Πόσο σύγχρονο μας πέφτει το κλασικό;

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΣΙΚΟΥ ΣΤΟΝ ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΟ ΚΟΣΜΟ
ΜΑΣ ΜΟΙΑΖΕΙ ΜΕ ΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ.
ΑΠΟΣΥΝΤΟΝΙΖΕΙ ΤΗ ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ
ΑΝΟΧΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΠΟΔΟΧΗΣ ΤΩΝ
ΠΑΝΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΑΝΤΕΣ. ΤΟ ΚΛΑΣΙΚΟ, ΛΕΝΕ, ΔΕΝ
ΕΧΕΙ ΜΕΛΛΟΝ ΑΛΛΑ ΟΥΤΕ ΚΑΙ ΠΑΡΟΝ. ΟΜΩΣ Ο ΣΑΛΒΑΤΟΡΕ
ΣΕΤΤΙΣ ΔΙΑΦΩΝΕΙ
Μόνο και μόνο το άκουσμα της λέξης «κλασικό» είναι ικανό να φέρει χασμουρητά. Τα επιχειρήματα εναντίον του, ατέλειωτα.

Με το κλασικό έχουμε ξεμπερδέψει, λένε, από την εποχή που ο Νταλί έβαλε συρταράκια με φούντες στην Αφροδίτη της Μήλου, και παλιότερα ακόμη, με τον Ντυσάμ. Πώς είναι δυνατόν να υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι να μην μπορούν να απολαύσουν ακομπλεξάριστα την απελευθέρωση του δυτικού κόσμου από τα δεσμά του κλασικού; Τι σόι συμπλέγματα κουβαλάς μέσα σου παιδάκι μου και σώνει και καλά έχεις ανάγκη από πρότυπα συμπεριφοράς; Δεν σου φτάνει ο εαυτός σου; Άσε το κλασικό στους κλασικούς αρχαιολόγους να τελειώνουμε.

Ή μήπως ξεχνάς για πόσα ιστορικά εγκλήματα ευθύνεται το κλασικό; Μήπως ξεχνάς την αποικιοκρατία, μήπως ξεχνάς τον ρατσισμό, όλες αυτές τις θεωρίες περί ανωτερότητας του δυτικού πολιτισμού απέναντι στους άλλους πολιτισμούς αφού μόνον αυτός είχε την έμμονη ιδέα να αναγνωρίζει εαυτόν στις περί κλασικού αντιλήψεις, οι οποίες μάλιστα αφορούσαν ό,τι κλασικότερο γεννήθηκε ποτέ από τις τάξεις του κλασικού, στον βίο και την πολιτεία της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας;

Μήπως ξεχνάς τις θηριωδίες που διέπραξαν όσοι προσπάθησαν να ανακηρύξουν το κλασικό σε κυρίαρχη ιδεολογία; Για θυμήσου τον θλιβερό εκείνο αρχιτέκτονα Άλμπρεχτ Σπέερ, ο οποίος σχεδίαζε το νέο Βερολίνο του Χίτλερ στα πρότυπα των κλασικών ρυθμών. Το ήθελαν αιώνιο οι κύριοι, όμως ευτυχώς για όλους μας τους προέκυψε κάτι σε πιο πρόσκαιρο.

Είναι δυνατόν στον αιώνα της κβαντικής φυσικής και του μαθηματικού μυθιστορήματος να υπάρχουν ακόμη μυαλά τόσο αρτηριοσκληρωμένα που να ονειρεύονται δωρικές κολόνες και κανόνες αισθητικής αναπαράστασης;

Εξάλλου, κι αυτό πια είναι το ύστατο επιχείρημα, αν αρχίσουμε να μιλάμε πάλι για κλασικό είναι βέβαιον πως θα σοκάρουμε τους συμπολίτες μας στις πολυπολιτισμικές μας κοινωνίες, που κι αυτές με τη σειρά τους ανήκουν στην παγκοσμιοποιημένη οικουμένη μας. Ε ναι, η έννοια του κλασικού στον μεταμοντέρνο κόσμο μας μοιάζει με ιό ηλεκτρονικού υπολογιστή. Το κλασικό γίνεται αποδεκτό μόνον ως υφολογικό απόσπασμα, ένα ακόμη ύφος ανάμεσα σε όσα φτιάχνουν το ψηφιδωτό της μεταμοντέρνας φαντασίας. Στην καλύτερη περίπτωση, αν συνηγορεί και η ευφυΐα και το ταλέντο του γράφοντος, μπορεί να βγει κανένας Ουμπέρτο Έκο απ΄ το καπέλο, στη χειρότερη, ο λαγός ονομάζεται Νταν Μπράουν.

Το κλασικό όχι μόνον δεν έχει μέλλον, αλλά δεν έχει ούτε καν παρόν.

Ο Σαλβατόρε Σέττις διαφωνεί ριζικά μ΄ αυτήν την άποψη. Αρχαιολόγος, μελετητής της αναγεννησιακής τέχνης, διευθυντής επί σειρά ετών στο Getty Research Ιnstitute του Λος Άντζελες, όπως μας πληροφορεί το βιογραφικό σημείωμα της έκδοσης, έγραψε αυτό το κείμενο με τον τίτλο « Το μέλλον του “κλασικού” », το οποίο έπειτα από μια λαμπρή καριέρα στην Ιταλία κυκλοφορεί στα ελληνικά σε μετάφραση Αντρέα Γιακουμακάτου. Είναι ένα κείμενο που εντυπωσιάζει με τη διαύγεια της σκέψης του, με την οξυδέρκεια των παρατηρήσεών του, κυρίως όμως ενδιαφέρει για τον τρόπο με τον οποίον προσεγγίζει το ταμπού του μεταμοντέρνου πουριτανισμού: την έννοια του κλασικού.