ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ

Το κενό και η σήψη

Μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας: αν ξεμασκαρεύεται κάποιος στην «υπόθεση Βαρθολομαίου» δεν είναι τα κύρια πρόσωπα που ενέχονται στο πασίγνωστο περιστατικό, αλλά όλοι οι υπόλοιποι, οι εκατοντάδες χιλιάδες που έχουν χώσει τη μούρη τους «βαθιά» μέσα στο πραγματικό ή υποθετικό σκάνδαλο. Κανονικά, αν κάποιος θα ΄πρεπε να ντρέπεται, δεν είναι τα μέλη των δύο οικογενειών (ή έστω μόνον αυτά) ή όσοι συμβαίνει να φέρουν το όνομα «Βαρθολομαίος» ή «Βρακατσέλης», αλλά και όλοι οι άλλοι με τα ακόμη «ακηλίδωτα» επίθετα.

Τρομάζει κανείς στη σκέψη πως ένας ολόκληρος κόσμος καραδοκεί το «εξαιρετικό» συμβάν, γιατί διαφορετικά θα υπήρχε ένα κενό στη ζωή του που δεν θα ήξερε με τι να το γεμίσει. Αδιανόητο να έχει κανείς πραγματικά δουλειές ή να φροντίζει ανθρώπους και το συγκλονιστικότερο ακόμη περιστατικό (που δεν είναι αρρώστια, θεομηνία ή πόλεμος) να τον μεταβάλλει σ΄ έναν άεργο, που για χάρη του μετακινείται ανώδυνα από τη δική του (ενάρετη υποτίθεται) περιοχή σε μια περιοχή δυσώδη. Και μάλιστα να του «στοιχίζει» η μετακίνησή του αυτή, αλλά να την πραγματοποιεί τελικά με πόνο ψυχής γιατί ως πολίτης πρέπει να ενημερώνεται!

Στην πραγματικότητα αν δεν γοητευόταν κανείς αφάνταστα από ό,τι οφείλει να δείχνει πως κατακρίνει, θα κρατούσε μιαν απόσταση ανάμεσα στα γεγονότα που καταγγέλλονται ως κοινωνική σήψη και στον ίδιο ή ακόμη και θα αδιαφορούσε παντελώς. Απόδειξη της γοητείας αυτής, που συνιστά την πραγματική σήψη (γιατί παραμένει ανομολόγητη, άρα ύπουλη), είναι κάτι μυξοκουβέντες περί ηθικής ή για τη σύμπλευση εξουσίας και διαφθοράς. Αφόρητες δηλαδή κοινοτοπίες που θα ακούσει κανείς να ξεστομίζουνε (ποιος να είναι αλήθεια ο αριθμός τους;) όσοι δεν αντιλαμβάνονται ότι η αυστηρή, αδέκαστη κριτική τους είναι απλά η αναπαραγωγή μιας απόλυτης, κατευθυνόμενης πληροφόρησης. Δεν υπάρχει τίποτε πιο επικίνδυνο από τον χρόνο που, ενώ τον λογαριάζεις ελεύθερο, ερήμην σου έχει υποθηκευθεί σε κάτι που κατασκευάζεται με γνώση των πιο ευτελών αναγκών σου για να σου τον γεμίσει. Η μεγαλύτερη ζημιά που προκαλούν τα σίριαλ δεν είναι η όποια βλακεία ή χυδαιότητά τους, αλλά ο τρόπος που μ΄ αυτόν οργανώνει κανείς τον χρόνο του, ώστε τη συγκεκριμένη ημέρα και ώρα να μην επιφυλάσσει στον εαυτό του παρά μόνο την προοπτική της παρακολούθησής τους. Η νοικοκυροσύνη μιας αντίστοιχης οργάνωσης μπορεί να συκοφαντήσει μέσα στους ανθρώπους την υγεία της πιο επαναστατικότερης διάθεσης.

Βέβαια αν για κάτι έχει να κατακρίνει κανείς τα πρόσωπα της «υπόθεσης Βαρθολομαίου», είναι ότι παίξανε με τους όρους μιας κοινωνίας που σε παγιδεύει μέσα της, ώστε, αφού σε αλώσει ως εσωτερικότητα, να σε παραδώσει στο τέλος, χάρη σε μια σύμπτωση, ως βορά στο αδηφάγο για θεάματα αρένας κοινό: υψηλές θέσεις, «κινητά», αυτοκίνητα, προσωπική «ασφάλεια», έστω και αν δεν χρησιμοποιείται. Ανταποκριθήκανε πρόθυμα ή το επιδιώξανε, σ΄ ό,τι το λογαριάζανε ως καταξίωση κοινωνική που καθώς είναι μια ανωμαλία σε σχέση με τη φύση, αναπόφευκτα θα εισπράξει οποιοσδήποτε στο πολλαπλάσιο την τιμωρία της. Αν ταυτίσεις τις ανάγκες που θα είχες σε περίπτωση που είχες εξελιχθεί φυσιολογικά με τις πλασματικές που σου υποβάλλονται από μια κοινωνία που θεοποιεί τις συμβάσεις, είσαι καταδικασμένος να χαθείς στον ίλιγγο ενός υπαρξιακού μετεωρισμού. Με λίγα λόγια τόσο ο Βαρθολομαίος όσο και η οικογένεια Βρακατσέλη, αλλά και εκείνοι που ορέγονται τη ζωή τους ώς τη στιγμή του φονικού, συμπίπτουν σε κάτι που είναι η πραγματική και βαθιά ανηθικότητα (που δεν είναι ποτέ ερωτικής ή σεξουαλικής ακόμη φύσεως): στερούνταν και στερούνται ενός ανεξαγόραστου προσωπικού χρόνου, ώστε αυτόματα να καταργούνται συμπεριφορές και περιέργειες που αποκαλύπτουν ένα μεγάλο κενό, ικανό να γεμίσει με οτιδήποτε. Τη σήψη τη δημιουργεί το κενό.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η λέξη».