ΣΙΝΕΜΑ

Ο θρίαμβος του μελοδράματος

Πανδαιμόνιο συγκινήσεων, ωκεανός δακρύων. La vie un rose, La Μome, το σπουργιτάκι Εντίτ Πιάφ, Ζωή σαν τριαντάφυλλο. Όπως θέλετε πέστε το. Ορκίστηκα να μην το ξαναδώ αλλά για να το τσεκάρω παραβίασα τον όρκο μου και για δεύτερη φορά βγήκα κολυμπώντας μέσα σε ζουμιά. Ένα από τα μεγαλύτερα μελοδράματα όλων των εποχών!

Πώς γίνεται ένας τόσο νέος κινηματογραφιστής όπως ο Ολιβιέ Νταάν και μάλιστα εικονογράφος αστυνομικών περιπετειών τύπου «Πορφυρών ποταμιών» να βρίσκεται μέσα στην καρδιά του μελοδράματος τόσο γερασμένων εποχών; Απλούστατα. Η μυθολογία αγαπητοί μου. Η μυθολογία. Ακόμα και ο Ζακ Σνάιντερ του βιντεογκέιμ των «300» με χάρτινη- έστω- συγκίνηση κηδεύει τον Λεωνίδα. Το γεγονός είναι ένα και μοναδικό. Η Εντίτ Τζιοβάνα Γκασιόν με το ψευδώνυμο Πιάφ (που στη διάλεκτο της «φυλής» της πα να πει «σπουργιτάκι») είναι ο πλήρης ορισμός της απόλυτης μυθολογίας της γαλλικής ποπ κουλτούρας. Κάθε στιγμή των σαράντα επτά χρόνων που πέρασε από τον πλανήτη Γη ήταν στολισμένη με μια μικρή και μεγάλη τραγωδία. Όλες οι υπερβολές με τις οποίες οι πένες της δημοσιογραφίας διακοσμούν τους θρύλους δημοφιλών ονομάτων από κάθε μεριά της Γης και από κάθε μορφή τέχνης, ήταν μέρος της αληθινής καθημερινότητας αυτού του μικροσκοπικού πλάσματος που γεννήθηκε και μεγάλωσε μέσα σε ανθρώπινα σκουπίδια. Και μόνο η αναφορά μπορεί να προκαλέσει συμφορά.

Πόρνη του φτηνού πεζοδρομίου η μάνα. Ματρόνα επαρχιακού πορνείου η γιαγιά από την πλευρά του πατέρα. Πόρνη η Τιντίν (Εναμουέλ Σενιέ), η μοναδική ύπαρξη που τη μεγαλώνει με ανιδιοτελή αγάπη αληθινής μητέρας. Η μικρή Εντίτ (αυτή η σωστή γαλλική προφορά) έχει πλήρως διχαστεί πριν κλείσει τα εννιά. Γι΄ αυτό- και μοιάζει συμβολικό- παραλίγο να τυφλωθεί από καλπάζουσα κερατίτιδα. Επειδή αρνείται να δει χαμηλά, τα αληθινά, διαρκώς κοιτάει ψηλά, στα φανταστικά. Με απλά λόγια, η ίδια χωρίς να το ξέρει, γράφει το μελόδραμα της Πιάφ.

