χορέψεις έπρεπε να το σκεφτείς πολύ  

ΣΥΧΝΑ-ΠΥΚΝΑ ΕΡΧΟΤΑΝ ΣΤΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕ ΥΦΟΣ ΤΡΟΠΑΙΟΥΧΟΥ.
ΕΙΧΕ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙ ΕΝΑ ΠΑΛΙΟ ΔΙΣΚΑΚΙ ΣΤΟ
ΜΟΝΑΣΤΗΡΑΚΙ ΑΠΟ ΕΚΕΙΝΑ ΠΟΥ ΜΟΝΟ ΟΙ ΑΠΟΛΥΤΑ
ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΟΙ ΘΥΜΟΥΝΤΑΝ Ή ΕΙΧΕ ΒΡΕΙ ΤΟ ΤΗΛΕΦΩΝΟ
ΕΝΟΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥ ΜΠΟΥΖΟΥΞΗ, ΦΤΩΧΟΥ ΠΛΕΟΝ
ΚΑΙ ΞΕΧΑΣΜΕΝΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΔΙΟ ΤΟΝ ΘΕΟ…
ΟΠάνος Γεραμάνης είχε τον δικό του τρόπο να χαίρεται τη δημοσιογραφική του ζωή- ίσως γιατί ποτέ δεν την ξεχώρισε από την ιδιωτική ζωή του. Κι αυτό έβγαινε ανάγλυφα στα κείμενά του. Ενενήντα από τα πιο σημαντικά δημοσιεύματά του για το λαϊκό τραγούδι-συνεντεύξεις, αφιερώματα, πορτρέτα από τα έντυπα όπου δούλεψε, “Ακρόπολις”, “Νέα”, “Ταχυδρόμο”, “Δίφωνο”, αθλητικές εφημερίδες- κυκλοφορούν πλέον συγκεντρωμένα σε έναν τόμο, που, δύο χρόνια μετά τον θάνατό του, διεκδικεί περίοπτη θέση ως πηγή της σύγχρονης πολιτισμικής ιστορίας μας.

Διότι το σημαντικό δεν είναι τόσο οι συνομιλίες του με τα μεγάλα ονόματα του λαϊκού τραγουδιού που γνώριζε εκ των έσω, όσο ο τρόπος με τον οποίον ο Γεραμάνης ζει και φωτίζει την εποχή του, παίζοντας τελικά και ο ίδιος σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση μιας ολόκληρης κουλτούρας.

Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που ασχολήθηκαν (και ασχολούνται) με το λαϊκό τραγούδι, το αναλύουν, το μελετούν, το αγαπούν, το κοιτούν από την τάδε ή τη δείνα γωνία κρατώντας μιαν απόσταση απ΄ τα πράγματα- την απόσταση του παρατηρητή. Για τον Γεραμάνη δεν ισχύει αυτό. Γιατί υπήρξε κι εκείνος μέλος της… ορχήστρας. Απόλυτα δεμένος με την εποχή και τα πρόσωπα, μέρος της ευρύτερης παρέας που είχε τους δικούς της κώδικες επικοινωνίας, τον δικό της τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς. Ήταν ένας άνθρωπος που ποτέ δεν πρόδωσε τις αρχές του, τις αγάπες του, δεν έκρυψε τα πιστεύω του.

Διαβάζοντας το βιβλίο (που προλόγισε ο Λευτέρης Παπαδόπουλος και επιμελήθηκε με αφοσίωση ο φίλος του και συνάδελφός μας Βασίλης Λουμπρίνης) είναι σαν να τον ακούς να μιλάει. Δεν τον ενδιαφέρει να «βγάλει λαγούς». Να πάρει τη δημοσιογραφική πρωτιά. Να «κλέψει» φως από τη λάμψη του αστέρα που αναδεικνύει. Κάθε άλλο. Γράφει επειδή του αρέσει να μεταφέρει στον έξω κόσμο, εκείνο που με τόση καθαρότητα και τόση συγκίνηση έζησε ο ίδιος.

Γι΄ αυτό κι έχει αδυναμία στους «δεύτερους ρόλους» ο Γεραμάνης. Έχει τη φλόγα του ανθρώπου που αναζητάει την ουσία, την ερευνά και θέλει να την αναδείξει. Κεφάλαια όπως το «Στον Καιρό των Γλεντζέδων» (εποχή του ΄50) «Τα Πανηγύρια στην Αττική» (μεταπολεμικά μέχρι τα τέλη του ΄60), 30+ χρόνια μπουάτ ή «Καφέ Μπαρ Μάριος» (το στρατηγείο του ρεμπέτικου), «Ερμηνεία Ορθή», είναι ζωντανές καταγραφές εποχών που έχουν φτάσει σε μας- όπως έχουν φτάσειμέσα απ΄ τα φίλτρα του παλιού ελληνικού κινηματογράφου. Εκείνος όμως έχει τους αυθεντικούς μάρτυρες να του μιλάνε… Έτσι, η ζωή όπως ήταν άλλοτε, το τραγούδι όπως ήταν άλλοτε ξεδιπλώνονται μπροστά στα μάτια του αναγνώστη.

