Όλοςο κόσμος είναι αρρωστημένος

Η ΩΡΑΙΑ ΕΛΣΑ ΜΟΡΑΝΤΕ, ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΟΥ ΜΟΡΑΒΙΑ ΚΑΙ
ΦΙΛΗ ΤΟΥ ΠΑΖΟΛΙΝΙ ΥΠΗΡΞΕ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ
ΚΑΙ, ΩΣ ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΜΠΟΕΜΙΑΣ,
ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΥΣ ΛΙΓΟΥΣ. ΣΤΑ ΒΙΒΛΙΑ
ΤΗΣ ΟΜΩΣ ΑΣΧΟΛΕΙΤΑΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΠΟΛΛΟΥΣ.
Αποθεώνοντας τις μποέμικες ωραιότητες, η Μοράντε διατύπωσε την άποψη ότι οι άνθρωποι διακρίνονται σε δυο κατηγορίες, τους «Πολλούς Δυστυχισμένους» και τους «Λίγους Ευτυχισμένους». Οι πρώτοι ζουν σύμφωνα με τη λογική των νόμων της κοινωνίας, ενώ οι δεύτεροι είναι επαναστάτες, το «αλάτι της γης». Οι Δυστυχισμένοι Πολλοί «δεν αντιλαμβάνονται την τραγική τους κατάσταση, με αποτέλεσμα το βάρος της κατανόησης αυτής να πέφτει στους ώμους των Ευτυχισμένων Λίγων, που με τον καιρό γίνονται όλο και λιγότερο ευτυχισμένοι» (Από το Χρονολόγιο.) Η συγκεκριμένη- ομολογουμένως γοητευτική- θεωρία ίσως να είναι και ο δικός της τρόπος αυτοδικαίωσης. Το ενδιαφέρον της πάντως για τους πολλούς μοιάζει ειλικρινές.

Όπως και στη συγκεκριμένη συλλογή, νεανικών κυρίως διηγημάτων, η Μοράντε επιμένει να γράφει για τους αναξιοπαθούντες, αυτούς που πλήττονται από ταξικές αλλά και ατομικές ανισότητες. Στο διήγημα η Μητριά, συναντά, φυλακισμένη σ΄ ένα άκαρδο σπίτι, μια συνομήλική της δεκαοκτάχρονη, ήδη σύζυγο πενηντάρη και μητριά. Η συνομήλικη δεν έχει επίγνωση της μιζέριας της, των δυνατοτήτων που προσφέρει η ζωή σε κοπέλες της ηλικίας της. Το ότι η Μοράντε αισθάνεται φωτισμένη και προνομιούχα, είναι προφανώς άμεσο αποτέλεσμα του ότι συναναστρέφεται τους «Πολλούς».

Σαν να μην μπορούν οι ήρωες να κάνουν αλλιώς. Σαν να είναι η μοίρα

ΑΜΑΡΤΙΕΣ

Έλσα Μοράντε

ΜΤΦ. Ε. ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ, Δ. ΔΟΤΣΗ, Α. ΚΟΝΤΟΧΡΗΣΤΟΥ, Ν. ΜΑΝΤΖΟΥΡΑΝΗΣ, Μ. ΤΣΑΓΚΑΔΑ, ΑΝ. ΧΑΤΖΗΣΤΑΥΡΑΚΗ.
ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΜΤΦ. ΑΝΤΑΙΟΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΙΔΗΣ, ΕΚΔ. ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ 2006, ΣΕΛ. 289, ΤΙΜΗ: 19 #

τους προδιαγεγραμμένη- αν η κοπέλα που έζησε αναγάπητη με τον κακό άντρα είχε μιλήσει στον ωραίο αξιωματικό που της έφερε το σάλι, ίσως όλα να είχαν αλλάξει. Όμως δεν βρίσκουν το θάρρος, η ζωή τους κουκουλώνει, δεν αναγνωρίζουν καν τη σημασία της στιγμής που θα μπορούσε ν΄ αλλάξει τη μοίρα τους – την αναπολούν μόνο, από τα γεράματα τους.

Σύμπαν εκδίκησης
Το σύμπαν της Μοράντε είναι ασφυκτικό, ζοφερό, κλειστοφοβικό, είναι η απομυθοποιημένη, αδυσώπητη, αφιλόξενη επαρχία του παρελθόντος: απέραντα κατσάβραχα, πικραμένα χωριά και λαγκάδια. Δεν έχει πουθενά να κρυφτείς, να δραπετεύσεις. Όλος ο κόσμος είναι αρρωστημένος.

Είναι επίσης ένα σύμπαν εκδίκησης. Όπου το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό. Όπου οι συγγενείς είναι οι χειρότεροι εχθροί, αυτοί που σου κάνουν το μεγαλύτερο κακό. Αδέρφια καταστρέφουν αδέρφια, γονείς χαντακώνουν παιδιά. Η Μοράντε βγάζει στη φόρα τα χαμηλότερα ένστικτα των ανθρώπων: δυο αδερφές παθαίνουν τύφο. Η μία καταστρέφεται από την αρρώστια, χάνει τα μαλλιά της, στεγνώνει, ασχημαίνει. Η άλλη αναγεννιέται, τα μαλλιά της σγουραίνουν, ζωηρεύουν. Η άσχημη, λοιπόν, υπονομεύει τον έρωτα της ωραίας. Τότε και η ωραία ασχημαίνει και αγναντεύουν αντάμα το ζοφερό μέλλον: η ισορροπία αποκαταστάθηκε.

Τα όνειρα δείχνουν το μέλλον, οι εικόνες είναι θαυματουργές, νονές ενός μπέμπη είναι οι νεράιδες του ποταμού και οι αδέσποτες ψυχές καταλήγουν ενίοτε σε σώματα σκύλων. Η ψυχή δίνει ζωή στο σώμα, στο μαλλί. Το φλογερό πνεύμα σγουραίνει τα μαλλιά, ενώ τα ίσια είναι ενδεικτικά επίπεδου πνεύματος. Ενώ ο θάνατος είναι μια ωραία γυναίκα που έρχεται δυστυχώς στην ώρα της.

Η Εύη Λαμπροπούλου είναι συγγραφέας.Έχει γράψει τα βιβλία Χάπι Λου και Σχεδόν Σούπερ.