Οι ταινίες θα προβάλλονται στις αίθουσες από αύριο Πέμπτη

Μελόδραμα όταν ο πατέρας της κάνει ακροβατικά και εκείνη μαζεύει πενταροδεκάρες για ένα πιάτο φαΐ. Το ίδιο μελοδραματικό- γιατί διαρκώς κάτι αόρατο, απειλητικό θα συμβεί- και το πεζοδρόμιο, με το τραγούδι, την πορνεία και τα λεφτά που δίνει σε κάποιο νταβά. Μελόδραμα και ο θάνατος του πρώτου, του μοναδικού, παιδιού της. Το ίδιο και η ανακάλυψή της από τον καμπαρετζή τον «Μπαμπά Λεπλέ» (Ζεράρ Ντεπαρντιέ). Όλα πάνω της, μέσα της, γύρω της βουτηγμένα στο ρομάντζο του λαϊκού μελοδράματος. Η μορφίνη, το αυτοκινητικό ατύχημα, η συντριβή του αεροσκάφους που μετέφερε τον Μαρσέλ, η κατάρρευσή της στη σκηνή του θεάτρου, οι κραυγές της. Τα πάντα. Το αποτέλεσμα είναι αποτυπωμένο πάνω της. Μόλις σαράντα πέντε και μοιάζει γριά πάνω από εκατό χρόνων. «Δεν μπορώ να γυρίσω πια». Εκμαγείο μάσκας αρχαίας τραγωδίας το πρόσωπό της. Πηγάδια τα μάτια της. Θάνατος η ανάσα της. Για τεΤετάρτη λευταία φορά εξαγνίζεται, λυτρώνεται βλέποντας εκεί ψηλά. Οι αρχάγγελοι έρχονται να τη σηκώσουν, να πετάξει πέρα μακριά!

Το μυστικό αυτού του ανελέητου μαστιγώματος των δακρυγόνων των θεατών, είναι ο διχασμός. Ο επίγειος Γολγοθάς την στέλνει στην ουτοπία του Θεού, της αγίας Τερέζας και της μεταθανάτιας λευκής, πάναγνης, φιλεύσπλαχνης ζωής. Αυτό το ασήμαντο, αόρατο, λιλιπούτειο ανθρωπάκι θωρακίζεται με επουράνια αυταπάτη. Αφού κόλαση η ζωή, τότε μοναδική ελπίδα ο παράδεισος των αγαθών. Η σκηνή, που ψελλίζει τραγουδιστά ότι ο Θεός θα έχει δίπλα του όλους όσοι αγαπούν αληθινά και φυσικά την ίδια με τον λατρευτό της παγκόσμιο πρωταθλητή πυγμαχίας Μαρσέλ Σερντάν, σου παίρνει ανάσα και σωθικά!

Έτσι από την πρώτη στιγμή που θα βλέπει το σκοτάδι των σκουπιδιών (ανθρώπινων και πραγματικών) θα είναι ψυχή τε και σώματι στραμμένη προς τον ουρανό. Έτσι κάθε αμαρτία της εξαγνίζεται διαρκώς. Έτσι κάθε τραγικό περιστατικό εκτοξεύεται και εξαφανίζεται στο επέκεινα, το πουθενά. Και έτσι- αυτό είναι το ανατριχιαστικό- η αθωότητα, η παιδική αφέλεια, η αγνότητα, όλα όσα σαρκάζουμε, χλευάζουμε και γελοιοποιούμε κυνικά και συστηματικά, μετατρέπονται διά μιας σε αληθινά συστατικά μιας αληθινής ύπαρξης που έζησε μέσα στον υπόνομο με αισθήματα τόσο ακατέργαστα και πρωταρχικά όπως συμβαίνει σε μικρά παιδιά. Τρομερό. Ο ζωντανός ορισμός του κινηματογραφικού μελοδράματος επιστρέφει θριαμβευτικά γιατί όλα όσα περιγράφονται εδώ είναι πέρα ώς πέρα αληθινά!

