Μια θάλασσα γεμάτη προβλήματα…

ΤΑ ΛΕΓΟΜΕΝΑ «ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ» ΣΥΝΤΡΟΦΕΥΟΥΝ
ΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
ΜΕ ΤΡΟΠΟ ΕΝΙΟΤΕ ΕΝΟΧΛΗΤΙΚΟ, ΣΥΧΝΟΤΕΡΑ
ΑΣΦΥΚΤΙΚΟ. ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΜΙΑ ΕΠΙΜΟΝΗ
ΣΤΑΘΕΡΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ
ΚΑΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΣΧΕΔΟΝ ΚΑΘΕ
ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ.
Ξεκινώντας από το οικονομικό κόστος αυτής της διαρκούς εθνικής «κρίσης» φθάνουμε σε εξίσου σημαντικούς τομείς όπως εκείνος της ιδεολογικής συγκρότησης, της πολιτικής παιδείας της ελληνικής κοινωνίας: οι κάτοικοι αυτού εδώ του τόπου έχουν με τα χρόνια εθιστεί στην ιδέα ότι ανήκουν σε ένα «πολιορκημένο» έθνος, γύρω από το οποίο εχθροί και συνωμότες εξυφαίνουν σχέδια άλωσης. Όλη αυτή η αίσθηση δημιουργεί παροδικές ή μόνιμες στρεβλώσεις στον τρόπο πρόσληψης του γύρω κόσμου, στις σχέσεις της χώρας με τους γείτονες, στις πολιτικές συμπεριφορές και επιλογές. Είναι μία αίσθηση ορατή με εξαιρετικά ενοχλητικό τρόπο στον καθημερινό πολιτικό λόγο τόσο των ιθυνόντων όσο και των πολιτών, συχνά επισκιάζει και απωθεί στο παρασκήνιο τα σημαντικά προβλήματα της χώρας ή της κοινωνίας και αποτελεί την πρώτη ύλη για την ανάπτυξη ενός εθνικισμού με μεσαιωνικά χαρακτηριστικά: όλα όσα περιλαμβάνονται στον τόμο «Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών» οφείλουν την ανθεκτικότητά τους και την αναπαραγωγική τους δύναμη σε αυτή την αίσθηση πολιορκίας και απειλής. Η χώρα συμμερίζεται στον υπερθετικό τα ανάλογα προβλήματα του Ισραήλ, λόγου χάρη, χωρίς- και εδώ είναι το παράξενο- να υπάρχει καμία πραγματική αναλογία στις εκατέρωθεν καταστάσεις.

Ανάλογη αίσθηση
Σε διαφορετική κλίμακα μία ανάλογη αίσθηση υπάρχει και στη γείτονα- από την ανατολή- χώρα. Είναι και αυτή μία κοινωνία ξεριζωμένων ανθρώπων και χαμένων πατρίδων. Μέσα σε λίγες δεκαετίας, συχνά το παραβλέπουμε αυτό, συγκεντρώθηκαν στον χώρο της σημερινής Τουρκίας όλοι σχεδόν οι μουσουλμάνοι των Βαλκανίων, των νησιών, της Κρήτης, πολλοί της Βόρειας Αφρικής, του Καυκάσου ή της Ρωσίας, οι Τούρκοι της Μέσης Ανατολής και πολλοί της Κεντρικής Ασίας. Η φτώχεια και η άνιση γεωγραφικά και κοινωνικά ανάπτυξη επέβαλε κι εκεί ατελείωτες μετακινήσεις ανθρώπων χωρίς πολλά από τα ρεύματα αυτά να έχουν κοπάσει ακόμα. Και γι΄ αυτούς ο τόπος τους είναι ένα φρούριο, ένα τελευταίο καταφύγιο, από το οποίο καμία εξωτερική- ή εσωτερική- «συνωμοσία» δεν θα τους εκβάλει. Πάνω σε αυτά εδράζεται ένας τουρκικός εθνικισμός με κεμαλικά ή ισλαμικά, ανάλογα με την κοινωνική συγκυρία, χαρακτηριστικά.

Οι σχέσεις ανάμεσα σε δύο γειτονικές χώρες, όπου κυριαρχεί τέτοιου είδους εθνική αίσθηση ή καλύτερα τέτοιου είδους εθνική παραίσθηση δεν μπορεί να είναι παρά προβληματικές. Οποιαδήποτε κίνηση, αθώα ή ένοχη, της τουρκικής πλευράς επί των ορίων των δύο κόσμων χαρακτηρίζεται συλλήβδην ως «τουρκική πρόκληση» στη δυτική πλευρά του Αιγαίου. Οποιαδήποτε κίνηση, αθώα ή ένοχη, της ελληνικής πλευράς επί των ορίων των δύο κόσμων χαρακτηρίζεται επίσης ως «ελληνική πρόκληση» στην εκείθεν πλευρά του ίδιου και του αυτού Αιγαίου. Όπως αντιλαμβάνεται ο αναγνώστης όλα αυτά δεν αποτελούν ισχυρή βάση για οποιονδήποτε διάλογο. Και γι΄ αυτό διάλογος δεν γίνεται παρά τις κουμπαριές και τις αισιόδοξες διακηρύξεις των εκατέρωθεν πολιτικών ηγετών.

Μέσα σε αυτή τη γενική παραζάλη το ζητούμενο είναι ποια από τις δύο πλευρές θα μπορέσει να διατηρήσει κάποιου είδους νηφαλιότητα, έτσι ώστε να αντιμετωπίσει τα προβλήματα με όρους διαπραγμάτευσης και όχι με όρους «καταγγελίας» του εκείθεν εκπορευόμενου εγκλήματος.