… και μερικές διευκρινίσεις

Οι συντεχνιακές συζητήσεις και αψιμαχίες έμεναν πάντα έξω από τις στήλες μας. Ωστόσο για να αποφευχθούν παρεξηγήσεις το Βιβλιοδρόμιο καλωσορίζει τα καινούργια σχόλια του Νάσου Βαγενά και αποσύρεται από τον συγκεκριμένο διάλογο.

Αγαπητό «Βιβλιοδρόμιο» Η συντομότατη απάντησή σου- με τον τίτλο «Μιζέρια» (27 Ιαν.)- στο άρθρο μου του «Βήματος» (21 Ιαν.) το αναφερόμενο στον αποκλεισμό της σύγχρονης ποίησης από τα ένθετα βιβλίου ορισμένων εφημερίδων (ανάμεσα στα οποία και των «ΝΕΩΝ») περιέχει δύο κεντρικά πραγματικά λάθη και μια θεμελιώδη παράλειψη. Τα λάθη είναι τα εξής:

1) Το άρθρο μου δεν «επικρίνει συλλήβδην», όπως γράφεις, «τα λογοτεχνικά ένθετα των εφημερίδων γιατί παραγνωρίζουν την ποίηση», αλλά τα λογοτεχνικά ένθετα «ορισμένων εφημερίδων» (η φράση- προς αποφυγήν παρανοήσεων- επαναλαμβάνεται δύο φορές).

2) Η βεβαιότητά σου ότι το άρθρο μου «δεν λέει κουβέντα» και «δεν έχει να κάνει κανένα αρνητικό σχόλιο για το περιεχόμενο» του αφιερώματός σου στον Σολωμό και ότι μιλά μόνο για το «πλασάρισμα» του, είναι εσφαλμένη. Διότι το περιεχόμενο του αφιερώματος δεν απορρέει τόσο, όπως πιστεύεις, από το περιεχόμενο των κειμένων που το αποτελούν, όσο από τον τρόπο παρουσίασης των κειμένων (από το «πλασάρισμά» τους), που είναι λανθασμένος και δίνει παραπλανητική εικόνα του Σολωμού: Ο Σολωμός, διαφορετικά απ΄ ό,τι τον παρουσιάζεις με την εισαγωγή του αφιερώματος και τα συνοδευτικά των κειμένων του, δεν είναι ούτε «άγνωστος», ούτε «αφανής»· και τα κείμενα του αφιερώματος δεν αποτελούν, όπως γράφεις, «νέες προσεγγίσεις», αλλά επαναλαμβάνουν πράγματα γνωστά από καιρό. Για το λάθος αυτό του περιεχομένου του αφιερώματος κάνω εκτεταμένη «κουβέντα»: το σχολιάζω αρνητικά διά μακρών. Όσο για τη θεμελιώδη παράλειψη, αυτή, αγαπητό «Βιβλιοδρόμιο», είναι η αποφυγή απάντησής σου στο ερώτημα για το οποίο γράφτηκε το άρθρο μου: για ποιον λόγο στις σελίδες σου και στα ένθετα βιβλίου ορισμένων άλλων εφημερίδων δεν υπάρχει χώρος για τη σύγχρονη ποίηση; Πιστεύεις ότι με την απαξίωση της σημερινής ποίησης παρουσιάζεις σωστά τη σημερινή λογοτεχνική μας πραγματικότητα;

Με φιλικούς χαιρετισμούς Νάσος Βαγενάς Και η απάντηση του «Βιβλιοδρομίου»: Αγαπητέ Νάσο Βαγενά, Το «Βιβλιοδρόμιο» δεν είναι φέουδο αλλά υπηρετεί τη λογική και το όραμα (ναι, το όραμα) μιας εφημερίδας μεγάλης κυκλοφορίας. Δεν είναι λογοτεχνικό περιοδικό (ούτε πλασάρεται ως τέτοιο) αλλά ένθετο για το βιβλίο. Και δεν επιζητεί να παρουσιάζει “σωστά” (ποιος θα κρίνει το σωστό) τη λογοτεχνική μας πραγματικότητα. Φιλοδοξεί να κεντρίζει το ενδιαφέρον όχι μόνον των μυημένων αλλά ενός ευρύτερου και ετερόκλητου κοινού στα βιβλία που συζητιούνται εντός και εκτός συνόρων, δικαίως ή αδίκως. Φιλοδοξεί να συλλαμβάνει τις ανησυχίες της εποχής μας όπως αυτές καταγράφονται σε μια αρκετά πλατιά γκάμα έργων. Και την προσέγγισή του δεν τη θέλει φιλολογική αλλά κοινωνικο-πολιτικο-ιστορικο-ανθρωπολογική. Κι άν προσπαθεί να γίνεται ελκυστικό δεν προδίδει ποτέ το περιεχόμενο των κειμένων που φιλοξενεί. Με αυτά τα δεδομένα γίνεται σαφές ότι δεν “απαξιώνει” την ποίηση, αλλά την εντάσσει στις προτεραιότητές του. Οι μείζονες ποιητές εξάλλου, τεθνεώτες και ζώντες, δεν έλειψαν ποτέ από τις σελίδες του, ούτε κι εκείνοι που συνδέονται με φαινόμενα ευρύτερου ενδιαφέροντος. Η συστηματική όμως παρουσίαση της σύγχρονης ποίησης (την οποία ούτε οι κριτικοί των εφημερίδων παρακολουθούν πιστά), όπως και κάποιων κατηγοριών επιστημονικών βιβλίων που απευθύνονται σε ειδικά κοινά, είναι αρμοδιότητα των ειδικών περιοδικών. Όσο για το αφιέρωμά μας στον Σολωμό, ένα ρεπορτάζ σε δημόσια σχολεία και σε κύκλους άλλους από τους φιλολογικούς, θα σας έπειθε πόσο “άγνωστος” είναι. Αλλά είναι και χωρίς εισαγωγικά άγνωστος, αν σκεφτείτε τους ανεξερεύνητους δεσμούς του με Ιταλούς λόγιους, ή τις ιστορικές προσεγγίσεις που δεν του έγιναν ποτέ.