Δεν υπάρχουν πια «τέρατα»

Μέχρι το 1970 τα πράγματα τα έσωζε ο λαϊκός κινηματογράφος. Ο Βέγγος έπαιξε στο σινεμά δεκαπλάσιους ρόλους από όσους έπαιξε στο θέατρο. Ο Φωτόπουλος, ο Αυλωνίτης, η Βασιλειάδου, ο Ηλιόπουλος, η Βουγιουκλάκη, η Καρέζη, ο Διανέλλος, ο Ζερβός, ο Παπαμιχαήλ, ο Παπαγιαννόπουλος έπαιξαν εικοσαπλάσιους ρόλους από το σύνολο της θεατρικής τους βιογραφίας. Σήμερα τον ρόλο αυτόν παίζει η τηλεόραση, αλλά εκεί το πράγμα είναι συνώνυμο με την παγίδα, γιατί η προχειρότητα των παραγωγών και ο διαφορετικός τρόπος υπόκρισης (γκρο πλαν) υποχρεώνει τους ηθοποιούς και κυρίως τους νέους να κατασκευάζουν κλισέ και, δυστυχώς, να παίζουν, να υποκρίνονται μόνο όταν μιλούν, γιατί συχνά όταν ακούν το πλάνο είναι σφήνα εκ των υστέρων. Αν αυτή η τεχνική μεταφερθεί στο θέατρο, και μεταφέρεται, ο ηθοποιός γίνεται ένα περίεργο νευρόσπαστο που υποκρίνεται όταν μιλά και χαλαρώνει όταν ακούει και στη σκηνή δεν υπάρχει κάδρο και γκρο πλαν!

Δεν συμβαίνουν όλα αυτά στο δικό μας μόνο θέατρο. Διεθνώς δεν υπάρχουν πλέον υποκριτικά θηρία, τέρατα, ενώ υπάρχουν χαρισματικοί καλλιτέχνες. Ο Λόρενς Ολιβιέ στα απομνημονεύματά του σημειώνει πως στην εποχή που βγήκε στο θέατρο δεν υπήρχε Άγγλος θεατρίνος που να μη γνωρίζει απέξω όλον τον Σαίξπηρ, όλους τους ρόλους γυναικείους και ανδρικούς. Όταν εκείνος πρωτοεμφανίστηκε σε έναν περιοδεύοντα θίασο έπαιξε την «Κατερίνα» από το «Ημέρωμα της Στρίγγλας» και συνέβη συχνά να εναλλάσσεται από πόλη σε πόλη στους ρόλους του Ιάγου και του Οθέλλου με τον Γκίλγκουντ.

Ο Κατράκης μού έλεγε πως έπαιξε στην Καλαμάτα τον Αρμάνδο στην «Κυρία με τις καμέλιες» χωρίς πρόβα και χωρίς να τον έχει παίξει ποτέ στο παρελθόν με τον υποβολέα, αλλά και συνεχώς γονατιστός επί σκηνής γιατί η θιασάρχης Ελένη Χαλκούση, όντας μικρόσωμη, δεν ανεχόταν να έχει πρωταγωνιστή ψηλότερον από αυτήν. Και ο Κατράκης ήταν και δίμετρος!

Εν τέλει και στη θεατρική πείρα ισχύει το ποιοτικό άλμα της μαρξιστικής διαλεκτικής. Η συσσώρευση ποσότητας επιφυλάσσει συχνά σε μια κατάσταση την αλλαγή ποιότητας.