσαν ανθρωπιστική δράση. Άλλοι εσχάτως επιδιώκουν προσωπικό όφελος από το ηθικό κεφάλαιο των ΜΚΟ και αναλαμβάνουν αυτόκλητοι εκπρόσωποί τους.

Πριν από μήνες οι επικεφαλής 11 από τις κυριότερες διεθνείς οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, το περιβάλλον και την κοινωνική ανάπτυξη υπέγραψαν δημοσίως τον πρώτο παγκόσμιο καταστατικό χάρτη λογοδοσίας για τον μη κερδοσκοπικό χώρο. Επιδιώκουν να καταδείξουν πως εκτιμούν βαθύτατα την εμπιστοσύνη του κοινού, ότι δεν την θεωρούν δεδομένη και ότι είναι αφοσιωμένες στη διατήρηση και την εμβάθυνση αυτής της εμπιστοσύνης. Οι οργανώσεις είναι οι Διεθνής Αμνηστία, ΑctionΑid, Διεθνής Συμμαχία CΙVΙCUS για τη Συμμετοχή των Πολιτών, Διεθνής Καταναλωτών, Greenpeace, Οxfam, Διεθνής Συμμαχία Σώστε τα Παιδιά, Survival Ιnternational, Διεθνής Ομοσπονδία Τerre des Ηommes, Διεθνής Διαφάνεια και Παγκόσμια ΧΑΝ.

Ο καταστατικός χάρτης λογοδοσίας διατυπώνει αξίες και αρχές λειτουργίας. Καλύπτει την χρηστή διοίκηση και διαχείριση, την δεοντολογική εξεύρεση πόρων. Κάνει επίσης ρητή αναφορά στον σεβασμό οικουμενικών αρχών (όπως η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου), την ανεξαρτησία, την αποτελεσματικότητα, τη μη διάκριση και τη διαφάνεια. Τονίζει την ανάγκη υπεύθυνου δημόσιου λόγου και ακρίβειας των πληροφοριών. Ιδιαίτερη σημασία έχει όμως πως καταγράφονται οι συμμέτοχοι, όλοι εκείνοι στους οποίους οι ΜΚΟ δηλώνουν υποχρεωμένες να λογοδοτούν για τη δράση τους: οι λαοί και οι μελλοντικές γενεές, τα δικαιώματα των οποίων επιδιώκουν να προστατεύσουν και να προαγάγουν. Τα οικοσυστήματα, τα οποία δεν μπορούν να μιλήσουν ή να υπερασπιστούν τον εαυτό τους. Μέλη και υποστηρικτές, επαγγελματικά στελέχη και εθελοντές. Οι οργανισμοί και τα άτομα που συνεισφέρουν χρηματικούς πόρους, αγαθά ή υπηρεσίες. Οι οργανισμοί-εταίροι των οποίων τις πολιτικές, τα προγράμματα ή τη συμπεριφορά επιθυμούν να επηρεάσουν. Τα μέσα ενημέρωσης και το κοινό εν γένει.

Η σημασία της πρωτοβουλίας είναι μεγάλη καθώς η δημόσια λογοδοσία παραμένει ζητούμενο διεθνώς. Έρχεται μάλιστα σε μια εποχή που ο μη κερδοσκοπικός χώρος γίνεται αντικείμενο εξονυχιστικού ελέγχου, τόσο από εκείνους που θέλουν την άνθησή του, όσο και από όσους επιδιώκουν να υπονομεύσουν το κύρος του.

Στην επιφυλλίδα αποτυπώνονται οι προσωπικές απόψεις του συντάκτη.

Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.