«Η αλήθεια είναι πιο δυνατή από την ομορφιά»

Η ζωγραφική του Εδουάρδου Σακαγιάν (στον οποίο είναι αφιερωμένος τόμος που κυκλοφορεί αύριο) βάζει μπροστά μας έναν καθρέφτη που αποκαλύπτει την αποξένωση και τον φόβο, αλλά και ό,τι πιο ζωντανό υπάρχει μέσα μας
Από τη μια στο γκάζι της ζωγραφικής, του έρωτα, της απόλαυσης και από την άλλη στο φρένο της αμφιβολίας και της θλίψης για τον απανθρωπισμό του πολιτισμού.

Κάπως έτσι ο ζωγράφος Εδουάρδος Σακαγιάν έφθασε με ιλιγγιώδη ταχύτητα στην κορυφή της αναγνώρισης του ταλέντου του. Και η κούρσα του στον γοητευτικό και εφιαλτικό σύγχρονο κόσμο συνεχίζεται με αμείωτο ενδιαφέρον.

«Είναι ταυτόχρονα ένας Φρόυντ, ένας Δαρβίνος και ένας Ντίσνεϊ». Έτσι χαρακτήρισε τον Εδουάρδο Σακαγιάν ο ιστορικός της τέχνης Θανάσης Μουτσόπουλος. Ένας δυνατός, καθαρόαιμος σύγχρονος ζωγράφος της νεώτερης γενιάς με το χάρισμα του χρώματος, ένας ανθρωπιστής που παλεύει με την πεποίθηση ότι «η αλήθεια είναι δυνατότερη από την ομορφιά».

Καυστικός ανατόμος της κοινωνίας, γεμάτος πάθος για τη ζωγραφική, συμπάθεια για τον άνθρωπο και αμφιβολία για τα στερεότυπα, ηθικά και αισθητικά, ο Σακαγιάν που γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1957 ξεχώρισε αμέσως για τη δραματική και απειλητική ατμόσφαιρα της ζωγραφικής του, τη μαεστρία και το προσωπικό γκροτέσκο ύφος της.

Ζωγράφιζε από μικρός. Σπούδασε το διάστημα 1976-81 στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας και με υποτροφία (΄83-΄86) στο Παρίσι. Στη Γαλλία με δάσκαλο τον Λεονάρντο Κρεμονίνι σάρωσε κερδίζοντας δύσκολα πρώτα βραβεία ζωγραφικής. Στην Ελλάδα όπου ζούσε παράλληλα, έγινε γρήγορα αναγνωρίσιμος και περιζήτητος από τους συλλέκτες, χωρίς να χρειαστεί να βγει από το εργαστήριο όπου δουλεύει πυρετωδώς περιστοιχισμένος από τη γυναίκα του, ζωγράφο Άννα- Μαρία Τ σάκαλη, τον γιο του και μια φανταστική συντροφιά- από ανθρώπους ζωγραφιστούς που έχουν γίνει αγνώριστοι, έχουν φθάσει έως τα άκρα και ίσως προκαλούν κάποια θλίψη που μοιάζουν διαφορετικοί από εμάς, αλλά είμαστε εμείς.

Το έργο του Σακαγιάν ανασύρει το χάος που υπάρχει μέσα στη δομημένη τάξη. Πιστεύει ότι σ΄ άλλες εποχές κλασικές, το άτομο βρισκόταν σε αρμονία με τους άλλους. Σήμερα όμως είναι διαφορετικά. Το άτομο βρίσκεται σε συνθήκες ρήξης με το σύνολο. Η τέχνη, ειδικά η ζωγραφική, μπορεί να γίνει κριτική απέναντι στο έγκλημα που διαπράττεται εις βάρος του ανθρώπου, το βλάσφημο ως προς το βιολογικό μέρος της φύσης του.

Σε αυτή τη φορτισμένη άποψη κάποιο ρόλο έχει παίξει η αρμενική καταγωγή του- οι γενοκτονίες άλλωστε συνεχίζονται. Η πατρίδα του καλλιτέχνη

ΙΝFΟ

Ο 19oς τόμος της σειράς Έλληνες Ζωγράφοι, «Εδουάρδος Σακαγιάν» κυκλοφορεί αύριο στην τιμή των 6,5 ευρώ.

όμως είναι η ζωγραφική. Μόνο εκεί μπορεί να εκφραστεί ελεύθερα, να δημιουργήσει, να καταστρέψει, να κάνει ό,τι του υπαγορεύουν η ευαισθησία και η άγρυπνη συνείδησή του. «Η ζωγραφική, ως γλώσσα που τελικά φιλτράρει το χάος της καθημερινότητας, μπορεί να εμπεριέχει αποσπάσματα αγάπης και ποίησης. Συνδιαλέγεται με δύο στοιχεία: τον φόβο, ως το αρνητικό της επιθυμίας και την αμφιβολία, ως πηγή γνώσης» λέει.

Μας προτείνει λοιπόν να σταθούμε στον Άνθρωπο ως μέτρο των πάντων. Να ανοίξουμε τα μάτια στο αποξενωμένο και φοβισμένο θέατρο του κόσμου που δημιουργήσαμε, να μην κατακρίνουμε και να μη λογοκρίνουμε, αλλά να βάλουμε το μυαλό μας να δουλέψει ελεύθερα, δημιουργικά, με λίγο- έστω μαύρο- χιούμορ.

Σε αυτό τον ζωγραφικό τρόπο ενορχηστρώνει το αλλόκοτο, το αίνιγμα, την υπερβολή, για να μιλήσει για πράγματα απλά που μας μπερδεύουν, ιστορίες για θύτες και θύματα που εξοντώνονται από τις καταστάσεις.

«Δεν πιστεύω στη μαντική- προφητική ιδιότητα της τέχνης ούτε στο ντοκουμέντο. Πιστεύω μόνο στην ατομική υλοποίηση της μοναδικότητας που περιέχουν- και με βασανίζει. Εξάλλου, το δίπολο των αντιθέσεων ηδονής και πόνου δεν είναι σχιζοφρενικό αλλά ζωτικότατο για την κεντρομόλο έξοδο. Ένα δίπολο με κινητήρα την ηδονή και φρένο τον πόνο».


Τρία κλειδιά για το έργο του

Οθόνη στην κοινωνία (και του θεάματος): Στους σκοτεινούς κινηματογράφους, τα λούνα παρκ, το μποτιλιάρισμα όπως φαίνεται από το παρμπρίζ, ο Σακαγιάν προσφέρει σαν θέαμα τους θεατές και τα είδωλά τους.

Το χάος, η αταξία των αντικειμένων, των παιχνιδιών και των ακρωτηριασμένων μελών παράξενων όντων, ή σκουπιδιών, που εισβάλλουν στους πίνακες από την πόρτα της μνήμης και της φαντασίας, σε συνδυασμό με τον πλούτο και την τόλμη των χρωμάτων, εκπροσωπούν το προσωπικό, συγκινησιακό στοιχείο.

Η τάξη που επιβάλλουν οι συνθήκες ζωής στους πίνακές του συμβολίζουν τον βιασμό του ανθρώπου, που τον κάνουν να κοιτά τη δουλειά του, τον φέρνουν στην απομόνωση, εξοστρακίζουν την κριτική σκέψη του.