Ο καινοτόμος που «αποθέωσε την κοινοτοπία»

ΜΙΣΗΘΗΚΕ, ΛΑΤΡΕΥΤΗΚΕ, ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΘΗΚΕ
ΟΣΟ ΚΑΝΕΝΑΣ ΑΛΛΟΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗΣ ΤΟΝ 20ό
ΑΙΩΝΑ. Ο ΕΚΚΕΝΤΡΙΚΟΣ, ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΟΣ ΑΛΛΑ
ΚΑΙ ΠΡΟΦΗΤΙΚΟΣ (ΠΡΟΕΒΛΕΨΕ ΟΣΑ ΣΥΜΒΑΙΝΟΥΝ
ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ) ΑΝΤΙ ΓΟΥΟΡΧΟΛ
ΚΑΤΑΦΕΡΕ ΝΑ ΓΙΝΕΙ Ο ΠΙΟ ΓΝΩΣΤΟΣ, Ο ΠΙΟ ΠΕΡΙΖΗΤΗΤΟΣ,
Ο ΠΙΟ ΑΚΡΙΒΟΠΛΗΡΩΜΕΝΟΣ ΤΗΣ
ΓΕΝΙΑΣ ΤΟΥ. ΚΑΙ ΝΑ ΔΙΧΑΖΕΙ ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ 20 ΧΡΟΝΙΑ
ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ- ΠΟΥ ΣΥΜΠΛΗΡΩΘΗΚΑΝ
ΤΗΝ ΠΕΜΠΤΗ
Ο Άντι Γουόρχολ συναγωνίστηκε με πάθος τα ινδάλματά του σε λάμψη- τον Μάο Τσε Τουνγκ, την Ελίζαμπεθ Τέιλορ, τη Μέριλιν Μονρόε- και δημιούργησε έναν μύθο που πολλοί λένε πως είναι δυσανάλογος της καλλιτεχνικής του αξίας. Ποιος ήταν τελικά ο βασιλιάς της ποπ αρτ και γιατί το αστέρι του δεν εξακολουθεί να λάμπει δύο δεκαετίες μετά τον θάνατό του; Ένας κυνικός οπορτουνιστής και ένας επηρμένος προαγωγός του εαυτού του που επαναλαμβανόταν οικειοποιούμενος εμπορικά προϊόντα, ή ένας τολμηρός καινοτόμος που εξελίχθηκε σε χρονικογράφο της εξέλιξης του αμερικανικού ονείρου, καθώς κατάφερε να μεταφέρει συμπυκνωμένη ειδησεογραφία στα έργα του;

«Με σκληρό απολογισμό της ιστορίας της τέχνης είναι ένα τίποτα, ένα μηδενικό. Διότι ό,τι

«Η τέχνη του Άντι Γουόρχολ, όσο τη μελετώ, τόσο μου φαίνεται λιγότερο αθώα ή, για να ακριβολογώ, τόσο μου φαίνεται σοφότερη», Μαρίνα Λαμπράκη- Πλάκα

έκανε είναι μια παραλλαγή της Τζοκόντας με μουστάκια του Ντισάμπ του 1913, να χρωματίσει δηλαδή ένα πολλαπλό αντίγραφο», λέει στα «ΝΕΑ» ο κριτικός τέχνης Χάρης Καμπουρίδης. «Από την άλλη όμως, ήταν ο πρώτος που είπε ότι η υψηλότερη μορφή τέχνης είναι το επιχειρείν και αποδεικνύεται ένας μεγάλος προφήτης για όσα συμβαίνουν σήμερα στον χώρο της τέχνης και για την καθιέρωση των καλλιτεχνών μέσω συλλογών όπως εκείνες του Τσαρλς Σάατσι και του Δάκη Ιωάννου.

Όλα τούτα είναι απόληξη της προφητείας Γουόρχολ».

Προικισμένος σχεδιαστής ο χλωμός Άντι, γιος φτωχών μεταναστών από την Τσεχία, δεν άφησε να τον απασχολούν διλήμματα αν η τέχνη είναι αποτέλεσμα έμπνευσης ή σκέψης. Δεν χρειάστηκε πολύ χρόνο για να κατανοήσει πόσο σημαντικός ήταν ο ρόλος της φωτογραφίας και της διαφήμισης και βάλθηκε να μεταμορφώσει την τέχνη σε πολιτιστική βιομηχανία για όλους. Με την πλατινένια περούκα και την εκκεντρική συμπεριφορά του, δεν έπαψε να παίζει με τα όρια μεταξύ τού τι είναι αληθινό και τι αντίγραφο, ενώ δεν δίστασε να μεταμορφωθεί και ο ίδιος σε έργο τέχνης του και να βρίσκεται με κάθε τρόπο στην κορυφή της επικαιρότητας. Με μια φωτογραφική μηχανή στο χέρι ή γυρίζοντας αντεργκράουντ ταινίες- έλεγε ότι είναι καλύτερο να μιλάς γι΄ αυτές παρά να τις βλέπεις!κατέγραφε το αμερικανικό όνειρο με τις όποιες αντιφάσεις του, χρωματίζοντάς το κάθε φορά όπως εκείνος νόμιζε.

Πού κρύβεται λοιπόν το μυστήριο του μύθου του; «Κανείς σήμερα δεν λέει με όρεξη ότι τον εκτιμά, αλλά πιστεύω πως δεν έχει σημασία τι ήταν. Μπορεί να ήταν και ένα φάντασμα, να μην υπήρξε ποτέ», λέει ο θεωρητικός της τέχνης, αρχιτέκτων και επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Γιώργος Τζιρτζιλάκης. «Σημασία έχει ότι, από τη μια, κατάφερε να απομυθοποιήσει τον καταραμένο καλλιτέχνη, τον καλλιτέχνη ίνδαλμα. Να σημάνει την αλλαγή για να περάσουμε από τον καλλιτέχνη σε έκσταση στον καλλιτέχνη μηχανή, τον άνθρωπο της διπλανής πόρτας. Και από την άλλη, αποκάλυψε το πραγματικό πρόσωπο της τέχνης και προανήγγειλε τι θα επικρατήσει. Εξιδανίκευσε και αποθέωσε την κοινοτοπία. Αποκατέστησε την μπαναλιτέ όσον αφορά τη διαδικασία παραγωγής του έργου. Εκείνο που μετράει ήταν το πώς κατανόησε τον κόσμο. Άνοιξε τη σχέση της τέχνης με τον Διάβολο, δηλαδή με την ειδησεογραφία και την κατανάλωση· με όσα ο άνθρωπος αμφισβητεί και ταυτοχρόνως ποθεί».