«Άννα πασών των Ρωσιών»

Ο ΧΕΣΝΕΡ ΓΡΑΦΕΙ ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΘΥΕΛΛΩΔΗ
ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΑΧΜΑΤΟΒΑ.
ΕΜΠΑΘΕΙΣ ΕΡΩΤΕΣ, ΤΡΕΙΣ ΓΑΜΟΙ,
Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΜΟΝΤΙΛΙΑΝΙ. ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ
ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΑΝ ΤΗΝ
ΟΚΤΩΒΡΙΑΝΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ
ΖΝΤΑΝΟΦ ΜΙΛΑ ΓΙΑ «ΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΤΡΕΛΑΜΕΝΗΣ
ΚΥΡΙΑΣ ΤΟΥ ΣΑΛΟΝΙΟΥ ΠΟΥ ΚΙΝΕΙΤΑΙ
ΜΕΤΑΞΥ ΜΠΟΥΝΤΟΥΑΡ ΚΑΙ ΣΤΑΣΙΔΙΟΥ». Η
«ΑΝΝΑ ΠΑΣΩΝ ΤΩΝ ΡΩΣΙΩΝ» ΟΜΩΣ ΔΕΝ
ΛΥΓΙΖΕΙ ΜΕ ΤΙΠΟΤΑ
«Ποτέ δεν θα αποκτήσεις εσύ σαλόνι, τον πιο ενδιαφέροντα επισκέπτη θα τον παίρνεις πάντα μαζί σου στην κρεβατοκάμαρα». Αυτό έλεγε μισοαστεία μισοσοβαρά ο Γκουμιλιόφ, ποιητής και πρώτος σύζυγος της Αχμάτοβα, πειράζοντάς την. Το αρραγές τσιμέντο της κομμουνιστικής ηθικολογίας δεν ανέχτηκε την ελεύθερη ζωή της Αχμάτοβα- κυρίως όταν κατάλαβε πως δεν έχει να περιμένει από αυτήν ωδές στο καθεστώς και ποιητικές γονυκλισίες. Από τη μουδιασμένη αποδοχή του έργου της, οι σύντροφοι πέρασαν γρήγορα στην αντεπίθεση. Ενδεικτική είναι η αντίδραση της εφημερίδας «Πράβντα», κεντρικού οργάνου του καθεστώτος: «… η Αχμάτοβα, με το στομφώδες, ψαλμωδικό ύφος της παλιάς πίστης απήγγειλε κάτι για νεκρούς […].

Η Άννα Αχμάτοβα (1889-1966)

υπήρξε εμβληματική μορφή της σοβιετικής ποίησης. Ποιήτρια με αδιαπραγμάτευτο ταλέντο, έγινε γνωστή και τιμήθηκε στην Ευρώπη προς το τέλος του βίου της. Η ταραχώδης ζωή της ενίσχυσε το ενδιαφέρον για την ποίησή της.

Έρωτες, γάμοι, ισχυρά αισθήματα. Ένας γιος που ποτέ δεν χάρηκε τη μητέρα του. Το καθεστώς που προσπάθησε να τη γονατίσει.

Η συγγραφέας κατέστρεφε τα γραπτά της και κρατούσε προφορικό αρχείο του έργου της. Μάθαινε τα ποιήματά της απέξω, αυτός ήταν ο ασφαλής τρόπος που μηχανεύτηκε, για να σώσει και να σωθεί. Οι στίχοι της κυκλοφορούσαν σε όλη τη Ρωσία στόμα στόμα. Η Αχμάτοβα έμεινε έξω από τη χορεία των εντεταλμένων ποιητών. Μόνο μια φορά έγραψε ωδή στον Στάλιν και στο σοβιετικό κράτος, προσδοκώντας να διασφαλίσει τη ζωή του γιου της, αλλά και τη δική της. Χρησιμοποίησε όλα τα τερτίπια της κομματικής ποίησης με υπονομευτική ειρωνεία. Κανένας δεν πίστεψε ότι η Αχμάτοβα εννοούσε τους κομματικούς ύμνους που δημοσίευσε.

