«Μισή καλόγρια, μισή πόρνη»

Η Αχμάτοβα παρέμεινε έως το τέλος μια ποιήτρια με ακατάβλητο συγγραφικό πείσμα. Μια γυναίκα που χρησιμοποίησε τη ζωή της ως συγγραφικό καύσιμο.

Μια Ρωσίδα διανοούμενη που έζησε στο πετσί της τη σοβιετική λογοκρισία και τη σοβιετική τρομοκρατία. Ο άντρας της δολοφονήθηκε. Ο γιος της εξορίστηκε. Η ίδια διώχθηκε συγγραφικά. Κατηγορήθηκε για δουλοπρέπεια έναντι της Δύσης και ξενομανία. Θεωρήθηκε «εκπρόσωπος του αντιδραστικού σκοταδισμού και της αποστασίας στην πολιτική και την τέχνη». Χαρακτηρίστηκε θρύψαλο της αριστοκρατικής κουλτούρας, «μισή καλόγρια, μισή πόρνη». Παρά τον πόλεμο που υπέστη, τις κακουχίες που αντιμετώπισε, τα προσωπικά δράματα, η Αχμάτοβα δεν σταμάτησε να γράφει. Έγραφε και κατέστρεφε το έργο της. Το μάθαινε απέξω και το διέδιδε. Ο δεύτερος κύκλος της αναγνώρισής της ήρθε από την Ευρώπη. Ήταν πια μια ώριμη και καταβεβλημένη κυρία. Αντιμετώπιζε τις τιμές με καρτερία και λεπτή ειρωνεία- δεν μπορούσαν πλέον να θρέψουν τη συγγραφική ματαιοδοξία της.

Η περίπτωση της Αχμάτοβα – μαζί με αυτήν της Τσβετάγεβα, του Παστερνάκ, του Μαντελστάμ- αποτελεί, ανάμεσα στα άλλα, ένα ηχηρό και παρήγορο παράδοξο. Σηματοδοτεί τον θρίαμβο της τέχνης επί της πολιτικής και αποδεικνύει την ανθεκτικότητα της ποίησης. Καμιά φορά, τα ποιήματα αποδεικνύονται πιο ισχυρά από τα ψηφίσματα και οι ποιητές πιο πείσμονες, πιο δαιμόνιοι και πιο αποτελεσματικοί από τους απανταχού κομματάρχες.