Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑ

Δύο στοιχεία φαίνεται να βαρύνουν ιδιαίτερα στη μακροχρόνια παράταση του αδιεξόδου: η καταθλιπτική κληρονομιά δεκαετιών αμοιβαίας εχθρότητας, καχυποψίας και απόρριψης ανάμεσα στις δύο κοινότητες του νησιού· και η ανασφάλεια που, για διαφορετικούς λόγους, αισθάνεται η μία πλευρά έναντι της άλλης. Αν τον λογισμό των Ελληνοκυπρίων στοιχειώνουν το τραύμα του 1974 και η παρουσία πολυάριθμου τουρκικού στρατού, για τους Τουρκοκύπριους η εμπειρία των ετών 1963-74 και, ιδίως, η αριθμητική και οικονομική υπεροχή των Ελληνοκυπρίων γεννούσαν, μέχρι πρόσφατα τουλάχιστον, ανάλογους εφιάλτες.

Όπως επισημαίνει ο Ηρακλείδης, εδώ και τριάντα χρόνια, οι ρεαλιστικές επιλογές για το πολιτικό μέλλον του νησιού έχουν περιοριστεί ανάμεσα σε κάποιας μορφής ομοσπονδία, το πιθανότερο «χαλαρή» παρά «συνεκτική», και την οριστική διχοτόμηση, κατά προτίμηση έπειτα από «βελούδινο διαζύγιο» που θα αποκαθιστούσε ορισμένες από τις απώλειες που υπέστη η ελληνοκυπριακή πλευρά το 1974. Ο συγγραφέας δεν κρύβει την προτίμησή του για την πρώτη λύση, που θα συνιστούσε διευρυμένη εκδοχή του εγχειρήματος του 1959-60. Υπήρξαν στιγμές που η ηγεσία των Ελληνοκυπρίων φάνηκε να κινείται προς αυτή την κατεύθυνση, για να βρεθεί εν συνεχεία αντιμέτωπη με την αδιαλλαξία του Ραούφ Ντενκτάς. Έστω και αν υπάρχουν αμφιβολίες για την ειλικρίνεια της διαλλακτικότητας Ελληνοκυπρίων προέδρων, που θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως προϊόν ανάγκης, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης συνέβαλε αποφασιστικά ώστε μακρά σειρά από απόπειρες διαμεσολάβησης και παροχής «καλών υπηρεσιών» να καταλήξουν άδοξα.