Ο Ολιβιέ Νταάν (Dahan), αντιμέτωπος με έναν θρύλο που είναι ικανός να μετατρέψει τις φιλοδοξίες κάθε σκηνοθέτη σε στάχτες και αποκαΐδια, εξήλθε νικητής και στα τρία πεδία. Το πρώτο, ο μύθος. Αδιαφόρησε για τη χρονική σειρά, πέταξε στα σκουπίδια μπόλικα κεφάλαια και πλείστα ονόματα- μεταξύ αυτών και του δικού μας Τεό Σαγκαπό, τελευταίου συζύγου του «σπουργιτιού» – και κράτησε μόνο τα κορυφαία, ακόμα και τα μικροσκοπικά, αρκεί να βάζουν κι αυτά μια μικρή πινελιά σ΄ αυτή την κορυφαία μελοδραματική ζωγραφιά. Το δεύτερο, η μουσική με την αυθεντική φωνή της Εντίτ Πιάφ. Η αναπαραγωγή κάθε τραγουδιού, κάθε μελαγχολικής νότας υπακούει στην δραματουργία και οργανικά είναι κολλημένη στο πετσί της ταινίας. Δηλαδή δεν είναι μουσική ταινία, αλλά μια τραγωδία με ηρωίδα τη μεγαλύτερη φωνάρα από συστάσεως γαλλικού τραγουδιού. Το τρίτο, το καλύτερο, το σπουδαιότερο είναι σκέτος θρίαμβος της υποκριτικής τέχνης. Η μικροσκοπική Γαλλίδα Μαριόν Κοτιγιάρ παίζει με όλα τα «εργαλεία». Μάτια, βλέμματα, πλάτες, μαλλιά, ώμοι, χείλη, τα πάντα βγαλμένα από τις στάχτες της Πιάφ και τοποθετημένα πάνω σ΄ αυτό το πλάσμα, θριαμβεύτρια του πρώτου βραβείου καλύτερης ερμηνείας της καρδιάς μου.

Για να τελειώνω και να συγκρίνω. Μπροστά σ΄ αυτή την τραγωδία όλες οι ιστορίες των θρύλων του ροκ, από τον Τζίμι Χέντριξ μέχρι τον Τζιμ Μόρισον και τον Σιντ Βίσιους μοιάζουν με ανέκδοτα για μικρά παιδιά. Και μπροστά σ΄ αυτή την ερμηνεία της Μαριόν Κοτιγιάρ η ταυτοπροσωπία της Έλεν Μίρεν με την Ελισάβετ φαντάζει απλώς μάσκα από καρναβάλι των Πατρών!

«Ζωή σαν τριαντάφυλλο»

Γ υναίκα σαν σπουργίτι Φωνή σαν άγγελος Καλλιτέχνης σαν διαμάντι

ΒΑΘΜΟΙ=8

(με δάκρυα πολλά)

Κινέττα και Τσιγγάνοι

«Κινέττα». Εξαιρετική άσκηση ύφους του Γιώργου Λάνθιμου. Την πρώτη φορά που την είδα στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης πριν από δύο χρόνια, έκανα το λάθος και την αντιμετώπισα σαν ολοκληρωμένη ταινία. Στην πραγματικότητα είναι σχεδίασμα και αναπαράσταση μιας ταινίας που δεν κατάφερε να γίνει ταινία. Τα πάντα- κινήσεις, εγκλήματα, σχέσεις- αποφλοιωμένα και αποτυπωμένα σαν αναπαράσταση φόνου από την Αστυνομία. Μόνο και αποκλειστικά προς επαΐοντες του σιναφιού και για σκληρούς, απαιτητικούς σινεφίλ και αλιείς μαργαριταριών. Στη θέση του Γιώργου Παπαλιού, αντί να δημοσιεύω λίστες επιχορηγούμενων σκηνοθετών, θα καλούσα στο γραφείο μου με λευκό συμβόλαιο ανά χείρας τους εξής τρεις: Γιάννης Οικονομίδης (Ψυχή στο στόμα)- Αλέξανδρος Βούλγαρης (Ροζ)- Γιώργος Λάνθιμος (Κινέττα). Αλλά στην Ελλάδα ζεις δεν υπάρχει ελπίς! (προβάλλεται μόνο στο μπαρ Νixon).

