Ο Νίξον στην Αθήνα (μέσω Κίνας)

Η Εθνική Λυρική Σκηνή προσκαλεί στην Αθήνα την πιο διάσημη (πολιτική) αμερικανική όπερα, του μινιμαλιστή συνθέτη Τζον Άνταμς «Ο Νίξον στην Κίνα», για τέσσερις παραστάσεις στο Μέγαρο Μουσικής.

Σε όποια σκηνή κι αν προσγειώθηκε (Χιούστον, Νέα Υόρκη, Ουάσιγκτον, Άμστερνταμ, Εδιμβούργο, Λος Άντζελες, Παρίσι, Λονδίνο, Φρανκφούρτη, Ελσίνκι) το προεδρικό αεροπλάνο του Νίξον προκάλεσε ενθουσιασμό! Μελωδική, κινηματογραφική, με σύγχρονο μουσικό ιδίωμα και σκηνική δύναμη η παράσταση που πρωτοπαρουσιάστηκε το 1987, έγινε δημοφιλής και μέσα σε είκοσι χρόνια απέκτησε και το κύρος κλασικού. Περισσότερο από κάθε άλλο έργο του 20ού αιώνα, η όπερα «Ο Νίξον στην Κίνα» αντιπροσωπεύει την αμερικανική κουλτούρα και το καινούργιο είναι ότι βάζει την σύγχρονη ιστορία στον κόσμο της όπερας. Χαρακτηρίστηκε ως «η πρώτη όπερα σε ύφος CΝΝ», επειδή ο τρόπος που πραγματεύονται οι δημιουργοί το θέμα πηγάζει από την αισθητική των κυρίαρχων αμερικανικών ΜΜΕ.

Η ιδέα ξεκίνησε από τον τολμηρό σκηνοθέτη Πίτερ Σέλαρς, ο οποίος πρότεινε στον συνθέτη να γράψει ένα έργο με αφορμή την επίσκεψη του προέδρου των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Νίξον στην Κίνα τον Φεβρουάριο του 1972.

Ήταν η εποχή της φθοράς του Νίξον, όχι μόνον από το σκάνδαλο Γουοτεργκέιτ αλλά από ένα γενικότερο επικριτικό κλίμα για τον πρόεδρο ο οποίος έστειλε τη γενιά του Άνταμς στο Βιετνάμ.

Παρ΄ ότι πολλά στοιχεία παρέπεμπαν τον «Νίξον» στη σάτιρα, τελικά ο συνθέτης, ο σκηνοθέτης και η Άλις Γκούντμαν που

ΙΝFΟ

Στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη (Βασ. Σοφίας, τηλ. 2107282.333)
στις 20, 22, 26 και 28 Απριλίου.

έγραψε το λιμπρέτο σε ομοιοκατάληκτα δίστιχα αντιμετώπισαν το θέμα ως ηρωική όπερα. Γι΄ αυτό μην περιμένετε αντιαμερικανική ματιά, αλλά μια αμερικανική ιστορία σκηνοθετημένη ρεαλιστικά, με εντυπωσιακά σκηνικά και ενδιαφέροντα μουσικά κομμάτια, που εστιάζει στη συνάντηση του Νίξον με τον Μάο και τον Τσου Εν Λάι- είναι η αρχή των διπλωματικών σχέσεων των δύο «αυτοκρατοριών».

Το έργο επιχειρεί να αποδώσει τα ψυχολογικά πορτρέτα των πρωταγωνιστών, αντιδιαστέλλοντας ταυτόχρονα τους διαφορετικούς πολιτισμούς. Στην τρίτη και τελευταία πράξη, συμπυκνώνεται όλη η δράση: Οι κεντρικοί ήρωες επί σκηνής- ο καθένας στο κρεβάτι τουτραγουδάνε ό,τι σκέφτονται, με μια εσωστρέφεια που έρχεται σε αντίθεση με την εξωστρέφεια του «πρωτοσέλιδου» που κυριαρχεί στις δύο προηγούμενες πράξεις. Έτσι, «ακούμε» τις αναμνήσεις τους από την δεκαετία του ΄40: ο Μάο θυμάται τις μάχες της Επανάστασης, ο Νίξον το χαμπουργκεράδικο που έστησε στον πόλεμο κι ο Τσου Εν Λάι καταλήγει με το διάσημο τραγούδι- ερώτημα «Ηow much of what we did was good?» (Τι κάναμε σωστό, τι λάθος;).

«Στον 21ο αιώνα οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα είναι σαφώς οι δύο υπερδυνάμεις ενός κόσμου όπου το σοβιετικό μπλοκ και η μαρξιστική ιδεολογία έχουν σαρωθεί, το καπιταλιστικό μοντέλο έχει παγκοσμιοποιηθεί, ακόμα και οι πληροφορίες διοχετεύονται από τα διεθνή μέσα», παρατηρεί 20 χρόνια μετά ο σκηνοθέτης Πίτερ Σέλαρς. Και καταλήγει στο ρητορικό ερώτημα «Φανταζόταν ο Μάο την ανάδυση μιας πάμπλουτης τάξης διεθνών καπιταλιστών στη Σαγκάη και στο Πεκίνο, ή τη σφραγίδα Μade in China σε κάθε καταναλωτικό προϊόν;».