Υπήρξαν μελετητές που τη στοίχισαν με τη Σαπφώ. Ήταν και οι δυο ερωτικές ποιήτριες. Θεματογράφησαν τον πόθο, τις αισθήσεις, τα αισθήματα. Η Αχμάτοβα ωρυόταν στον Γκουμιλιόφ: «Δεν γράφω γυναικεία ποίηση», έλεγε. Όχι πως υποδύθηκε ποτέ το αντρικό γράψιμο. Όμως οι σιροπιαστές λέξεις και τα στομφώδη αισθήματα ή τα ροζ στιχάκια ημερολογίου δεν ήταν καθόλου του γούστου της. Η Αχμάτοβα έγραφε ποιήματα με ισχυρές εικόνες που καρφώνονται στο μάτι, πυκνό δίχτυ συμπαραδηλώσεων και επιμελημένη γλώσσα.

Βόλφγκανγκ Χέσνερ

ΑΝΝΑ ΑΧΜΑΤΟΒΑ

Η ΘΥΕΛΛΩΔΗΣ ΖΩΗ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΠΟΙΗΤΡΙΑΣ

ΜΤΦ. ΑΝΙΤΑ ΣΥΡΙΟΠΟΥΛΟΥ, ΑΠΟΔ. ΠΟΙΗΜΑΤΩΝ: Γ. ΑΝΤΙΟΧΟΥ, ΠΡΟΛ. ΜΥΡΣΙΝΗ ΓΚΑΝΑ, ΕΚΔ. ΜΕΛΑΝΙ 2007, ΣΕΛ. 224,
ΤΙΜΗ: 17 ΕΥΡΩ

Ελευθερία
Η Αχμάτοβα αρνήθηκε τις εύκολες ταμπέλες. Είχε συγγραφικό πείσμα. Τόνιζε με έμφαση στα ποιήματά της το δικαίωμα για την ποιητική της αυτοπραγμάτωση. Το δικαίωμά της στην καλλιτεχνική ανεξαρτησία και ελευθερία. Στον σαρκοφάγο πρώτο γάμο της με τον ποιητή Γκουμιλιόφ, συγκρούστηκαν δυο ισχυρές ποιητικές προσωπικότητες. Αυτό και μόνο αρκούσε για να κάνει τον συζυγικό τους βίο αβίωτο. Όμως στους ιστορικούς καβγάδες ήρθαν να προστεθούν προβλήματα της καθημερινότητας. «Στο σπίτι τους έβρισκες με κόπο ένα πιρούνι ή ένα γερό φλιτζάνι, ούτε λόγος βέβαια να γίνεται για οτιδήποτε φαγώσιμο».

Ο Βόλφγκανγκ Χέσνερ συναιρεί στο βιβλίο του εργοβιογραφικές πληροφορίες και κειμενοκεντρικές παρατηρήσεις. Η βιογραφία του συμπληρώνεται από Χρονοδιάγραμμα, Μαρτυρίες, Βιβλιογραφία. Το κείμενό του περιέχει μακρά ποιητικά αποσπάσματα. Ο βιογράφος επιχειρεί να προσεγγίσει την ποιητική προσωπικότητα και το έργο της Αχμάτοβα μέσα από τον θυελλώδη βίο της, την ταραγμένη εποχή στην οποία έζησε, τα ποιήματά της: «Ποιητική Συντεχνία» και Ρώσοι «ακμεϊστές», διαγραφή από την Ένωση Συγγραφέων, απαγόρευση άσκησης επαγγέλματος, πολτοποίηση του έργου της, προσπάθειες να της αφαιρεθούν ακόμη και τα δελτία τροφίμων. Παιδική ηλικία με ροζ συννεφάκια, αβίωτος έγγαμος βίος, συνάντηση με τον Μοντιλιάνι, ερωτικές περιπέτειες, ταραγμένη και ενοχική σχέση με τον γιο της, Λεβ.