ΒΑΘΜΟΙ= ΤΑΛΕΝΤΑΡΑ

«Το χωριό των Τσιγγάνων» (Dallas Ρashamende) του Ρόμπερτ Αντριαν Πέτζο. Σκηνές από ανθρώπινα σκουπίδια Αθίγγανων μέσα σε αληθινά σκουπίδια, σε καταυλισμό στην Τρανσυλβανία. Κάπου Εμίρ Κουστουρίτσα, κάπου «γνώρισα αληθινούς Τσιγγάνους», κάπου τα γνωστά, σουρεαλιστικά και από την επανάληψη, φολκλορικά και γραφικά. Η κάμερα ζωγραφίζει αλλά η επανάληψη τσαντίζει. Ο Πέτζο κατάφερε το γνωστό. Να μετατρέψει το πλεονέκτημα του φακού του σε μειονέκτημα ταινίας αποκλειστικά για ελάχιστο φεστιβαλιζόμενο κοινό!

ΒΑΘΜΟΙ= ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Αμάρτησα για το παιδί μου

Δεν υπάρχει άλλη ταινία σαν την «Άγνωστη» (La Sconosciuta) του Τζουζέπε Τορνατόρε που να διαθέτει τόσα κλισέ μελοδράματος και θρίλερ από συστάσεως 7ης Τέχνης. Κι όμως, παρά τα τόσα δάνεια και τις τόσες κοινοτοπίες και ευκολίες έπιασα τον εαυτό μου αφοπλισμένο και μερικές φορές γοητευμένο. Γιατί ως γνωστόν, στην τέχνη όπως και στον ελληνικό Στρατό όλα απαγορεύονται και όλα επιτρέπονται. Αρκεί το αποτέλεσμα να είναι δημιουργικό!

Το σενάριο (γραμμένο από τον ίδιο τον Τορνατόρε) είναι μια σύνθεση σινεμανίας, αποτελούμενη από δεκάδες αναφορές σε οτιδήποτε συγκινητικό και μελοδραματικό. Όπως οι τυχοδιώκτες που πορεύονται με ό,τι βρούνε. Έτσι κι αυτός. Πορεύεται με ό,τι συγκινεί τον απλό θεατή, Για να καταλάβετε, ένα σας λέω. Αν ο Ταραντίνο είναι ο κορυφαίος των πλαστικών τεράτων, ο Τορνατόρε μ΄ αυτή την ταινία αναδεικνύεται σε Dj

«Η άγνωστη»

Επιδέξιο λαϊκό μελόδραμα Όλα μέσα Από τη λαθρομετανάστευση μέχρι τη μητρότητα Τορνατόρε, ο Ταραντίνο του μελό

ΒΑΘΜΟΙ=5

(κορόνα γράμματα)

των εύκολων συγκινήσεων και του εύπεπτου μελοδράματος.

Προσέξτε τη σειρά. Στην αρχή το μυστήριο. Μια άγνωστη γυναίκα ντυμένη στα μαύρα σε μια πόλη της Ιταλίας. Αυτό ήταν. Ο θεατής όμηρος ενός γρίφου που στήνει ο σκηνοθέτης. Στη συνέχεια η λαθρομετανάστευση. Η άγνωστη είναι ξένη, επομένως είναι πόρνη και την έχει κοπανήσει από τον Ιταλό δουλέμπορό της. Άραγε να συμβαίνει; Έπειτα έρχεται η εκμετάλλευση αφού η άγνωστη είναι ευάλωτη και ξένη. Λίγο αργότερα αποκαλύπτεται το παρελθόν και η μητρότητα και στο τέλος το οργανωμένο έγκλημα. Όλα μέσα. Από τον σπαραγμό μιας μάνας, μέχρι τη συνωμοσία της ίδιας μάνας να βρει το παιδί της. Απίστευτα πράγματα. Ένα εξαιρετικό συμπίλημα δακρύβρεκτων τηλεοπτικών ρεπορτάζ και άλλων τέτοιων ιστοριών που καταλήγουν στο γνωστό. Αμάρτησα για το παιδί μου!

