Ο «Επιθεωρητής», ο Στάλιν και τα παραμύθια

Την υποκρισία της κρατικής μηχανής και τη δουλοπρέπεια των πολιτών καταγράφει ο Νικολάι Γκόγκολ στη Ρωσία του 1 830.
Και στη σταλινική Ρωσία τα μεταφέρει η παράσταση του «Επιθεωρητή» του από το ΚΘΒΕ
Ελλείψει σύγχρονων έργων, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος αποφάσισε να ανεβάσει τον «Επιθεωρητή» του Γκόγκολ, γραμμένο πριν από 177 χρόνια (το 1 830). Και ο σκηνοθέτης Βασίλης Νικολαΐδης, που ανέλαβε την προετοιμασία της επίσκεψης στο Κ ΘΒΕ του «Επιθεωρητή», αποφάσισε να την αναπαραστήσει σε μιαν άλλη εποχή. Ούτε σ΄ εκείνην που γράφτηκε το έργο και πρωτοπαίχτηκε (μερίδα του κοινού μάλιστα είχε ζητήσει την απαγόρευσή του και την άμεση εξορία του συγγραφέα στη Σιβηρία), ούτε στη σύγχρονη (όπως η παράσταση που ανέβηκε πρόσφατα στο Λονδίνο

ΙΝFΟ

Ο «Επιθεωρητής» του Νικολάι Γκόγκολ, σε σκηνοθεσία Βασίλη Νικολαΐδη, κάνει πρεμιέρα την Παρασκευή 9 Φεβρουαρίου στις 2 1 .30, στη σκηνή «Σωκράτης Καραντινός» (Μονή Λαζαριστών) του ΚΘΒΕ.
Εισιτήρια: 20, 15 και 1 2 ευρώ.

με έναν σύγχρονο «Επιθεωρητή»). Ο «Επιθεωρητής» του ΚΘΒΕ επισκέπτεται τη ρωσική επαρχία εκατό και πλέον χρόνια μετά τον Γκόγκολ. Σ τα 19541 955- λίγο καιρό μετά τον θάνατο του Στάλιν και κατά τη διάρκεια της «φιλελευθεροποίησης» εν μέσω Ψυχρού Πολέμου στη Ρωσία που επέφερε ο διάδοχός του Νικίτα Χρουστσόφ.

«Δεν θέλω στο θέατρο να βλέπω αυτό που συμβαίνει έξω από την πόρτα μου. Είναι έλλειψη φαντασίας. Επέλεξα να ασχοληθώ με το θέατρο προκειμένου να διηγούμαι παραμύθια. Η εποχή μας δεν σηκώνει παραμύθια. Σ΄ αυτή την περίπτωση κάνεις ρεπορτάζ ή ντοκιμαντέρ. Το θέατρο έχει μια μαγεία και αυτή δεν μπορεί να προσφερθεί μέσα από το σήμερα». Οι ρόλοι ανατέθηκαν σε ομάδα 20 και πλέον ηθοποιών της κρατικής σκηνής (Κώστας Σαντάς, Νίκος Κολοβός, Θηρεσία Μανωλούδη κ.ά.). Αυτός του επιθεωρητή-μαϊμού που επισκέπτεται την επαρχιακή πόλη της Ρωσίας προκαλώντας έκρηξη δουλοπρέπειας ανατέθηκε στον Στράτο Τ ζώρτζογλου.

Στη μετάφραση των Λεωνίδα Καρατζά- Λουίζας Μητσάκου (από τα ρωσικά και τα γαλλικά αντίστοιχα) οι αλλαγές-προσαρμογές που χρειάστηκαν είναι μάλλον λιγοστές. Ο «κύριος» έγινε «ταβάριτς» (σύντροφος), τα κρινολίνα έγιναν γκρίζα σοβιετικά λιτά ρούχα (τα σχεδίασε, όπως και τα σκηνικά, ο Γ ιάννης Μετζικώφ).

«Το έργο εποχής σε δεσμεύει. Όταν το διάβασα μου ήρθε στον νου το σενάριο μιας παλιάς ελληνικής κωμωδίας, μια ελαφριά πατίνα ατμόσφαιρα που μου θύμισε παλιό ελληνικό κινηματογράφο. Είναι και η παιδική μου ηλικία αυτή η εποχή. Δεν ήθελα το κρινολίνο που μου είναι δεσμευτικό, αλλά να φανεί και το πόσο μας αφορά ακόμα». Είναι η παράσταση μια επιχείρηση εξαγνισμού, μια προσπάθεια να μαλακώσει η σκληρή κοινωνικοπολιτική σάτιρα που ουσιαστικά εγκαινιάζει θεατρικά ο Γκόγκολ;

«Δεν μπορεί να υπάρξει τέχνη χωρίς παραμύθι. Είναι εξαιρετικής μορφής τέχνη το παραμύθι. Παραμυθάδες δεν είμαστε όλοι μας; Ο ΄΄Επιθεωρητής΄΄, ναι, είναι μια κωμικοτραγική πολιτική σάτιρα. Δεν θα προδώσει το παραμύθι που περιβάλλει την παράσταση αυτό που το έργο θέλει να πει».


«Δεν γράφονται έργα ουσίας»

Η αλήθεια είναι πως δεν σκηνοθετήσατε στις δύο και πλέον δεκαετίες ενασχόλησης με το θέατρο ένα σύγχρονο, ολιγοπρόσωπο έργο… «Πιθανόν να μην είναι τυχαίο. Βρέθηκα στο θέατρο διά της θεωρητικής οδού (προηγήθηκαν σπουδές αρχαιολογίας στην Αθήνα και θεατρολογίας στο Παρίσι). Έκτοτε τα κρατικά θέατρα μου δίνουν υπερπαραγωγές . Δεν ξέρω όμως αν γράφονται σήμερα έργα ουσίας. Κάθε εξαίρεση επιβεβαιώνει απλώς τον κανόνα. Το σήμερα δεν είναι ωραίο. Δεν έχει τίποτα το όμορφο αυτό που ζούμε».