«Ήταν ένα φθινοπωρινό σαββατόβραδο με ξεροβόρι- της Μεσοσπορίτισσας (αλλιώς τα Εισόδια της Θεοτόκου): 21 Νοεμβρίου του 1958. Όταν η παρέα των έξι γλεντζέδων έφτασε στην είσοδο του “Κήπου του Αλλάχ”, όπου τραγουδούσε ο Μανώλης Χιώτης και η Μαίρη Λίντα, ο πορτιέρης τούς αρνήθηκε την είσοδο στην αίθουσα γιατί δεν φορούσαν γραβάτες (…) Τότε έκαναν την εμφάνισή τους δύο “καθωσπρέπει” υπάλληλοι του κέντρου, τους τράβηξαν σε μια γωνία και τους είπαν, πάνω κάτω, ότι τα πράγματα από φέτος αλλάζουν ριζικά, όχι μόνο σε μας αλλά και στο μαγαζί. Οι κοπέλες θα τραγουδούν όρθιες, θα κάνουν πίστα, σόου (…) Ο κύριος ΧιώΓράφει

Πάνος Γεραμάνης

Η ΖΩΗΜΟΥ ΕΝΑΤΡΑΓΟΥΔΙ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:
ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΟΥΜΠΡΙΝΗΣ ΕΚΔ. ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ 2007

της και η διεύθυνση του καταστήματος αποφάσισαν ότι οι πελάτες τους θα πρέπει να είναι καλοντυμένοι και οι γραβάτες υποχρεωτικές. Το μαγαζί δεν θα σερβίρει φαγητό παρά μόνο φρούτα με μαυροδάφνη και διάφορα ποτά».

Η νύχτα ξυπνάει
Είναι η εποχή που το καθιστό πάλκο θα… σηκωθεί, οι γυναίκες θα αναλάβουν ρόλο πρωταγωνιστικό, οι συνήθειες των νυχτερινών περιπατητών της Αθήνας θα αποκτήσουν κάτι από την «αβρότητα» των κομψών κέντρων της Ευρώπης. Άλλες εποχές, άλλες συνήθειες… Να τι του διηγείται ο χορευτής Μιχάλης Μιχαλάκης: «Δεν υπήρχε νύχτα», λέει, «όταν πήγαινα στην “Λουζιτάνια”, την “Τριάνα” στου “Γιγουρτάκη” ή σε άλλα μαγαζιά που να μη χορέψω ζεϊμπέκικο (…) Για να μάθω καλό χορό, έχω χορέψει νύχτες ολόκληρες σε πανηγύρια στα Μεσόγεια και σε άλλα αρβανιτοχώρια της Αττικής. Όταν τελείωνα τον χορό οι θαμώνες σηκώνονταν και με χειροκροτούσαν. Τότε για να χορέψεις έπρεπε να είσαι αριστοτέχνης. Μια κίνηση λάθος αν έκανες, όλοι σε κορόιδευαν. Για να σηκωθεί κάποιος να χορέψει έπρεπε να το σκεφτεί πολύ. Άλλωστε ο ζεϊμπέκικος είναι χορός για μάγκες, για βαρύμαγκες».

Υπάρχουν δύο βασικές ενότητες σ΄ αυτό το βιβλίο.

Εκείνη της «νύχτας» που ξαναγεννιέται από τις στάχτες της μετά τον πόλεμο μέχρι το ΄70- απ΄ όπου αναδύεται μια Αθήνα που βρίσκει αποκούμπι στο λαϊκό τραγούδι.

Και η δεύτερη ενότητα, με τα πρόσωπα που δημιούργησαν τη μεταπολεμική παράδοση στο τραγούδι: από τον Στέλιο Καζαντζίδη- με τον οποίο τους συνέδεε μακρόχρονη φιλία και ο οποίος μπορεί να θεωρηθεί και η αφετηρία της δημοσιογραφικής καριέρας του Γεραμάνη στον χώρο- μέχρι και τον Θανάση Αθανασίου, από τους τελευταίους αυθεντικούς ρεμπέτες, που τον ξετρύπωσε γέρο και ξεχασμένο στην Αίγινα. Και από τον Μάρκο Βαμβακάρη, τον Βασίλη Τσιτσάνη ή τον Μίκη Θεοδωράκη μέχρι τον «αφανή πρώτο» Μανώλη Καναρίδη ή τον χορευτή Γιώργο Προβιά, ο οποίος είχε δείξει τα βήματα του ζεϊμπέκικου στον Άντονι Κουίν στον «Ζορμπά». Όλο το ελληνικό τραγούδι στα πόδια του αναγνώστη. Οι πρωταγωνιστές και οι δεύτεροι ρόλοι. Μόνο που, σε πολλές περιπτώσεις, δεν ήταν αυτονόητο ποιοι θα μπουν στο «πάνθεον»…