Με δυο λόγια: Ένα βράδυ σε μια μικρή πόλη του βορρά, καταφθάνει μια μαύρη, ξένη, μυστηριώδης σκιά. Αφού πρώτα θα εξασφαλίσει στέγη στη συνέχεια θα οργανώσει την πρόσληψή της σαν οικιακή βοηθός σε μια πλούσια οικογένεια Ιταλών αστών. Αυτό ήταν. Αργά αλλά συστηματικά θα κατακτήσει την εμπιστοσύνη των αφεντικών αλλά ταυτόχρονα και κρυφά, σχεδιάζει κάτι πιο σατανικό εκμεταλλευόμενη την αγάπη του παιδιού.


Ρεπορτάζ με πολλά λόγια

Και στην περίπτωση του «Βuzz» ναι μεν αλλά. Ναι μεν η περίπτωση του Άλμπερτ Ισαάκ Μπεζερίδη, επονομαζόμενου «Μπαζ», είναι χαρακτηριστική και αποκαλυπτική για την ουσία της Show business, αλλά αυτό ακριβώς δεν είναι κινηματογραφικό ντοκιμαντέρ. Τότε τι; Ρεπορτάζ και μαρτυρία με άφθονο μπλα μπλα!

Εκ πρώτης όψεως ο φτωχοντυμένος γεράκος απέναντι από την μηχανή του Σπύρου Ταραβήρα που μιλάει ακατάπαυστα γκρινιάζοντας για τις μύριες αδικίες, ταπεινώσεις, προσβολές και λογοκλοπές που υπέστη το έργο του από τους παραγωγούς και άλλους καρχαρίες του μεταπολεμικού Χόλιγουντ, υπήρξε ένας πολυμήχανος σεναριογράφος. Ο Μπεζερίδης ήταν- όπως εκατοντάδες άλλοι και μεταξύ αυτών σπουδαία ονόματα συγγραφέων όπως ο Ουιλιαμ Φόκνερ- ένας από τους προλετάριους γραφιάδες του Χόλιγουντ που σκάρωσε σπουδαία σενάρια τα οποία στη συνέχεια είτε δεν έφεραν το όνομά του στους τίτλους της ταινίας είτε παραχαράχτηκαν, δηλαδή μεταλλάχτηκαν, δηλαδή «διορθώθηκαν» ανάλογα με τα κέφια του παραγωγού και της μόδα του καιρού. Ασύλληπτο θα πείτε. Λάθος θα πω. Κι εδώ ερχόμαστε στη δεύτερη όψη και την πραγματικότητα αυτής της βιομηχανίας. Μια πραγματικότητα βιωμένη και καταγραμμένη από δεκάδες περιπτώσεις, με πρώτη και χειρότερη εκείνη του Όρσον Γουέλς και με δεύτερη του Σαμ Πέκινπα. Ένα οποιοδήποτε βιβλίο ν΄ ανοίξετε για τα παρασκήνια του Χόλιγουντ, θα πέσετε πάνω σε αλλεπάλληλους Βuzz. Γιατί, δεν υπάρχει κανείς, ούτε τα μικρά παιδιά, που να κατοικεί στο Ρlanet Ηollywood και να πιστεύει σ΄ αυτό που κατ΄ ευφημισμό λέμε «η ελευθερία του καλλιτέχνη».

Με την εξαίρεση του Γούντι Άλεν που κάνει ό,τι κατεβάζει η γκλάβα του, άντε και τον Σκορσέζε, είναι ζήτημα αν υπάρχουν δυο τρεις ακόμα της «ανεξάρτητης σκηνής» που να κάνουν και στη συνέχεια να βλέπουν στο πανί αυτό που σχεδίασαν και έγραψαν στο χαρτί. Και να σας πω την αλήθεια; Πολύ σωστά. Αφού το Σινεμά για

«Βuzz»

Αποκαλύψεις για το Χόλιγουντ Καταγγελίες ενός πολυμήχανου Πόντιου σεναριογράφου Καλή σαν μαρτυρία, αδιάφορη σαν ταινία

