Αρχαία ντίβα αθάνατη

ΤΗΝ 1η ΜΑΡΤΙΟΥ ΤΟΥ 1821, ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΑΓΑΛΜΑ ΠΟΥ
ΟΝΟΜΑΣΤΗΚΕ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΤΗΣ ΜΗΛΟΥ ΠΕΡΑΣΕ ΤΙΣ ΠΥΛΕΣ
ΤΟΥ ΛΟΥΒΡΟΥ. Η ΣΥΝΑΡΠΑΣΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΠΑΓΩΓΗΣ
ΤΗΣ ΕΙΝΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΕΝΟΣ ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑΤΟΣ ΛΙΓΟΥΣ ΜΗΝΕΣ ΠΡΙΝ ΞΕΚΙΝΗΣΕΙ Ο ΑΓΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Ο ΤΑΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ ΤΗΝ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΣΕ ΕΝΑ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ
Μήλος, 15 Απριλίου 1820. Κάτω από έναν σωρό από πέτρες σε ένα χωράφι δίπλα στο ρωμαϊκό θέατρο, ο χωρικός Γιώργος Κεντρώτας βλέπει το γυμνό μπούστο μιας μαρμάρινης γυναίκας και λίγo πιο κει τα πόδια της με τον χιτώνα που έπεφτε από τη μέση της. Του το έδειξε ο παραγιός του, ο Ανδρέας Καλοκαιρινός που ύστερα από χρόνια θα φέρει στον κόσμο τον Μίνωα Καλοκαιρινό, ανασκαφέα της Κνωσσού πριν από τον Έβανς. Ο Κεντρώτας με τη σειρά του, θα δείξει το ξεθαμμένο άγαλμα σε έναν νεαρό δόκιμο του Γαλλικού Πολεμικού Ναυτικού, που περιηγείται στην περιοχή περιμένοντας να ανεφοδιαστεί το πλοίο του. Αυτός, ο Ολιβιέ Βουτιέ, οπαδός του Βοναπάρτη στην εποχή της Παλινόρθωσης των Βουρβόνων και μελλοντικός αγωνιστής στο πλευρό των εξεγερμένων Ελλήνων, θα είναι ο πρώτος που θα σχεδιάσει το εύρημα κι εκείνη η πρώτη του εικόνα θα λειτουργήσει σαν καταλύτης, προκαλώντας τις αλυσιδωτές αντιδράσεις που θα οδηγήσουν τη γυμνόστηθη κόρη στο μουσείο. Τρομερή περιπέτεια. Τα έχει όλα: συμπτώσεις, σιωπές και παραχαράξεις της ιστορικής αλήθειας, παραμυθία, ισχυρούς συμβολισμούς και ιδεολογικό φορτίο, οικονομική πτυχή, υπαρξιακή διάσταση για τους εμπλεκομένους, και αρχαιολαγνεία. Αυτά είναι που ενδιαφέρουν τον Τάκη Θεοδωρόπουλο, ο οποίος πατάει σε ένα ιστορικό γεγονός αλλά αρνείται να γράψει τόσο ένα παραδοσιακό ιστορικό μυθιστόρημα, όσο και ένα μεταμοντέρνο σαν τα Σπασμένα χέρια της Αφροδίτης της Μήλου

Τάκης Θεοδωρόπουλος

ΤΟ ΑΡΙΣΤΕΡΟ ΧΕΡΙ ΤΗΣ ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ

ΕΚΔ. ΩΚΕΑΝΙΔΑ, 2007 ΣΕΛ. 228

(Άγρα 2002) του Νάνου Βαλαωρίτη. Το σκίτσο, λοιπόν, θα γαργαλίσει το ενδιαφέρον του Ντυμόν ντ΄ Υρβίλ, βασιλόφρονα φυσιοδίφη και κατοπινού εξερευνητή του Ν. Πόλου, ο οποίος καταφθάνει την επομένη και σπεύδει να καπηλευθεί την ανακάλυψη προκειμένου να το προσφέρει, έστω και… κουλό, στον βασιλιά του. Έτσι, ετοιμάζεται να ταξιδέψει στην Κωνσταντινούπολη για να κάνει την πρόταση στον γραμματέα του Γάλλου πρέσβη, κόμη ντε Μαρσελύς, μελλοντικό ακαδημαϊκό και επίσης βασιλόφρονα, ο οποίος θα θελήσει να αξιοποιήσει πολιτικά το εύρημα. Μόνο που την ίδια μέρα καταπλέει στη Μήλο ο Δημήτριος Οικονόμου, απεσταλμένος του Νικολάκη Μουρούζη, Μεγάλου Δραγουμάνου του οθωμανικού στόλου, με την εντολή να σαρώσει όσα αρχαία κομμάτια βρει στο πέρασμά του. Αυτός είναι που πρώτος θα προτείνει στον Κεντρώτα να αγοράσει το άγαλμα, γεγονός που θα πυροδοτήσει ένα ανελέητο κυνήγι θησαυρού με βροχή από χτυπήματα κάτω απ΄ τη μέση, ώσπου η μαρμάρινη κόρη θα βρεθεί στο Λούβρο. Εκεί θα εξαργυρώσει τη σημασία της.

Στο αριστερό της χέρι, θα πουν, κρατούσε το μήλο της Έριδος, ή αν θέλετε, το μήλο της Ελευθερίας. Θα τη βαφτίσουν Νικηφόρο Αφροδίτη και θα τη συνδέσουν με την κλασική αρχαιότητα, με τον Φειδία ή τον Πραξιτέλη, με την αλήθεια του ελληνικού Γένους. Τι κι αν δεν είναι πουθενά χαραγμένο το όνομά της, τι κι αν αποδειχθεί το 1893 ότι το γλυπτό χρονολογείται από τον 1ο π. Χ αιώνα, τι κι αν ο δημιουργός της είναι άγνωστος, ούτε η ταυτότητά της ούτε η αξία της θα αμφισβητηθούν. Διότι θα έχει πια ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός της εξιδανίκευσής της. Η Αφροδίτη της Μήλου θα γίνει η απόλυτη ντίβα της αρχαιότητας στον σύγχρονο κόσμο και θα λειτουργήσει ως κανόνας του γυναικείου κάλλους. Παράλληλα και ως προπαγανδιστικό εργαλείο, οπότε θα συμφιλιώσει τα γούστα του μεγάλου κοινού με την ελληνική υπόθεση.

Γι΄ αυτήν την περιπέτεια οι ελληνικές μαρτυρίες είναι ελάχιστες, υπάρχει όμως η αλληλογραφία των τριών Γάλλων μνηστήρων της Αφροδίτης. Από εκεί ξεκίνησε ο Θεοδωρόπουλος, που παρακολουθεί την υπόθεση σκαλίζοντας τις παραμικρές λεπτομέρειες, εμβαθύνοντας στους χαρακτήρες των πρωταγωνιστών της και καλύπτοντας τα όποια κενά ή αμφιλεγόμενα σημεία με τη δύναμη της μυθοπλασίας. Και όλα ενορχηστρώνονται στην (ρέουσα) αφήγησή του που τη θέλει να είναι ένας στοχασμός πάνω στο πώς διαχειριζόμαστε την αρχαιότητα. Πόσα χρωστάει άραγε, αναρωτιέται, στην απουσία του αριστερού της χεριού, η προαγωγή της Αφροδίτης σε έμβλημα;