Στον επίλογο του βιβλίου ο νεαρός ερευνητής μοιάζει να έχει ταυτιστεί με τα πρόσωπα της ιστορίας. Δεν ήταν μόνο το θέμα της διατριβής που τον είχε συναρπάσει, αλλά ήταν η ίδια η ανάγνωση της ιστορίας, που μιλούσε στην ψυχή του και έφερνε το χθες κοντά στο σήμερα. Βλέπει την Κατερίνα και τόσα άλλα πρόσωπα μιας μυθικής εποχής να ζουν ακόμη και οι πράξεις τους να χτίζουν τους δρόμους πάνω στους οποίους πορευόμαστε και εμείς σήμερα. Ο νεαρός ερευνητής μοιάζει να είναι ο ίδιος ο συγγραφέας, που στο καταληκτικό σημείωμά του μας αποκαλύπτει:
«Δεν γνωρίζουμε σχεδόν τίποτα για τους ανθρώπους που βρίσκονταν πίσω από τα γνωστά ιστορικά προσωπεία. Αυτό ακριβώς με παρακίνησε να αρχίσω να ψάχνω σε βιβλιοθήκες και ιστορικά αρχεία για τη συγγραφή αυτού του βιβλίου. Δεν ήθελα να βγει από τα χέρια μου ένα ακόμα ιστορικό χρονικό… Τι ακριβώς συνέβαινε λ.χ. σε μια γωνιά της Ευρώπης όταν καταγεγραμμένα γεγονότα ξέσπαγαν σε μιαν άλλη; Αυτός ο απόλυτος συγχρονισμός της ιστορίας, σε διάφορες βέβαια φάσεις της, σε αρκετά σημεία του βιβλίου μου με βασάνισε».
Βιβλιογραφία
Στο ίδιο αυτό σημείωμα του συγγραφέα ενσωματώνεται μια πλουσιότατη, εξαντλητική θα έλεγα, βιβλιογραφία που θα ζήλευε η καλύτερη διατριβή και σίγουρα δεν την αναμένει ο αναγνώστης ενός μυθιστορήματος.
Το «μυθιστόρημα αυτό της Αναγέννησης», όπως το χαρακτηρίζει ο συγγραφέας του, δεν είναι μόνον μια συναρπαστική αφήγηση κομψής και ελκυστικής γραφής αλλά και ένα πολύτιμο εγχειρίδιο για τους μελετητές της εποχής αυτής. Μότο του έργου, που ο συγγραφέας το διατυπώνει ως αφιέρωση- ευχή στα αγαπημένα του πρόσωπα, είναι το εξής: γνωρίζοντας καλά το παρελθόν, μπορούμε καλύτερα να αντιληφθούμε το παρόν και να σχεδιάσουμε το μέλλον.
Η Στέλλα Πριόβολου είναι καθηγήτρια στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.