ΒΑΘΜΟΙ=5

(να το διαβάσω, όχι να το βλέπω)

το Χόλιγουντ πρωτίστως είναι βιομηχανία και μπίζνα, τότε και οι συγγραφείς και οι σκηνοθέτες είναι μηχανοδηγοί και επιστάτες. Δηλαδή υπάρχει περίπτωση ο οποιοσδήποτε προλετάριος της γαλακτοβιομηχανίας ΔΕΛΤΑ να διεκδικήσει τα πνευματικά δικαιώματα από μια οποιαδήποτε συνταγή παγωτού; Επομένως, αφού περιμένουν να εισπράξουν δέκα φορές πιο πολλά, τότε αγαπητέ μου Μπαζ μην παίζεις με τα δικά μου τα λεφτά!

Με δυο λόγια: Ο Μπεζερίδης από την Σαμψούντα του Εύξεινου Πόντου, πρώτα σαν κουβαλητής στις λαχαναγορές της Καλιφόρνιας και στη συνέχεια- λόγω ταλέντου- στα στούντιο του Χόλιγουντ του σαράντα, του πενήντα και του εξήντα να υπογράφει σενάρια ταινιών όπως «Άνθρωποι του αίματος», την τελευταία, πριν εγκαταλείψει τις ΗΠΑ, ταινία του Ζυλ Ντασσέν, «Επικίνδυνο μονοπάτι» του Νίκολας Ρέι και «Φίλησέ με θανάσιμα» του Ρόμπερτ Όλντριτς. Στη διάρκεια όλων αυτών των χρόνων, λογοκριμένος, ταπεινωμένος, «διορθωμένος» και στο τέλος από τον Μακάρθι μαυροπινακισμένος. Έτσι παρά τις επιτυχίες, τις δόξες, τις γνωριμίες, κατέληξε στα γεράματα εκεί απ΄ όπου ξεκίνησε στα νιάτα του. Άφησε την τελευταία του πνοή την πρώτη ημέρα του 2007, κλείνοντας 98 χρόνια αδιάκοπου αγώνα και αβράβευτης δημιουργίας!


Φλεγόμενο κρανίο και επικό… σκουπίδι

«Ghost rider». Συνήθης χαλκομανία τεράτων του Μαρκ Στίβεν Τζόνσον με πρωταγωνιστή τον ακέφαλο Νίκολας Κέιτζ με κεφάλι μια φλεγόμενη νεκροκεφαλή, την Εύα Μέντες που οι αμέτρητες ποσότητες χυμών της κατεβάζουν στη δεύτερη θέση την Τζένιφερ Λόπεζ και έναν σατανικό Πίτερ Φόντα που αναγκάζει τον μοτοσυκλετιστή και κασκαντέρ Τζόνι Μπλέιζ, δηλαδή τον Κέιτζ, να υπογράψει συμφωνία με τον διάβολο. Εδώ είναι που πάνω στην ώρα μπορεί να σου ξεφύγει «άι στον…»!

ΒΑΘΜΟΙ=0

(τοποθετημένο πάνω στον ακέφαλο Νίκολας Κέιτζ)

«Εpic movie», δηλαδή μπαλαφάρα σε στυλ παρωδίας με σεναριογράφους και σκηνοθέτες δύο (παρακαλώ), όπως Τζέισον Φρίντμπεργκ και Άαρον Σέλτζερ. Δηλαδή Άλκα Σέλτζερ. Όπου τέσσερα παλικάρια (από δύο ανά φύλο) διασχίζουν και κάνουν χαβαλέ με «Νάρνια», «Πειρατές της Καραϊβικής», «Εργοστάσιο σοκολάτας» και άλλα τέτοια. Περί χιούμορ ουδείς λόγος. Αν σας νοιάζει, τα χείλη μου δεν έσκασαν αλλά τα νεύρα μου έσπασαν!

ΒΑΘΜΟΙ=0

(epic διαστάσεων)