Η ιστορία ενός εύφλεκτου κόσμου

ΣΕ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΟ Κ. ΤΟΥ
ΚΑΦΚΑ, Ο ΟΠΟΙΟΣ ΔΙΑΠΙΣΤΩΝΕΙ ΜΕΡΑ ΜΕ ΤΗ
ΜΕΡΑ ΟΤΙ Η ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΟΝ ΠΥΡΓΟ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ
ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΗ, Ο ΓΚΑΜΠΡΙΕΛ ΝΤΑΝ
ΔΕΝ ΔΥΣΚΟΛΕΥΕΤΑΙ ΝΑ ΒΡΕΙ ΔΩΜΑΤΙΟ ΣΤΟ
ΗΟΤΕL SΑVΟΥ.
Το εφταώροφο ξενοδοχείο με τον χρυσό θυρεό και τον πορτιέρη με τη στολή φαντάζει στα μάτια του «πιο ευρωπαϊκό απ΄ όλα τ΄ άλλα ξενοδοχεία της ανατολής». Του υπόσχεται νερό, σαπούνι, εγγλέζικα αποχωρητήρια, ασανσέρ, καμαριέρες με άσπρα σκουφάκια, ηλεκτρικές λάμπες που φέγγουν μέσα από ροζ και πράσινα αμπαζούρ, και κρεβάτια με αφράτα στρώματα και πουπουλένια παπλώματα. Με άλλα λόγια, ό, τι του χρειάζεται για να ξεκινήσει την καινούργια του ζωή.

Γιατί η ουσιαστική διαφορά του τοπογράφου Κ. από τον Γκάμπριελ Νταν είναι ότι ενώ ο ήρωας του Κάφκα μοιάζει να γεννιέται τη στιγμή που αντικρύζει τον άδειο ουρανό πάνω από το τραγελαφικό οικοδόμημα του Πύργου, ο αφηγητής του Ηotel Savoy κουβαλάει μαζί του το βάρος της προηγούμενης ζωής του. Έξι ολόκληρα χρόνια πολέμου και αιχμαλωσίας, έξι χρόνια «μεγάλης μοναξιάς» που τον χωρίζουν από τον κόσμο στον οποίο ζει. Για τον Κάφκα η πραγματικότητα είναι μια τεράστια μηχανή της οποίας η κινητήριος δύναμη παραμένει απροσπέλαστη στη συνείδηση, ένα είδος λαβύρινθου ο οποίος συνθλίβει με τον παραλογισμό του κάθε απόπειρα κατανόησής του. Για τον Γιόζεφ Ροτ η αδυναμία της κατανόησης οφείλεται στο στρώμα της μοναξιάς που χωρίζει τη συνείδηση από την πραγματικότητα του κόσμου της, σ΄ έναν πυρήνα από «ανείπωτο» που, ενώ την κρατάει σε εγρήγορση, της απαγορεύει να ξεπεράσει τα όριά της.

Και στη μία και στην άλλη περίπτωση η πραγματικότητα αποδεικνύεται εξίσου ισχυρή. Στο τέλος του Πύργου, ο Κ. μοιάζει να μην έχει μετακινηθεί ούτε μέτρο από το σημείο εκκίνησης, στο τέλος του Ηotel Savoy ο Γκάμπριελ Νταν δεν έχει καταφέρει να ανοίξει ούτε ένα μικρό διαδρομάκι μέσα από τα έξι χρόνια μοναξιάς που τον χωρίζουν από τον κόσμο του,

Joseph Roth

HΟΤΕLSΑVΟΥ

ΜΤΦ. ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΙΔΟΥ ΕΚΔ. ΑΓΡΑ, 2007 ΣΕΛ. 176, ΤΙΜΗ: 13 #

όσο κι αν αυτός μοιάζει να του έχει αποκαλύψει γενναιόδωρα, όσο πιο γενναιόδωρα γίνεται, τα μυστικά κλειδιά του.

Η προσγείωση του πρώην αιχμαλώτου πολέμου στη ζωή έχει πετύχει, όμως τίποτε δεν έχει αλλάξει μέσα του. Ούτε ο ίδιος έχει γίνει σοφότερος, ούτε εμείς έχουμε κατανοήσει τον μηχανισμό όλων αυτών των κινήσεων οι οποίες, χωρίς καμία δραματική διάθεση, με την ακρίβεια και την ψυχρότητα κινήσεων που καταγράφονται πίσω από το τζάμι ενυδρείου παρασύρουν όλο το συνονθύλευμα της ανθρώπινης ζωής που κατοικεί στο Ηotel Savoy.

Καλώς ήλθατε στον κόσμο του τέλους της νεωτερικότητας, στο θέατρο της νεωτερικότητας στα πρόθυρα νευρικής κρίσης. Δεν είναι τυχαίο που ο Γιόζεφ Ροτ μπορεί να διαβαστεί σήμερα, ενδεχομένως πιο κυριολεκτικά από όσο διαβάστηκε όσο ήταν εν ζωή (πέθανε το 1939). Ίσως γιατί σήμερα μπορούμε να διαβάσουμε το Ηotel Savoy, απαλλαγμένο από το βάρος της κοινωνικής παραβολής, με τον ίδιο τρόπο που μπορούμε να διαβάσουμε τον Πύργο του Κάφκα απαλλαγμένο από τις θεολογικές του παρηχήσεις.