Ο Έλληνας Γουόρχολ

Κυνικός και λαμπερός ο Άντι Γουόρχολ, ο καλλιτέχνης που άλλαξε την πορεία της τέχνης του 20ού αιώνα «καθιερώνοντας» για τον καθένα το δικαίωμα σε δεκαπέντε λεπτά διασημότητας, παραμένει επίκαιρος είκοσι χρόνια μετά τον θάνατό του (πέθανε έπειτα από εγχείρηση χοληδόχου κύστεως), επέτειος που συμπληρώνεται σήμερα.

Ο γιος φτωχών Τσέχων μεταναστών από το Πίτσμπουργκ που κατάφερε να γίνει το ίνδαλμα της γενιάς του αμερικανικού ονείρου, διατύπωσε βροντερά με τέχνη και δημόσιες σχέσεις πως όλα είναι δυνατά, αρκεί να ρισκάρεις. Και κατάφερε καίριο πλήγμα στην ιεροποίηση της μοναδικότητας του έργου τέχνης. Από την επιρροή του- εν γένει στην πορεία της τέχνης που πήρε τον δρόμο του καθημερινού, του λαμπερού, του καταναλωτικού, του επικοινωνιακού- δεν ξέφυγαν ούτε οι εκπρόσωποι της ελληνικής εικαστικής σκηνής.

Ο πολύπλευρος, πρωτότυπος, αποφθεγματοποιός Γιάννης Τσαρούχης μπαινόβγαινε με την ίδια ευκολία στα λούμπεν στέκια και στα σαλόνια, ανακάτευε στους πίνακές του λαϊκά παιδιά και ανθρώπους του κόσμου και άντλησε υλικό για την τέχνη του από την ντόπια λαϊκή κουλτούρα. Το ρεμπέτικο είναι, σύμφωνα με τον ιστορικό της τέχνης Ντένη Ζαχαρόπουλο, η συγγενέστερη καλλιτεχνική μορφή προς τον Γουόρχολ. Τηρουμένων βεβαίως των αναλογιών.

Μια ορισμένη συγγένεια από την ανάποδη παρουσιάζουν και τα φωτομηχανικά πορτρέτα που τύπωνε ο Νίκος Κεσσανλής σε καμβά τη δεκαετία του ΄60. Με τα ίδια εργαλεία που παρείχε η σύγχρονη τεχνολογία, τη φωτογραφική μηχανή και το φιλμ, προσπάθησε να κάνει έργα που αντιτάσσονται στην τυποποίηση.

Ο Λουκάς Σαμαράς έβαλε στη θέση του έτοιμου αντικειμένου (της κονσέρβας) τα προσωπικά του είδη, ενώ ο Γιάννης Κουνέλλης αντιπρότεινε την πρώτη ύλη της φύσης ή της βιομηχανίας. Μόνο στους καλλιτέχνες μετά το ΄81 βλέπουμε έργα που οικειοποιούνται τα εργαλεία του Γουόρχολ, λ.χ. τη φωτογραφία στην περίπτωση της Μαρίας Παπαδημητρίου, για να πιάσουν τα κοινωνικά φαινόμενα και να προτείνουν ένα διαφορετικό λάιφ στάιλ.

«Αν το σκεφτείς καλά, τα πολυκαταστήματα είναι ένα είδος μουσείου» έλεγε ο ίδιος. «Η ζωγραφική είναι δύσκολη. Θα ήθελα να είμαι μηχανή». Μετέτρεψε το σπίτι του σε εργοστάσιο- έτσι το έλεγαν. Αντί να ζωγραφίσει, έπαιρνε έτοιμες φωτογραφίες, ετικέτες λαϊκών καταναλωτικών αγαθών όπως η σούπα Campell, η Coca- Cola, τα πορτρέτα των δημοφιλών σταρ όπως η Μέριλιν, ο Έλβις, η Τζάκι και οι drag queens αδιακρίτως, φωτογραφίες ατυχημάτων και βίαιων συγκρούσεων σε διαδηλώσεις από τις εφημερίδες ταμπλόιντ και τις τύπωνε με την τεχνική της έγχρωμης μεταξοτυπίας σε καμβά, χρησιμοποιώντας μια στρατιά από βοηθούς, φίλους και άσχετους που συνέρρεαν στο εργοστάσιό του. Ακόμα και την υπογραφή του βαριόταν να βάλει.

«Στο μέλλον ο καθένας θα είναι διάσημος για 15 λεπτά»: Η φράση του Άντι Γουόρχολ που έφερε (και) την τέχνη στην εποχή των δημοσίων σχέσεων

Ρεκόρ στις δημοπρασίες

Ο Άντι Γουόρχολ αναδεικνύεται πρωταγωνιστής μετά θάνατον στις δημοπρασίες έργων σύγχρονης τέχνης. Τον Νοέμβριο ένα πορτρέτο του Μάο έκανε νέο ρεκόρ τιμής (17,36 εκατ. δολάρια), πολύ κοντά στο ρεκόρ που κατέχει από το 1998 το πορτοκαλί πορτρέτο της Μέριλιν (17,3 εκατ. δολάρια). Για να αντιληφθούμε την άνοδο των τιμών, η Κόκκινη Μέριλιν δημοπρατήθηκε το 1989 έναντι 4 εκατ.

δολαρίων, ενώ η Μustard Race Riotδιαδήλωση από τον αγώνα για πολιτικά δικαιώματα- έπιασε το 2004 15 εκατ.

δολάρια.